Forum, u organizaciji Programa Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP) i NVO Juventas, kako je istaknuto, okupio je predstavnike lokalnih samouprava, organizacija civilnog društva i građane i građanke koji su učestvovali u programu tokom prethodne dvije godine. Događaj je, prema riječima organizatora, pokazao da se društvena kohezija gradi kroz dijalog, saradnju i spremnost da se čuju različita iskustva i potrebe.

“Kroz pet lokalnih dijaloga održanih u Baru, Bijelom Polju, Pljevljima, Ulcinju i Podgorici, više od 430 učesnika i učesnica zajednički je oblikovalo 150 preporuka za jačanje društvene kohezije. Te preporuke nijesu ostale samo na papiru – pretočene su u lokalne Povelje o društvenoj koheziji, koje su usvojile lokalne samouprave, a potom i u konkretne aktivnosti u zajednicama. Među njima su obuka zaposlenih u Glavnom gradu za znakovni jezik, prva teretana na otvorenom za osobe sa invaliditetom u Bijelom Polju, podrška mladima iz Bara koji su pretrpjeli online nasilje, kao i promocija kulturnih i sportskih događaja u Ulcinju i Pljevljima”, navodi se u saopštenju.

Zamjenica stalne predstavnice UNDP-a u Crnoj Gori, Silke Hollander, istakla je da je povjerenje između građana i institucija jedno od ključnih pitanja za budućnost lokalnih zajednica.

“Društvena kohezija podrazumijeva više od formalnog učešća – ona znači da se ljudi osjećaju saslušano, poštovano i osnaženo da utiču na odluke koje oblikuju njihov svakodnevni život”, naglasila je.

Izvršna direktorica Juventasa, Ivana Vujović, poručila je da društvena kohezija nije apstraktan pojam, već pitanje kvaliteta svakodnevnog života – način na koji razgovaramo, radimo, provodimo slobodno vrijeme, uključujemo druge i zajedno gradimo povjerenje.

“Projekti imaju svoj početak i kraj. Ali povjerenje koje nastane među ljudima, iako se teško može iskazati brojkama, može trajati mnogo duže i upravo je to najveća vrijednost ovog programa”, kazala je.

Govoreći o iskustvu Ulcinja, prve opštine u Crnoj Gori koja je usvojila Povelju o društvenoj koheziji, glavni administrator Opštine Ulcinj, Naser Resulbegović, ukazao je na značaj institucionalne otvorenosti za preporuke koje dolaze od građana.

“Pretvoriti različitost u snagu jeste suština, ali to nije proces koji se može završiti preko noći. Cilj Opštine Ulcinj je da potrebe svih građana, posebno onih koji su manje vidljivi u javnom prostoru, budu prepoznate kroz kvalitetne politike. U tome nam je civilni sektor važan saveznik jer ima dragocjen uvid u potrebe zajednice”, kazao je Resulbegović.

Primjer Ulcinja slijedili su Bar, Bijelo Polje, Glavni grad Podgorica i Pljevlja, čime je stvoren važan temelj za dugoročnije jačanje povjerenja, saradnje i zajedničke odgovornosti na lokalnom nivou.

Jedna od učesnica programa, Dragana Božović iz Bijelog Polja, sa grupom sugrađana i sugrađanki realizovala je inicijativu koja je povezala mlade osobe sa invaliditetom iz ruralnih područja sa poslodavcima.

“Uspjeli smo da ogolimo neke predrasude i barijere i pokažemo koliko je potencijala neiskorišćeno na tržištu rada. Važno je i to što su drugi mogli jasnije da sagledaju razmjere problema sa kojima se suočavamo. Mislim da bi ovakve dijaloge trebalo organizovati najmanje jednom godišnje”, kazala je Božović.

Ulcinjanka Luljeta Avdiu Cura navela je da je kroz ovaj program dobila dodatnu motivaciju i još jasnije sagledala potrebe različitih grupa.

“To me dodatno ohrabrilo da nastavim da radim u svojoj zajednici i vjerujem da mogu inspirisati i druge da učine isto”, istakla je Cura.

Predstavnici lokalnih samouprava ukazali su da su izazovi različitih sredina često slični: potreba za većim povjerenjem, snažnijom komunikacijom između građana i institucija, većim učešćem mladih i uključivanjem grupa čiji se glas često ne čuje, poput pripadnika/ca stranih zajednica.

Tokom panela predstavljena su iskustva učesnika i učesnica Laboratorije za inovacije u oblasti društvene kohezije, čije su inicijative pokazale da lokalne zajednice ne samo da prepoznaju probleme, već mogu da razviju i sprovedu praktična rješenja.

Govoreći iz ugla nastavnice u školi u Vladimiru, koja je kroz program otvorila “učionicu na otvorenom”, Avdiu Cura je ukazala na značaj većeg uključivanja mladih u donošenje odluka i potrebu da im se pruži prostor da aktivno oblikuju zajednice u kojima žive.

“Ako želimo mlade koji će sjutra učestvovati u donošenju odluka, moramo ih već danas ohrabrivati da postavljaju pitanja, iznose stavove i predlažu rješenja. Važno je da osjećaju da su dio zajednice, jer upravo iz tog osjećaja pripadnosti proizilazi odgovornost”, kazala je ona.

Predstavnici opština Bar, Bijelo Polje, Podgorica i Ulcinj saglasili su se na panelu da proces konsultovanja različitih grupa i zajednica olakšava donosiocima odluka da kreiraju kvalitetnije politike i programe. Zaključeno je da iskustva predstavljena na Forumu mogu biti važna osnova za buduće politike i inicijative, posebno one koje se razvijaju na lokalnom nivou i polaze od stvarnih potreba građana.

“Građani i građanke treba da koriste svaku priliku – javne rasprave, građanske inicijative ili saradnju sa nevladinim organizacijama. Promjene počinju onda kada se uključimo”, zaključila je aktivistinja Dragana Božović.

Program „Zajedno za opšte dobro“ finansira Fond Ujedinjenih nacija za izgradnju mira, a sprovode UNDP, UNICEF i UNESCO, u partnerstvu sa Vladom Crne Gore.