Samit je otvoren na Citadeli u budvanskom Starom gradu, u godini kada Grad teatar obilježava značajan jubilej – 40 godina postojanja i kontinuiranog umjetničkog rada.

Otvarajući skup, generalna sekretarka Evropske festivalske asocijacije Ketrin Deventer istakla je da Budva tokom narednih dana postaje mjesto susreta festivalskih stvaralaca, umjetnika, predstavnika gradova i kulturnih institucija iz brojnih evropskih zemalja, sa ciljem razmjene iskustava i razgovora o ulozi umjetnosti u savremenom društvu.

„Veliko je zadovoljstvo, ali i privilegija biti ovdje sa svima vama – organizatorima festivala, umjetnicima, predstavnicima gradova i ljubiteljima umjetnosti – kako bismo naredna četiri dana zajedno razgovarali o umjetnosti, u miru i među prijateljima“, poručila je Deventer.

Govoreći o izboru Crne Gore za domaćina samita, ona je naglasila da je riječ o prostoru bogatom kulturnim potencijalima, čije umjetničke perspektive evropska festivalska zajednica tek treba da otkriva.

„Za mnoge od nas ovo je prvi dolazak u Crnu Goru. To je prostor bogat pričama, i umjetničkim izrazima koje svi treba bolje da upoznamo“, istakla je Deventer.

Direktorica festivala Ivana Lazović istakla je da ovogodišnji samit ima poseban značaj jer se održava upravo u godini kada Grad teatar obilježava četiri decenije postojanja i kontinuiranog umjetničkog djelovanja.

„Upravo na ovoj sceni, svega nekoliko godina nakon što se Budva oporavila od razornog zemljotresa, Grad teatar donio je novi život ulicama Starog grada. Kao jedinstveni festival na otvorenom, probudio je duh Mediterana, ispunio trgove umjetnošću i pretvorio Budvu u veliku pozornicu pod zvijezdama“, kazala je Lazović.

Podsjetila je da je festival tokom četiri decenije izrastao u jednu od najprepoznatljivijih kulturnih manifestacija regiona i važan dio evropske kulturne mreže, posebno nakon pristupanja Evropskoj festivalskoj asocijaciji.

„Održavanje Samita umjetničkih festivala u Budvi upravo u jubilejskoj godini za nas je posebno značajan i simboličan susret tradicije, iskustva i zajedničke vizije budućnosti evropskih kultura i festivala“, poručila je Lazović, izražavajući uvjerenje da će naredni dani donijeti nova partnerstva i dodatno osnažiti evropsku festivalsku zajednicu.

Predsjednik Evropske festivalske asocijacije Jan Briers poručio je da Samit okuplja zajednicu povezanu zajedničkim izazovima, ali i vjerom u značaj umjetnosti i međunarodne saradnje.

„Vrijedno je našeg vremena da govorimo o finansiranju, slobodi, budućnosti, umjetnosti i publici, ali i o miru. Budimo zajedno u svojoj raznolikosti iskustava I perspektiva koje donosimo za isti sto”, rekao je Briers.

On je saopštio da je samit okupio 220 učesnika i da su kapaciteti u potpunosti popunjeni. Učesnici dolaze iz 49 zemalja i 93 grada, iz 21 zemlje članice Evropske unije, 21 zemlje programa Kreativna Evropa, kao i osam zemalja izvan tog programa, među kojima su Kanada, Palestina, Nigerija, Kina, Izrael, Kongo, Iran I Irak.

Predsjednik Opštine Budva Nikola Jovanović ocijenio je da održavanje Samita predstavlja veliko priznanje za Budvu i potvrdu njenog mjesta na evropskoj kulturnoj mapi.

„Okupljanje predstavnika evropskih festivala, kulturnih institucija i gradova u našem gradu predstavlja posebno priznanje za Budvu, ali istovremeno potvrđuje da naš grad, zahvaljujući kulturnim kapacitetima, međunarodnom ugledu i dugogodišnjoj tradiciji organizovanja važnih kulturnih događaja, zauzima značajno mjesto unutar savremenog evropskog kulturnog prostora“, kazao je Jovanović.

