U UNDP smatraju da je time napravljen ključni korak ka stvaranju pravednijeg i efikasnijeg sistema ostvarivanja prava osoba sa invaliditetom.

“Ova reforma, koju od 2020. godine Vlada Crne Gore sprovodi uz podršku Evropske unije i UNDP-a, donosi suštinsku promjenu pristupa – prelazak sa medicinskog modela procjene invaliditeta na model zasnovan na ljudskim pravima. Ovo u praksi znači da će, umjesto dijagnoza i stanja, u fokusu procjene biti osoba, kroz razumijevanje kakva podrška joj je potrebna za prevazilaženje prepreka sa kojima se suočava u svakodnevnom životu”, saopšteno je iz UNDP-a.

Prvi put, kako navode, biće uspostavljen i nacionalni registar osoba sa invaliditetom, kao i formiran Zavod za jedinstveno vještačenje invaliditeta, koji će objediniti sve ono što su do sada radile brojne komisije u pet sektora.

“Time se uvodi jedinstvena procjena i jedno rješenje koje će važiti za ostvarivanje prava u različitim oblastima – socijalne i dječje zaštite, rada, zapošljavanja i profesionalne rehabilitacije, obrazovanja, boračke zaštite i penzijsko-invalidskog osiguranja – bez potrebe za novim vještačenjima u svakom od njih”, kazali su iz UNDP-a.

Zakon uvodi i četiri nivoa podrške, koji se određuju na osnovu potreba, a ne isključivo medicinske dijagnoze.

“Time se prepoznaje da osobe ne žive u jednakim uslovima – da prepreke i pristup uslugama nisu isti u, na primjer, Podgorici i sjevernim opštinama – i da sistem mora reagovati u skladu sa stvarnim okolnostima u kojima neko živi”, navodi se u saopštenju.

Takođe, reforma je i važan iskorak ka promjeni društvene percepcije invaliditeta.

“Ona šalje poruku da svaka osoba, bez obzira na prepreke, ima pravo da doprinosi zajednici i da društvo ima odgovornost da ukloni barijere koje onemogućavaju ravnopravno učešće. Time se jača povjerenje građana u institucije i stvara osnov za inkluzivniji, solidarniji i otporniji sistem socijalne zaštite. Dugoročno, to znači i manje nejednakosti i jače društvo u kojem se poštuje dostojanstvo svakog pojedinca”, kazali su iz UNDP-a.

Usvajanjem ovog zakona, koji će početi da se primjenjuje od 1. jula 2026. godine, prema njihovim riječima, Crna Gora pokazuje posvećenost izgradnji inkluzivnog društva zasnovanog na jednakim mogućnostima i jačanju institucija koje štite ljudska prava.

“Reforma vještačenja invaliditeta biće ključna i za sprovođenje Reformske agende i Agende održivog razvoja do 2030. godine, jer doprinosi smanjenju nejednakosti i stvaranju efikasnijih javnih servisa. UNDP ostaje posvećen partner u stvaranju uslova za implementaciju ove važne reforme i u partnerstvu sa institucijama, građanima i građankama, nastaviće da doprinosi izgradnji društva u kojem svi imaju priliku da ostvare svoj puni potencijal”, zaključili su iz te organizacije.