Ova odluka predstavlja prelazak sa političkih poruka na formalno–pravni proces koji prethodi punopravnom članstvu, čime se Crna Gora prvi put nakon godina zastoja uvodi u završnu fazu pregovora sa Evropskom unijom. Zaključci deklaracije biće usvojeni na samitu koji okuplja lidere država članica EU i Zapadnog Balkana, uz prisustvo predsjednika Evropskog savjeta Antonija Koste i visoke predstavnice EU za spoljnu politiku i bezbjednost Kaje Kalas.

Na samitu će, kako je najavljeno, Evropska unija ponovo potvrditi punu i nedvosmislenu posvećenost perspektivi članstva Zapadnog Balkana, ali uz snažan akcenat na potrebu opipljivih reformi, usklađivanja sa pravnom tekovinom EU, jačanja regionalne saradnje, dobrosusjedskih odnosa i procesa pomirenja. U tom kontekstu, odluka da se izrada ugovora započne upravo sa Crnom Gorom predstavlja i poruku da Brisel očekuje kontinuitet i mjerljive rezultate.

Crnu Goru na današnjem samitu predstavlja predsjednik države Jakov Milatović, a odluke koje će večeras biti formalizovane već se u diplomatskim krugovima tumače kao signal da je Crna Gora prepoznata kao najspremnija kandidatkinja u regionu da uđe u završnu fazu pristupnih pregovora.

Samit EU–Zapadni Balkan održava se u složenom geopolitičkom trenutku, u kojem Evropska unija nastoji da ojača političke i bezbjednosne veze sa regionom i potvrdi kredibilitet politike proširenja. Odluka da se naredni samit održi u Crnoj Gori, uz istovremeni početak izrade Ugovora o pristupanju, dodatno učvršćuje poruku da se proces proširenja ponovo vraća među strateške prioritete Unije.

Ako se zaključci deklaracije večeras potvrde, 5. jun će označiti datum kada Crna Gora formalno ulazi u završni institucionalni okvir pristupanja Evropskoj uniji, nakon gotovo decenije čekanja na konkretan iskorak.