Rad „Ukrainian refugees in Montenegro and Serbia: political position and decision to settle“ objavljen je u naučnom časopisu Journal of Contemporary European Studies (Taylor & Francis).
Nagradu dodjeljuje Regional Studies Association (RSA), međunarodno naučno udruženje u oblasti regionalnih studija, dok je Routledge jedan od vodećih akademskih izdavača u oblasti društvenih i humanističkih nauka.
Dr Teodora Stanković je doktorske studije završila 2022. godine na Fakultetu političkih nauka Univerziteta Crne Gore, sa 26 godina. Tokom osnovnih, magistarskih i doktorskih studija studirala je i na renomiranim univerzitetima u Hajdelbergu, Salcburgu, Ljubljani i Buenos Airesu. Članica je Centra mladih naučnika Crnogorske akademije nauka i umjetnosti, kao i Koordinacionog odbora Regionalne mreže centara za napredne studije (RECAS).
Intervju objavljen na sajtu UCG-a prenosimo u cjelosti:
Nedavno ste dobili RSA & Routledge Early Career Award, koji se smatra veoma ozbiljnom i uglednom nagradom u društvenim naukama. Šta Vam ovo priznanje znači, posebno imajući u vidu da je riječ o nagradi namijenjenoj mladim istraživačima?
Ova nagrada mi predstavlja veoma značajno priznanje, prije svega zato što je dodjeljuje Regional Studies Association, međunarodno naučno udruženje koje okuplja istraživače iz oblasti regionalnih studija i srodnih disciplina, u saradnji sa prestižnim akademskim izdavačem Routledge. Posebno mi znači činjenica da se nagrada dodjeljuje mladim istraživačima kao posebno priznanje njihovog doprinosa ovoj oblasti. Za mene je to potvrda da teme kojima se bavim imaju širi značaj, ali i da istraživanja koja se odnose na Crnu Goru i Zapadni Balkan mogu biti relevantna u međunarodnom akademskom kontekstu. Koliko mi je poznato, ovo je ujedno i prvi put da je ova nagrada dodijeljena istraživaču sa institucije iz Zapadnog Balkana. Među nekoliko prethodnih dobitnika bili su istraživači sa uglednih univerziteta, poput Univerziteta u Lidsu, Univerziteta u Groningenu, Univerzitetskog koledža u Londonu (UCL) i dr. Istovremeno, nagradu doživljavam i kao dodatnu motivaciju da dajem dalje doprinose u okviru istraživanja u oblastima geopolitike, migracija i regionalnih studija.
Treba naglasiti da je u obrazloženju navedeno da je komisija bila veoma impresionirana Vašim radom. Takva konstatacija predstavlja počast ne samo za Vas kao pojedinca već i za instituciju. Kako ste primili takvu ocjenu Vaših rezultata od strane međunarodne akademske zajednice?
Takva ocjena mi posebno znači jer naučnoistraživački rad podrazumijeva dug i zahtjevan proces, od formulisanja početne ideje i istraživačkog pitanja, preko prikupljanja i analize podataka do recenzentskog postupka i konačnog objavljivanja rada u naučnom časopisu. Važno je istaći da je ovaj rad „Ukrainian refugees in Montenegro and Serbia: political position and decision to settle“ prošao kroz veoma rigorozan recenzentski postupak, tokom kojeg sam dobila komentare i sugestije čak četiri recenzenta. Nije bilo jednostavno inkorporirati različite sugestije, dodatno argumentovati određene djelove rada i istovremeno sačuvati i zadržati osnovnu istraživačku nit. Nakon revizije, ideja treba da ostane jasna, dok dodatna objašnjenja doprinose kvalitetu konačne verzije rada. Poslije jednog ovako kompleksnog pristupa, činjenica da je rad prepoznat i od strane šire međunarodne akademske zajednice predstavlja značajnu potvrdu uloženog truda, ali i relevantnosti teme kojom se bavim.
Nagrađeni rad „Ukrainian refugees in Montenegro and Serbia: political position and decision to settle“ bavi se određenim aspektima migracija ukrajinskih izbjeglica nakon početka ruske invazije na Ukrajinu. Možete li nam približiti šta ste istraživali i zbog čega su Crna Gora i Srbija bile posebno interesantne za ovu analizu?
Polazna ideja istraživanja bila je da izbor zemlje u koju izbjeglice iz Ukrajine odlaze ne zavisi samo od geografske blizine, mogućnosti zapošljavanja ili institucionalnih kapaciteta zemlje domaćina. Željela sam da ispitam u kojoj mjeri geopolitičko pozicioniranje zemalja domaćina takođe može imati ulogu u oblikovanju migracionih tokova. U radu sam analizirala obrasce dolaska ukrajinskih izbjeglica u selektovane države članice Evropske unije, ali sam poseban fokus stavila na Crnu Goru i Srbiju, jer imaju različite spoljnopolitičke pozicije u odnosu na Rusiju i sankcije koje joj je EU nametnula. To ih čini vrlo interesantnim za komparativnu analizu. Takođe, poseban značaj ovog istraživanja vidim u tome što se u fokus stavlja Zapadni Balkan kao nedovoljno istražen region u literaturi o migracijama. Crna Gora i Srbija, za razliku od većine država članica Evropske unije, nemaju isto institucionalno iskustvo upravljanja velikim izbjegličkim talasima, i stoga, analiza njihovog iskustva omogućava da se migracioni procesi posmatraju i iz nešto drugačije regionalne perspektive.
