Glavni građevinski radovi na mostovima, tunelima i samoj trasi još nijesu počeli, potvrđeno je Investitoru iz Monteputa.

„U skladu sa dobijenom saglasnošću Vlade, pripremni radovi su zvanično započeti na trasi. Međutim, glavni građevinski radovi na objektima i trasi auto-puta još nijesu započeti. Trenutno se sprovode aktivnosti koje pripadaju početnoj fazi projekta, odnosno pripremni radovi i projektovanje“, naveli su iz Monteputa.

To znači da ceremonija nije označila početak kontinuiranog iskopavanja tunela, gradnje mostova i formiranja buduće kolovozne konstrukcije.

Označila je početak perioda tokom kojeg izvođač mora da projektuje dionicu, istraži teren, organizuje gradilište, obezbijedi dozvole i postepeno otvara pojedina gradilišta.

Pet godina obuhvata i projektovanje i pripremne radove

Za javnost je najvažnije razjašnjenje da pripremna faza nije dodatni period prije početka ugovornog roka. Ona je njegov sastavni dio.

Ugovor predviđa ukupno 60 mjeseci od datuma početka radova za projektovanje i izgradnju dionice. Ako se rok računa od kraja juna 2026. godine, ugovorni horizont za završetak projekta je kraj juna 2031. godine, osim ako tokom realizacije ne dođe do ugovorenog produženja.

Vrijednost ugovora sa konzorcijumom PowerChina–STECOL–PCCD iznosi 693,97 miliona eura bez PDV-a. Riječ je o modelu „Design & Build“, prema pravilima FIDIC Žute knjige, što znači da je isti konzorcijum zadužen i za izradu glavnog projekta i za izvođenje radova.

Ugovorom su određeni i kontrolni rokovi: geotehnički elaborat sa pozitivnom revizijom mora biti završen u roku od osam mjeseci; geodetske podloge sa pozitivnom revizijom takođe u roku od osam mjeseci; glavni projekat građevinskih radova sa pozitivnom revizijom u roku od 14 mjeseci i glavni projekti elektromašinskih radova i napajanja električnom energijom u roku od 18 mjeseci.

Računajući od kraja juna, geotehnički elaborat i geodetske podloge trebalo bi da budu završeni do kraja februara 2027, glavni građevinski projekat do kraja avgusta, a elektromašinski projekti do kraja decembra 2027. godine.

To ne znači da se mora čekati završetak kompletnog glavnog projekta da bi bilo što započeto na terenu. Projekti i dozvole mogu se odobravati sukcesivno, po sekcijama, tunelima, mostovima i drugim objektima.

Upravo zbog toga je moguće da prvi glavni radovi na pojedinim lokacijama počnu i prije isteka 14 mjeseci. Ipak, na osnovu ugovornih rokova i sadašnjeg stanja projekta, realno je očekivati da se ozbiljniji i širi front građevinskih radova otvori tokom druge polovine 2027. godine.

Monteput još ne može da saopšti tačan datum

Iz Monteputa nijesu precizirali datum početka radova na prvom tunelu, mostu ili dijelu otvorene trase.

„Početak građevinskih radova odvijaće se sukcesivno, po pojedinim sekcijama i lokacijama, nakon završetka neophodnih pripremnih aktivnosti, izrade i odobravanja odgovarajućih djelova projektne dokumentacije i obezbjeđivanja potrebnih dozvola“, saopštili su Investitoru.

Precizni datumi, kako su objasnili, biće utvrđeni programom radova izvođača i zavisiće od ispunjavanja tehničkih i administrativnih uslova.

To praktično ostavlja mogućnost da na tehnički prioritetnim lokacijama, prije svega na području budućeg tunela Trešnjevik, radovi počnu ranije ako odgovarajući projektni paket bude završen, pozitivno revidovan i odobren.

Međutim, sve dok ne budu završene detaljne geotehničke analize, nije moguće pouzdano definisati tehnologiju gradnje, položaj portala, način obezbjeđenja iskopa i ostale ključne elemente radova na tako zahtjevnom planinskom terenu.

Šta je urađeno poslije ceremonije

Od ceremonije 26. juna aktivnosti su, prema odgovorima Monteputa, bile usmjerene na mobilizaciju projektnog osoblja, organizaciju gradilišta, geodetske aktivnosti i snimanje postojećeg stanja terena te na pregled i rasčišćavanje lokacija od neeksplodiranih ubojitih sredstava.

