Povodom 29. septembra – Međunarodnog dana svjesnosti o gubitku i bacanju hrane iz Banke hrane Crne Gore upozoravaju da bacanje jestive hrane više ne smije biti tretirano kao pitanje pojedinačne odgovornosti, već kao ozbiljan socijalni, ekološki i ekonomski problem koji zahtijeva sistemsko rješenje države.

“Kada hrana koja je bezbjedna za upotrebu završi na otpadu, ne gubi se samo hrana. Bacaju se novac, rad i prirodni resursi uloženi u njenu proizvodnju, dok se istovremeno dodatno opterećuje životna sredina”, piše u saopštenju.

Kako su istakli, Crna Gora nema sistemskog nacionalnog mjerenje bačene hrane.

“Prema procjenama UN-ovog indeksa bacanja hrane, prosječan građanin Crne Gore godišnje baci izmedju 70 i 80 kilograma hrane, dok se na nivou države procjenjuje da se baca oko 50 hiljada tona hrane godišnje”, istakli su iz Banke hrane.

Istovremeno, prema dostupnim podacima, 20,9 odsto stanovništva Crne Gore živi u riziku od siromaštva, dok je taj rizik posebno izražen među djecom i iznosi 26 ,2 odsto.

“Zato je neprihvatljivo da jestiva hrana završava na smetlištu dok porodice nemaju dovoljno za kvalitetne obroke. Bacanje hrane ima i snažnu socijalnu dimenziju. Svaki kilogram bezbjedne hrane koji se može donirati predstavlja propuštenu priliku da se pomogne čovjeku, porodici ili djetetu kojem je obrok potreban”, dodaje se u saopštenju.

Banka hrane podsjeća da je Evropski parlament u septembru 2025. usvojio obavezujuće ciljeve za smanjenje otpada od hrane do 2030. godine – 30 odsto u maloprodaji, restoranima, uslugama prehrane i domaćinstvima, te 10 odsto u preradi i proizvodnji hrane. Crna Gora, kao država kandidat za članstvo u EU, mora graditi sistem koji će pratiti evropske standarde i praksu.

“Našoj državi su potrebni zakon i funkcionalan sistem za sprječavanje bacanja hrane i organizovano doniranje viškova. To podrazumijeva jasne procedure za bezbjednost i kontrolu hrane, podsticaje i poreske olakšice za donatore, kao i odgovornost svih učesnika u lancu hrane”, kažuiz Banke hrane.

Dodaju da već godinama ukazuju na potrebu za konkretnim rješenjima za smanjenje bacanja hrane.

“Naš predlog je osnivanje Centra za prikupljanje i distribuciju viškova hrane i razvoj socijalnih prodavnica. Pozivamo Vladu i resorna ministarstva da konačno uspostave organizovan sistem pomoći u hrani, posebno za socijalno ugrožene građane i djecu, uključujući obezbjeđivanje užine i obroka u školama”, ističu iz Banke hrane.

Važno je i potrebno snažnije zaštititi domaće proizvođače i stvoriti uslove za siguran otkup hrane koja može biti plasirana u školama, bolnicama, domovima za djecu i ustanovama za stare.

Time se, kažu, istovremeno podržavaju domaća proizvodnja, smanjuje bacanje hrane i obezbjeđuju kvalitetniji obroci za najosjetljivije kategorije stanovništva.

“Hrana koja može nahraniti čovjeka ne smije završiti na smetlištu. U društvu u kojem ljudi oskudijevaju, bacanje jestive hrane nije samo otpad”, istakli su.

To je izgubljena vrijednost i propuštena prilika za solidarnost, odgovornost i pomoć onima kojima je najpotrebnija.

“Banka hrane Crne Gore poziva državu da sa riječi pređe na sistemska rješenja jer hrana treba da nahrani čovjeka, a ne deponiju”, zaključuju iz Banke hrane.