Crna Gora se našla pri dnu evropske liste po godišnjem rastu kirija, iako su troškovi iznajmljivanja stanova nastavili da rastu. Prema grafikonu koji prati analizu Euronews Businessa, godišnje poskupljenje u avgustu 2026. iznosilo je 1,3 odsto, što je drugi najniži rezultat među 36 obuhvaćenih država.
Neposredno iznad Crne Gore bile su Švajcarska i Luksemburg, sa rastom od po 1,4 odsto, dok je u Francuskoj i Letoniji zabilježeno po 1,6 odsto. Na suprotnom kraju liste našle su se Turska, sa 43,1 odsto, i Rumunija, sa 39,7 odsto.
Crnogorska stopa bila je za 1,6 procentnih poena niža od prosjeka EU. Ipak, ovaj pokazatelj mjeri promjenu stvarno plaćenih kirija, a ne njihovu visinu u eurima niti dostupnost stanova u odnosu na primanja.
Od 18. mjesta u drugom kvartalu do drugog najnižeg rasta u avgustu
Drugo poređenje, koje obuhvata drugi kvartal 2026. u odnosu na isti period 2025, pokazuje drugačiju poziciju Crne Gore. Kirije su u tom periodu porasle 4,8 odsto, naspram tri odsto u EU.
Crna Gora je po visini godišnjeg rasta bila na 18. mjestu među 36 prikazanih država, odmah iza Austrije, Holandije i Irske, a ispred Letonije i Kipra.
Avgustovski podatak zato ukazuje na usporavanje godišnje stope rasta u odnosu na onu zabilježenu za drugi kvartal. To ne znači da su kirije između ta dva perioda pale: oba podatka predstavljaju poređenje sa odgovarajućim periodom prethodne godine.
Sporiji rast nego u državama regiona
Crna Gora je u oba poređenja imala niži rast kirija od Srbije, Slovenije, Hrvatske, Sjeverne Makedonije i Albanije.
Posebno je upadljiva razlika između dva hrvatska podatka. Euronews objašnjava da je indeks kirija naglo porastao između jula i avgusta 2025, zbog čega godišnje poređenje za avgust 2026. daje znatno nižu stopu nego poređenje drugih kvartala.
Zašto su Rumunija i Hrvatska izdvojene
Institucije koje dostavljaju podatke Eurostatu povezuju snažan rast u Rumuniji i Hrvatskoj sa promjenama administrativno određenih kirija. U Rumuniji se navodi povećanje kirija za stanove u vlasništvu države ili lokalnih vlasti, a u Hrvatskoj odluka zagrebačkih vlasti o povećanju socijalnih kirija.
Ipak, istraživačica Univerziteta u Glazgovu Adriana Soaita dovodi u pitanje koliko javni stambeni fond može objasniti rumunski rezultat, zbog njegovog malog udjela i znatno nižih kirija. Kao mogući dodatni faktor navodi ulazak novoizgrađenih ili potpuno renoviranih stanova na tržište.
Profesor Univerziteta u Zagrebu Gojko Bežovan ukazuje da se stanovi u Hrvatskoj sve više kupuju kao investicija. Prema njegovom objašnjenju, porez na prazne stanove, uveden 2025, i veći broj registrovanih ugovora o najmu doprinijeli su ulasku kvalitetnijih stanova sa višim kirijama na tržište.
Niska stopa rasta ne znači jeftino stanovanje
Širom Evrope konkurencija za ograničen broj stanova za iznajmljivanje podiže cijene novih ugovora, upozoravaju stručnjaci koje je konsultovao Euronews. Skuplje zaduživanje takođe je dio potencijalnih kupaca usmjerilo ka iznajmljivanju.
Za Crnu Goru, prikazani podaci govore o sporijem godišnjem poskupljenju kirija u avgustu. Ne daju, međutim, odgovor na pitanje koliko je najam opterećenje za kućni budžet, niti pokazuju razlike između Podgorice, primorja i drugih djelova zemlje.
