Kada se tome dodaju stanovanje i komunalije, sa udjelom od 9,4 odsto, te transport, koji čini 11,5 odsto, ove tri kategorije zajedno zauzimaju 50,6 odsto potrošačke korpe u Crnoj Gori. To je skoro pet procentnih poena više od prosjeka Evropske unije.
Podaci su preuzeti iz Eurostatove baze pondera harmonizovanog indeksa potrošačkih cijena, koji je ažuriran početkom septembra.
Restorani i smještaj druga najveća kategorija
Specifičnost crnogorske potrošačke korpe predstavlja izrazito visok udio restorana i usluga smještaja. Ova kategorija nosi ponder od 14,2 odsto, zbog čega je važnija od transporta, stanovanja, odjeće, zdravstva ili komunikacija.
Tri najveće kategorije u Crnoj Gori zapravo su hrana i bezalkoholna pića, restorani i smještaj te transport. Zajedno čine 55,5 odsto ukupne korpe.
Ipak, ove podatke ne treba tumačiti kao precizan prikaz budžeta prosječnog crnogorskog domaćinstva.
Ponderi HICP-a zasnivaju se na potrošnji ostvarenoj na teritoriji države, uključujući potrošnju stranih turista. Zbog velikog značaja turizma, potrošnja u hotelima, privatnom smještaju, restoranima i drugim ugostiteljskim objektima ima znatno veći uticaj na crnogorsku korpu nego u većini drugih zemalja.
Udio hrane u Crnoj Gori istovremeno je skoro dvostruko veći od prosjeka EU, gdje ova kategorija čini 16,3 odsto potrošačke korpe. Nasuprot tome, udio stanovanja i komunalija u Crnoj Gori niži je od evropskog prosjeka.
Region
Među posmatranim državama regiona najveći dio korpe na hranu, stanovanje i transport odlazi u Sjevernoj Makedoniji. Ove tri kategorije zajedno čine 59,4 odsto njene potrošačke korpe. Samo hrana i bezalkoholna pića imaju udio od čak 40,1 odsto.
Slijedi Srbija, u kojoj hrana, stanovanje i transport zajedno čine 54,6 odsto korpe. Hrana ima udio od 29,4 odsto, stanovanje i komunalije 12,3 odsto, a transport 12,9 odsto.
Crna Gora je sa ukupnim udjelom od 50,6 odsto između Srbije i razvijenijih članica Evropske unije iz regiona – Slovenije i Hrvatske.
Hrvatska i Slovenija imaju strukturu potrošačke korpe bližu prosjeku EU. U Hrvatskoj tri osnovne kategorije čine 45 odsto korpe, dok je njihov zbir u Sloveniji 45,2 odsto.
Slovenija se izdvaja po većem udjelu transporta od 16,8 odsto, dok je u Hrvatskoj udio hrane od 21,8 odsto i dalje osjetno iznad evropskog prosjeka.
Restorani i smještaj čine 12,6 odsto hrvatske i 10,8 odsto slovenačke korpe. U Sjevernoj Makedoniji njihov udio iznosi 8,7 odsto, a u Srbiji svega 3,9 odsto. Crna Gora sa 14,2 odsto ima najveći udio ove kategorije među posmatranim državama.
Za Bosnu i Hercegovinu u novoj Eurostatovoj tabeli HICP pondera za 2026. godinu nijesu objavljeni uporedivi podaci, zbog čega ta država nije uključena u poređenje.
Skoro polovina potrošnje u EU odlazi na tri kategorije
Na nivou Evropske unije, hrana i bezalkoholna pića, stanovanje i komunalije te transport čine ukupno oko 46 odsto potrošačke korpe. Prema Eurostatovoj analizi, hrana učestvuje sa 16,3 odsto, troškovi stanovanja, vode, električne energije, gasa i drugih energenata sa 14,9 odsto, a transport sa 14,7 odsto.
Između januara 2025. i januara 2026. godine u EU je najviše povećan udio rekreacije, sporta i kulture – za 1,2 procentna poena. Udio restorana i smještaja porastao je za 0,3 procentna poena, a obrazovanja za 0,1 procentni poen.
Istovremeno je udio transporta smanjen za 0,4 procentna poena, dok je udio informacija i komunikacija pao za 0,3 procentna poena.
Regionalno poređenje pokazuje da osnovne životne potrebe i dalje zauzimaju znatno veći dio potrošačke korpe u Crnoj Gori, Srbiji i posebno Sjevernoj Makedoniji nego u Evropskoj uniji. Međutim, crnogorski podaci istovremeno odražavaju specifičnu strukturu ekonomije, u kojoj turizam i potrošnja posjetilaca snažno utiču na značaj restorana i usluga smještaja.
Zbog toga Eurostatove pondere treba posmatrati prvenstveno kao pokazatelj značaja pojedinih kategorija za mjerenje inflacije, a ne kao doslovan prikaz načina na koji prosječno domaćinstvo raspoređuje mjesečni prihod.
