“Bezuslovna kapitulacija nacističke Njemačke prije 80 godina označila je kraj najkrvavijeg sukoba u modernoj istoriji, sa više desetina miliona žrtava i ogromna razaranja. Ovaj dan ne smije biti samo istorijska fusnota, već i trajna obaveza da se žrtve fašističkog terora nikada ne zaborave, a vrijednosti antifašizma, koje su utkane u temelje savremene Evrope i međunarodnog poretka, dosljedno brane i njeguju”, navodi se u saopštenju.
U vremenu jačanja ekstremizma, šovinizma i pokvarenih pokušaja istorijskog revizionizma, CGO naglašava da antifašizam nije ideološki izbor, već civilizacijska norma. Antifašizam znači otpor mržnji, diskriminaciji i autoritarizmu, ali i aktivno zalaganje za otvoreno, demokratsko i pravedno društvo.
“CGO izražava zabrinutost zbog sve češće relativizacije istorijskih činjenica u javnom diskursu, koje prijeti da uruši temeljne demokratske vrijednosti. Posebno problematičnim ističemo i nedavno veličanje Pavla Đurišića od strane mitropolita Joanikija. Kao što smo i ranije ukazali, Đurišić je, kao zloglasni komandant četničkog pokreta, sarađivao sa fašističkim okupatorima i direktno je odgovoran za masovne zločine nad civilnim stanovništvom. Javno promovisanje takvih figura predstavlja ozbiljno narušavanje antifašističkog nasljeđa Crne Gore i vrijeđa śećanja na žrtve”, dodaje ona.
Crna Gora ima posebno mjesto u istoriji antifašističkog otpora, prepoznata je po organizovanom ustanku još od jula 1941. godine. Građani i građanke Crne Gore su kroz oružani i civilni otpor doprinijeli borbi za slobodu, a Narodnooslobodilačka borba (NOB) ostaje jedan od najsvjetlijih momenata naše novije istorije. Antifašizam je sastavni dio crnogorskog identiteta, na kojem treba da se gradi savremena demokratska država.
CGO poziva institucije, posebno obrazovni sistem, te političke i vjerske aktere, da odgovorno njeguju kulturu śećanja, da nedvosmisleno osude svaki oblik fašističke simbolike i retorike, te da jačaju otpornost društva na savremene prijetnje demokratiji i ljudskim pravima.
CGO podsjeća i da se Dan pobjede u Evropi slavi 8. ili 9. maja, a razlika u obilježavanju dolazi zbog pristupa u računanju tačnog vremena njemačke kapitulacije. Naime, većina zemalja Zapadne Evrope i članica EU obilježava 8. maj, jer je nacistička Njemačka potpisala bezuslovnu kapitulaciju 8. maja 1945. u 23:01 po srednjoevropskom vremenu. U zemljama bivšeg Sovjetskog Saveza i njihovim saveznicama, kapitulacija je stupila na snagu po moskovskom vremenu, tj. 9. maja u 00:01, i zato se i 9. maj obilježava kao Dan pobjede.
“Na ovaj dan, više nego ikad, važno je ponoviti: borba protiv fašizma nije završena,jer ona traje svaki put kada branimo slobodu, istinu i ljudsko dostojanstvo”, zaključuje Matanović.
