Halzen je još 1988. godine iznio ideju da se led na Južnom polu iskoristi za detekciju neutrina, čestica koje gotovo neometano prolaze kroz Zemlju i ljudsko tijelo i veoma rijetko stupaju u interakciju sa atomskim jezgrima.
Njegova vizija dovela je do izgradnje opservatorije IceCube, gigantskog detektora smještenog u kubnom kilometru leda na Južnom polu i opremljenog svjetlosnim senzorima. Objekat je završen 2011. godine.
Kada neutrin udari u atomsko jezgro, nastaje bljesak svjetlosti koji senzori mogu da registruju u prozirnom glečerskom ledu. Na taj način naučnici mogu da proučavaju neutrine iz izuzetno energetskih procesa u udaljenim delovima svemira.
Akademija navodi da su naučnici pomoću IceCube-a najprije registrovali neutrine visoke energije, a potom dokazali da neki od njih potiču izvan Sunčevog sistema.
Za razliku od drugih čestica, neutrini mogu da dođu do Zemlje bez značajnijeg skretanja ili gubitka energije, zbog čega naučnicima pružaju informacije o kosmičkim izvorima koje se ne mogu dobiti na druge načine.
“Njegova upornost i naučna vizija otvorile su put novoj vrsti astronomije”, izjavio je predsjednik Nobelovog komiteta za fiziku Mark Pirs.
Prema navodima Akademije, podaci koje IceCube kontinuirano prikuplja mogli bi da doprinesu boljem razumijevanju ekstremnih kosmičkih okruženja u kojima nastaju neutrini visoke energije, kao i otkrivanju do sada nepoznatih kosmičkih fenomena.
Halzen je rođen 1944. u Tinenu u Belgiji, doktorirao je 1969. na Univerzitetu Luven (Belgija), a radio je kao profesor na američkom Univerzitetu Viskonsin.
Prošlogodišnju Nobelovu nagradu za fiziku dobila su trojica naučnika za istraživanja kvantnog tunelovanja i ponašanja subatomskih čestica. Njihov rad doprinio je razvoju izuzetno osjetljivih merenja koja se koriste u magnetnoj rezonanci, kao i razvoju naprednijih mobilnih telefona i bržih računara.
Nobelova nagrada za fiziku dodeljuje se od 1901. godine.
Proglašenje ovogodišnjeg laureata nastavlja Nobelovu nedelju, koja je počela u ponedeljak objavljivanjem dobitnika Nobelove nagrade za fiziologiju ili medicinu Karlu Dajserotu (54), Peteru Hegemanu (71) i Georgu Nagelu (73) za istraživanje o moždanoj aktivnosti koje podrazumeva proučavanje jonskih kanala kontrolisanih svjetlošću i optogenetike. Ova metoda se sada koristi u laboratorijama širom svijeta kako bi se otkrile misterije mozga.
Proglašenje Nobelove nagrade za hemiju zakazano je za sjutra, dok će dobitnik nagrade za književnost biti poznat u četvrtak. Nobelova nagrada za mir biće dodijeljena u petak, a dobitnik Nobelove memorijalne nagrade za ekonomske nauke biće saopšten narednog ponedeljka.
Novčani dio Nobelove nagrade ove godine iznosi 12 miliona švedskih kruna, odnosno oko 1,2 miliona dolara, bez obzira na to da li je nagrada dodeljena pojedincu, grupi laureata ili organizaciji.
