Dopis prenosimo u cjelosti.
“Predmet: Inicijativa i urgencija za preduzimanje hitnih mjera radi zaštite imovinskih interesa i državne imovine povodom ponovnog odlučivanja o Zakonu o izmjenama i dopunama Zakona o statusu potomaka dinastije Petrović Njegoš
Poštovana,
Kao što ste upoznati, shodno članu 94 stav 1 Ustava Crne Gore Predsjednik Crne Gore vratio je Skupštini Crne Gore na ponovno odlučivanje Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o statusu potomaka dinastije Petrović Njegoš, koji je Skupština usvojila na Devetoj sjednici Prvog redovnog zasijedanja u 2026. godini, dana 1. juna 2026. godine.
S obzirom na to da je u Skupštini Crne Gore zakazana sjednica na čijem je dnevnom redu ponovno glasanje o navedenom zakonu, ovim putem Vam se obraćamo sa inicijativom i urgencijom da, u okviru svoje zakonske uloge zaštitnika imovine države, blagovremeno pripremite sve neophodne pravne mehanizme za hitnu reakciju i zaštitu imovine i imovinskih interesa države Crne Gore.
Usvojenim zakonskim rješenjima predviđeno je da se dvorac „Kruševac” u Podgorici, sa pripadajućim zemljištem, prenese u privatnu svojinu potomaka dinastije Petrović Njegoš.
Ovakvo rješenje direktno je suprotno:
• članu 78 stav 2 Ustava Crne Gore, kojim je utvrđena ustavna obaveza države da štiti prirodnu i kulturnu baštinu;
• članu 42 stav 1 Zakona o zaštiti kulturnih kojim je izričito propisano da se nepokretno kulturno dobro u državnoj svojini ne može otuđiti;
• opštem režimu zaštite državne imovine i načelu vladavine prava (član 1 Ustava Crne Gore).
Pored domaćeg zakonodavstva, ukazujemo i na ustaljenu praksu Evropskog suda za ljudska prava (ESLJP) koja dodatno potvrđuje obavezu države da štiti kulturnu baštinu i druga dobra od posebnog javnog interesa.
Princip margine procjene i javnog interesa: ESLJP u svojoj praksi utvrđuje da države imaju puno pravo i pozitivnu obavezu da štite svoju kulturnu baštinu i dobra od opšteg interesa, te da konvencijski standardi (Član 1 Protokola 1 uz Evropsku konvenciju) ne nameću državi obavezu da otuđuje ili vraća istorijska dobra u privatne ruke ako to šteti javnom dobru i opštoj dostupnosti kulture.
Zaštita integriteta javnih institucija: Praksa potvrđuje da interesi građana i institucija kulture (poput muzeja u dvorcu „Kruševac”) moraju imati primat nad privatnim pretenzijama na objekte istorijskog značaja.
Imajući u vidu da je Zaštitnik imovinsko-pravnih interesa zakonski zastupnik države zadužen za zaštitu njenih imovinskih prava, cijenimo nužnim da ovaj državni organ zauzme aktivan pristup i pripremi sve pravne radnje a sve u cilju sprečavanja protivpravnog otuđenja državne imovine.
Molimo Vas da nas, u skladu sa svojim ovlašćenjima, obavijestite o preduzetim radnjama i planiranim pravnim koracima povodom ovog pitanja.
S poštovanjem,
Kabinet predsjednika Crne Gore”.