U ovoj fazi biće identifikovani i budući pristupni putevi i određene lokacije kampova za radnike i gradilišne infrastrukture.

Istovremeno se izrađuje, pregleda i usaglašava projektna dokumentacija između izvođača, nadzornog organa, investitora i nadležnih institucija.

Dokumentacija koja se trenutno priprema obuhvata Elaborat pripremnih radova, Preliminarni plan radova, projekte kampova za smještaj radnika, projekte pristupnih puteva, projekat detaljnih geotehničkih istraživanja i projekat definisanja trase.

Tek poslije usvajanja ove dokumentacije moći će da počne fizička izgradnja kampova i pristupnih puteva, intenzivnije geotehničko bušenje i postepeno otvaranje lokacija budućih mostova i tunela.

Parcela sa ceremonije ne mora biti prvo gradilište

Monteput je razjasnio i da parcela na kojoj je održana ceremonija nije automatski lokacija na kojoj će početi prvi kontinuirani građevinski radovi.

Ta parcela nalazi se u zoni projekta predviđenoj za pripremne aktivnosti, ali mjesto održavanja ceremonije ne određuje redosljed izvođenja radova.

Lokacije prvih glavnih radova biće određene odobrenom projektnom dokumentacijom, programom izvođača i građevinskim dozvolama.

Domaće firme još čekaju formalne ugovore

Još nije precizirano ni kada će domaće građevinske kompanije biti uključene u projekat.

Iz dvije crnogorske firme Investitoru je ranije saopšteno da im je najavljeno angažovanje tokom jula, ali iz Monteputa objašnjavaju da razgovori i najave ne znače da je posao formalno ugovoren.

Izbor i ugovaranje podizvođača i dobavljača u nadležnosti su kineskog konzorcijuma, uz obavezu poštovanja ugovornih procedura i dostavljanja dokumentacije nadzornom organu.

„Očekuje se da će domaće kompanije biti uključivane sukcesivno, u skladu sa obimom i dinamikom radova, ali Investitor ne može u ime Izvođača potvrđivati datum angažovanja konkretnih firmi prije završetka tih procedura“, kazali su iz Monteputa.

I na prvoj dionici se dugo čekalo na glavne radove

Slična pripremna faza postojala je i tokom izgradnje prve dionice od Smokovca do Mateševa.

Ugovor sa kineskim CRBC-jem potpisan je 26. februara 2014. godine, dok su prve mašine na pristupnim putevima zabilježene krajem marta 2015, gotovo 13 mjeseci kasnije. Ugovorni rok od 48 mjeseci formalno je počeo 11. maja 2015. godine. Tokom narednih mjeseci građeni su pristupni putevi i kampovi, dopremana mehanizacija, obavljana geodetska i geotehnička istraživanja, izrađivan glavni projekat i pripremani portali tunela.

Prva građevinska dozvola za jedan od najzahtjevnijih objekata, tunel Vjeternik, izdata je krajem aprila 2016, dok je izlivanje betona na mostu Moračica počelo krajem maja iste godine.

Dakle, od formalnog početka ugovornog roka do nespornih glavnih radova na velikim objektima prošlo je približno godinu, a od potpisivanja ugovora više od dvije godine.

To iskustvo pokazuje da priprema složene planinske dionice nije isto što i zastoj. Istovremeno, nije precizno ni tvrditi da je puna gradnja već počela samo zato što su organizovani ceremonija i početak pripremnih radova.

Druga polovina 2027. kao najrealniji period

Na osnovu odgovora Monteputa i rokova propisanih ugovorom, najrealniji scenario izgleda ovako:

Pripremni radovi, izrada kampova, pristupnih puteva, istraživanja i projektovanje odvijaće se tokom ostatka 2026. i najvećeg dijela 2027. godine. Prvi glavni radovi mogli bi početi ranije na pojedinim lokacijama za koje budu završeni projekti i dobijene dozvole.

Ipak, snažnije otvaranje gradilišta, sa kontinuiranom izgradnjom tunela, mostova i otvorene trase, najrealnije je očekivati u drugoj polovini 2027. godine.

Do tada će se napredak projekta manje mjeriti brojem bagera vidljivih sa magistrale, a više završavanjem geotehničkih istraživanja, odobravanjem projektnih paketa, izdavanjem dozvola, gradnjom pristupnih puteva i kampova i potpisivanjem ugovora sa podizvođačima.

Tek kada ti preduslovi budu ispunjeni, pripremno gradilište u Mateševu prerastaće u puni građevinski front prema Andrijevici.