On je istakao da Budva svoju prepoznatljivost ne gradi samo na bogatom istorijskom nasljeđu, već i na kontinuiranom ulaganju u kulturni život i podršci umjetničkom stvaralaštvu.

„Kultura je važan prostor povezivanja evropskih gradova, institucija i tradicija kroz razmjenu umjetnosti i ideja“, poručio je predsjednik Opštine, dodajući da samit predstavlja važnu platformu za razgovor o izazovima sa kojima se suočava festivalski sektor – od razvoja publike do održivosti kulturnih događaja i jačanja međunarodne saradnje.

Posebnu zahvalnost je uputio Evropskoj festivalskoj asocijaciji i JU „Grad teatar“ za profesionalni angažman, posvećen rad i odgovoran pristup čime su doprinjeli organizaciji ovog značajnog međunarodnog događaja.

Prisutnima se obratila i ministarka kulture i medija Tamarа Vujović, poručivši da održavanje Samita umjetničkih festivala u Budvi predstavlja posebno priznanje za Crnu Goru u godini kada obilježava dvije decenije od obnove nezavisnosti.

„Dobro došli u Crnu Goru, u Budvu – grad koji svojom milenijumskom istorijom i otvorenim morem najbolje svjedoči o neraskidivim vezama Crne Gore i evropske civilizacije“, kazala je ministarka.

Govoreći o ulozi kulture u savremenom društvu, ministarka je naglasila da se kulturna politika Crne Gore zasniva na uvjerenju da je kultura jedan od ključnih stubova identiteta, demokratije i društvenog razvoja.

„Festivale prepoznajemo kao prostore u kojima društvo pregovara o sopstvenim vrijednostima. U njima vidimo najdinamičniji oblik javne sfere gdje je dijalog ne samo moguć, već i nužan. Posebno sam ponosna na ulogu JU “Grad teatar”, istakla je ona.

Ona je najavila da će jedan od centralnih događaja samita biti razgovor o kulturnim pravima i demokratiji, u kojem će učestvovati glavni pregovarač Crne Gore sa Evropskom unijom Predrag Zenović i reditelj Boris Liješević, kao i niz programa koji će gostima približiti kulturni identitet Budve i Crne Gore.

„Želimo da tokom ovih dana zaista ‘prodišete’ Budvom. Kroz ‘Walk and Talk’ sesije u Starom gradu imaćete priliku da osjetite duh našeg nasljeđa, dok će Showcase crnogorskog pozorišta pokazati savremenu snagu našeg teatra“, poručila je ministarka.

Zaključujući obraćanje naglasila je da umjetnost ima posebnu moć povezivanja ljudi i zajednica.

„Vjerujem da umjetnost ima moć da povezuje tamo gdje politika ponekad zastane“, poručila je ministarka, nakon čega je zvanično proglasila otvorenim Samit umjetničkih festivala Evrope 2026.

Tokom narednih dana učesnike očekuju paneli, radionice, razgovori i predstavljanje crnogorske izvođačke scene, koji će biti organizovani u Budvi i na Cetiinju uz cilj jačanja evropske festivalske mreže i razvoja novih kulturnih partnerstava. Poseban segment programa biće posvećen predstavljanju crnogorskog pozorišta i kulturnog identiteta, čime Budva i Crna Gora dodatno potvrđuju svoju ulogu važnog mjesta kulturne razmjene u evropskom prostoru. Tokom Samita će biti upriličeno potpisivanje EFFE Seal for Festival Cities and Regions – inicijative za ujedinjenje i prepoznavanje gradova koji aktivno podržavaju festivale i njeguju i promovišu kulturu i održivi razvoj. Takođe će biti održana i generalna skupština Evropske asocijacije festivala.