Geopolitika predstavlja jednu od centralnih oblasti Vašeg istraživanja, a tokom posljednjih nekoliko godina ste objavili značajan broj radova u međunarodno indeksiranim časopisima (SSCI/AHCI). Na koje teme ste trenutno najviše fokusirani?
Jedna od tema kojoj posvećujem posebnu pažnju jeste istorijska dimenzija, odnosno način na koji se određeni obrasci geopolitičkog pozicioniranja oblikuju kroz duži vremenski period. U tom kontekstu bavila sam se konceptom dualne crnogorske geopolitike, koji nastojim da sagledam ne samo kao istorijski fenomen, već i kao okvir koji može pomoći u razumijevanju određenih savremenih političkih procesa. Zanimljivo mi je upravo to preplitanje istorijskog i savremenog, jer omogućava da se pojedini današnji obrasci sagledaju u širem vremenskom i regionalnom kontekstu. Tokom posljednjih par godina nastojala sam da pokažem kako istorijski obrasci geopolitičkog pozicioniranja mogu biti relevantni za razumijevanje savremenih političkih i društvenih procesa.
Institut za napredne studije UCG je vrlo aktivan kada je riječ o naučnoistraživačkim projektima, a Vi ste angažovani na nacionalnim i međunarodnim projektima. Koliko je iskustvo rada na projektima značajno za Vaš razvoj kao istraživačice?
Angažman na projektima predstavlja veoma važan dio mog istraživačkog razvoja, prije svega zato što omogućava rad u istraživačkim timovima, razmjenu iskustava i povezivanje sa kolegama sa inostranih univerziteta. Tokom prethodnih godina bila sam angažovana na nacionalnim i međunarodnim projektima koje je realizovao Institut za napredne studije. Željela bih da naglasim da kolege sa Instituta postižu značajne rezultate u naučnoistraživačkom radu, koji su prepoznati od strane eminentnih fondacija i programa, poput Humboltove, Fulbrajtove i programa Marija Sklodovska-Kiri. Atmosfera za istraživački rad je odlična, čemu doprinose saradnja i zajednički rad na projektima. Što se tiče međunarodnih projekata na kojima sam bila angažovana, izdvojila bih projekat realizovan kroz Interreg transnacionalni program za Dunavski region, kao i projekat podržan grantom Univerziteta u Oksfordu i Fondacije Džon Templton. Istovremeno, učestvujem i na nacionalnim istraživačkim projektima koje podržavaju Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija Crne Gore i Fond za inovacije Crne Gore. U okviru jednog od međunarodnih projekata mjesec dana sam provela kao gostujući istraživač na Univerzitetu u Minsteru, na Katedri za istoriju Istočne Evrope, dok sam u okviru jednog od nacionalnih projekata istraživanje obavljala u Centru za studije Jugoistočne Evrope Univerziteta u Gracu. Takva iskustva su izuzetno značajna jer omogućavaju pristup istraživačkim resursima (prikupljanje literature), ali i razmjenu ideja sa kolegama koji se bave srodnim temama. Mislim da upravo rad na nacionalnim i međunarodnim istraživačkim projektima doprinosi širenju istraživačkih interesovanja, razvoju novih metodoloških pristupa i uspostavljanju saradnje.
Pored istraživačkog rada na Institutu za napredne studije, angažovani ste i u nastavi na Filozofskom fakultetu. Koliko Vam rad sa studentima znači?
Na Studijskom programu za istoriju na Filozofskom fakultetu predajem Geopolitiku i Savremenu političku istoriju Evrope. Važno je istaći da vas nastava posebno podstiče da kontinuirano pratite literaturu, preispitujete određene koncepte i složene društvene procese predstavite na jasan način. S druge strane, istraživački rad omogućava da u nastavu uključite aktuelna naučna saznanja, kao i rezultate sopstvenih istraživanja. Posebno su mi značajne diskusije sa studentima, jer njihova pitanja često otvaraju nove perspektive i podstiču me da određene teme sagledam iz drugačijeg ugla. Zato angažman u nastavi ne vidim kao nešto odvojeno od rada na Institutu, već kao njegovu važnu dopunu. Istraživanje doprinosi kvalitetu nastave, a nastava istovremeno može otvoriti nova istraživačka pitanja i ideje za buduća istraživanja.
