To se, između ostalog, navodi u smjernicama koje je Agencija za sprečavanje korupcije (ASK) objavila u susret izborima koji su zakazani za narednu godinu, a u cilju stvaranja fer i ravnopravnih uslova za sve učesnike izbora, očuvanja integriteta izbornog procesa i povjerenje građana, ali i kako bi se nova pravila izborne trke približila svim učesnicima, prenosi Dan.
Agencija za sprečavanje korupcije objavila je Smjernice za političke subjekte, za kampanje trećih lica, kao za državne i lokalne organe, javne funkcionere i organe izvršne vlasti tokom izborne kampanje. Smjernice su pripremljene u susret izbornom ciklusu 2027. godine, kao mehanizam nadzora nad finansiranjem partija i izbornih kampanja.
– S tim ciljem pripremljen je podzakonski okvir za sprovođenje novog Zakona o finansiranju političkih subjekata i izbornih kampanja, procedure, smjernice i metodologije nadzora, kako bi nova pravila bila jasna i dostupna svim učesnicima izbornog procesa. Ovakav sveobuhvatan i planski pristup jačanju kapaciteta ima za cilj da se izborni ciklus 2027. godine dočeka uz jasno definisane procedure i efikasne kontrolne mehanizme – ističu iz ASK.Kada je riječ o zabranama i obavezama koje se odnose na državne i lokalne organe, u smjernicama je naglašeno da javni funkcioneri ne smiju koristiti državne resurse, uključujući vozila, prostorije, opremu i budžetska sredstva, u svrhu političke promocije. Zabranjeno je i korišćenje službenog položaja za sticanje prednosti u kampanji, kao i predstavljanje redovnih aktivnosti institucija na način koji može uticati na birače. Ograničava se zapošljavanje u javnom sektoru, kao i isplata jednokratnih pomoći i drugih davanja koja bi mogla imati karakter uticaja na izborni proces. Osim toga, državni i lokalni organi i javni funkcioneri biće u obavezi da na nedjeljnom nivou izvještavaju o socijalnim davanjima i subvencijama, troškovima iz budžetske rezerve, dokumentuju troškove, te da objavljuju analitičke kartice svih računa.Iz ASK naglašavaju da je, shodno zakonu, zabranjeno vršiti bilo kakav pritisak na zaposlene u javnom sektoru da učestvuju u političkim aktivnostima ili da se od njih traži podrška određenoj političkoj stranci, da nije dozvoljeno korišćenje službenih evidencija i baza podataka do kojih se dolazi vršenjem funkcije. Ograničenja se odnose i na javne nastupe funkcionera, pa oni ne smiju koristiti službene događaje za slanje političkih poruka, niti miješati funkciju i kampanju.
Jasna pravila i obaveze za kampanje trećih lica takođe su obuhvaćena smjernicama. Zabranjeno je skriveno ili posredno finansiranje političkih subjekata, prikrivanje stvarnih troškova kampanje i izvora sredstava, zaključivanje ugovora u ime političkih partija radi pokrivanja njihovih troškova, kao i uključivanje stranih država, organizacija ili lica bez biračkog prava u finansiranje kampanja. Istovremeno, treća lica imaju obaveze koje uključuju otvaranje posebnog bankovnog računa prije početka kampanje, prijavljivanje ASK u zakonskom roku, vođenje precizne evidencije svih uplata i troškova, poštovanje utvrđenih finansijskih limita, kao i dostavljanje izvještaja o porijeklu i strukturi sredstava.U djelu koji se odnosi na političke partije, neke od obaveza koje se navode su otvaranje posebnog računa za kampanju, redovno evidentiranje prihoda i rashoda, precizno dokumentovanje porijekla novca, te redovno izvještavanje o finansijskim tokovima. Kako navode iz ASK, partije će tokom izborne kampanje biti u obavezi da svakih 15 dana dostavljaju izvještaj o prilozima, da dostave privremeni izvještaj o finansiranju kampanje pet dana prije izbornog dana, dok je rok za završni izvještaj najviše 30 dana od završetka izbora.
Da su novine u zakonu koji reguliše pitanje finansiranja partija i izbornih kampanja samo djelimično unaprijedile kontrolne mehanizme, te da će isti zakon morati da ide na doradu već nakon narednih izbora, ocijenjeno je nedavno na okruglom stolu koji su organizovali ASK i Međunarodna fondacija za izborne sisteme (IFES). Kako su tom prilokom zaključili, izmjenema zakona dostignut je zadovoljavajući nivo, ali je već sada jasno da je zakon potrebno dodatno unaprijediti.
