MERS zakonom zaštitio životinje koje su izumrle i kojih nema u Crnoj Gori
Reagovanje tog resora prenosimo u cjelosti.
“Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera je 1.10.2026. godine donijelo Pravilnik o utvrđivanju Liste zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva i načinu ažuriranja liste i isti je objavljen u Službenom listu Crne Gore broj 144/26.
Takođe, Ministarstvo je pripremilo i predlog Pravilnika o utvrđivanju Liste zaštićenih divljih vrsta ptica, kao poseban akt, u skladu sa sugestijama Evropske komisije da se ovim propisom vrši dalja transpozicija Direktive o pticama (BD), kao i da su u Zakonu o zaštiti prirode članovi koji uređuju oblast zaštite divljih vrsta ptica grupisani u posebnu cjelinu u odnosu na članove zakona kojim je uređena zaštita ostalih vrsta divljih životinja, biljaka i gljiva, u skladu sa Direktivom o staništima (HD).
Pravilnik o utvrđivanju Liste zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva je donijet na osnovu člana 85 Zakona o zaštiti prirode, kao pravnog osnova, koji propisuje da se lista utvrđuje na osnovu procjene ugroženosti pojedinih vrsta i obaveza iz potvrđenih međunarodnih ugovora, kao i na osnovu nacionalnih i međunarodnih crvenih lista i druge stručne dokumentacije.
Za izradu oba pravilnika, kao početna stručna osnova, korišćena je Lista zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva, koju je Agencija za zaštitu životne sredine dostavila MERS-u, kao predlog.
Pored vrsta koje je Agencija dostavila kao predlog, na Listi koju je ovo Ministarstvo utvrdilo i donijelo, nalaze se i vrste koje su dodate sa Aneksa Direktive o staništima (HD), kao obaveze usklađivanja i transpozicije koja proističe iz procesa pridruživanja EU, vrste iz Aneksa konvencija u ovoj oblasti (Bernska, CITES, Barselonska, GFCM DCRF, Međunarodne unije za očuvanje prirode – IUCN), kao obaveza iz potvrđenih međunarodnih ugovora, kao vrste iz pomenutih nacionalnih i međunarodnih crvenih lista i druge stručne dokumentacije.
Na Listi se dodatno nalaze i određene vrste za koje ne postoje podaci na nacionalnom nivou, koje su uvrštene u skladu sa principom predostrožnosti koji nalaže restriktivniji pristup u tom slučaju, a što je i razlog zbog kog je, recimo, uvrštena srna i neke druge vrste.
Dodatno želimo da pojasnimo da se svi navedeni dokumetni moraju uzeti u obzir, prilikom tumačenja i implementacije nacionalnih propisa u ovoj oblasti (a i prilikom izvještavanja javnosti), u pogledu sagledavanja statusa određene divlje vrste, kao i mjera očuvanja i zaštite koje se određuju u skladu sa istim (IUCN “conservation status”).
Povodom navoda u medijima da se na Listi zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva, koju je donio MERS, nalaze izumrle i vrste kojih nema na teritoriji Crne Gore, ističemo i da su navedene vrste kroz transpoziciju preuzete sa Aneksa navedenih EU direktiva i međunarodnih konvencija.
A razlozi zašto se izumrle vrste nalaze na tim Aneksima su: praćenje nivoa sigurnosti i “vjerovatno izumrle” vrste (kriterijum opreza), “Lazarov efekat” – mogućnost ponovnog otkrića, Programi reintrodukcije (jer mnoge vrste koje su klasifikovane kao izumrle u divljini (EW – Extinct in the Wild) i dalje žive u kontrolisanim uslovima (zoološki vrtovi, botaničke bašte, uzgajališta)), zaštita sličnih vrsta i sprečavanje šverca, istorijski i naučni reperi (evidencija biodiverziteta), a sa čime bi tzv. stručna javnost trebalo da je upoznata, s obzirom da su ovo kriterijumi Međunarodne unije za očuvanje prirode – IUCN, krovne međunarodne institucije u oblasti očuvanja prirode.
Što se tiče raloga zašto se određene zaštićene divlje vrste koje ne žive i kojih nema u Crnoj Gori nalaze na Listi zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva, napominjemo da su države obavezne da prate i kontrolišu međunarodnu trgovinu ugroženim divljim vrstama, što je obaveza iz CITES konvecije i EU regulative (EC) br. 338/97.
Prenošenje svih vrsta i stanišnih tipova iz priloga (aneksa) Direktive o staništima i Direktive o pticama u nacionalno zakonodavstvo tokom procesa pristupanja EU je obaveza svih država zbog načela cjelovitosti pravne tekovine EU i funkcionisanja zajedničkog evropskog sistema zaštite. Kada država pristupa EU, ona mora usvojiti zakonodavstvo EU u potpunosti. Zakoni se ne mogu parcijalno usvajati na temelju ličnih nahođenja (koji mogu biti različito motivisani). Prenošenje pravnih okvira i direktiva osigurava pravnu usklađenost s ostalim državama članicama. Država kandidatkinja mora prenijeti navedene vrste, čak i one koje prirodno ne obitavaju na teritoriji te države (npr. neka specifična arktička životinja ili endemska biljka iz druge regije, bodljikavo prase ili neku drugu vrstu) zbog formiranja i održavanja jedinstvene pravne tekovine, kako bi država imala adekvatnu pravnu osnovu za njenu zaštitu.
S obzirom na to da se statusi zaštite divljih vsta mijenjaju kako na međunarodnom i EU nivou, tako i na nacionalnom nivou, MERS je i definisalo u oba Pravilnika da se liste (Lista zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva i Lista zaštićenih divljih vrsta ptica) reviduju po potrebi, a najmanje jednom godišnje.
U vezi navoda da se određene vrste nalaze i u Pravilniku o utvrđivanju Liste zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva i Pravilniku o lovnim sezonama divljači, prvenstveno želimo da pojasnimo da je pogrešno tumačenje da je, dajući saglasnost na taj Pravilnik, MERS dalo odobrenje/dozvolu za lov na te vrste.
Naime, Pravilnik o lovnim sezonama sezonama divljači, daje samo vremenski okvir kada se nešto može loviti, a da li se nešto može loviti zavisi od krovnih dokumenata, koji se donose u skladu sa Zakonom, poput Strategije razvoja lovstva.
Napominjemo da se propisi EU iz oblasti zaštite životne sredine inkorporiraju ne samo u politike i propise iz nadležnosti MERS-a, već i politike i propise drugih nadležnih resora, između ostalog i lovsta.
Na svako pogrešno tumačenje ili implentaciju propisa i pokušaj izbjegavanja primjene strogih ekoloških standarda koji su propisani nacionalnim zakonodavstvom, EU legislativom ili međunarodnim ugovorima, MERS će reagovati na bazi struke i propisa, uvažavajući i obaveze i smjernice koje se u odnosu na određeno pitanje dobijaju iz Evropske komisije.
Potpuno uočavajući namjeru hibridnog djelovanja u odnosu na resor ekologije i pokušaj usporavanja integracije u EU, MERS će nastaviti da razobličava neznanje i neistine i da krupnim koracima ide ka privremenom zatvaranju najtežeg Poglavlja 27″.
