Dok je svijet pratio vijesti o osvajanju svemira, malena kujica, koja je samo nekoliko mjeseci ranije lutala ulicama Moskve, umirala je zatvorena u skučenoj kapsuli. Sovjetske vlasti godinama su prikrivale stvarne okolnosti njene smrti, a tek 2002. godine javnost je saznala da Lajka nije živjela danima nakon lansiranja, kako se ranije tvrdilo, već da je uginula svega nekoliko sati po polijetanju.
Od napuštenog psa sa moskovskih ulica do prvog putnika u orbiti
Lajka je bila mješanka pronađena na ulicama Moskve, a sovjetski naučnici birali su pse lutalice vjerujući da su zbog života u surovim uslovima otporniji na hladnoću, glad i stres.
Bila je mirna, poslušna i dovoljno sitna da stane u malu svemirsku kapsulu. Prije istorijskog leta prošla je zahtjevne pripreme, tokom kojih su je navikavali na skučen prostor, buku i uslove kakvi su je očekivali u letjelici.
Cilj misije bio je da se ispita kako živi organizam podnosi lansiranje, bestežinsko stanje i boravak u orbiti, prije nego što čovjek prvi put poleti u svemir.
Međutim, za razliku od budućih astronauta, Lajka nije imala nikakvu mogućnost da se vrati.
Hruščov naredio da sve bude gotovo za nekoliko nedjelja
Sovjetski Savez je 4. oktobra 1957. godine lansirao prvi vještački satelit „Sputnjik 1“, čime je stekao ogromnu prednost u svemirskoj trci sa Sjedinjenim Američkim Državama.
Sovjetski lider Nikita Hruščov želio je još jedan veliki uspjeh povodom 40. godišnjice Oktobarske revolucije, koja se obilježavala 7. novembra. Naučnicima je zato ostavljeno svega nekoliko nedjelja da pripreme novu letjelicu.
Zbog izuzetno kratkog roka, „Sputnjik 2“ napravljen je bez sistema za povratak na Zemlju. Lajkina sudbina bila je poznata i prije lansiranja, a plan je bio da nakon nekoliko dana provedenih u orbiti ugine.
Jeziva istina o Lajkinoj smrti otkrivena poslije 45 godina
Sovjetske vlasti su nakon lansiranja saopštavale da je Lajka živa i da se njeno stanje prati. Godinama se vjerovalo da je preživjela nekoliko dana u svemiru, a zvanične verzije njene smrti vremenom su se mijenjale.
Tek 2002. godine otkriveno je šta se zapravo dogodilo.
Zbog problema sa regulacijom temperature u kapsuli je postajalo sve toplije, a Lajka je bila izložena ogromnom stresu. Temperatura je prema kasnijim izvještajima dostizala oko 40 stepeni, dok su sistemi za hlađenje bili nedovoljni da obezbijede odgovarajuće uslove.
Lajka je uginula svega nekoliko sati nakon lansiranja, najvjerovatnije od pregrijevanja i stresa.
Iako je njen život okončan gotovo odmah po početku misije, „Sputnjik 2“ nastavio je da kruži oko Zemlje još mjesecima.Letelica je 14. aprila 1958. godine ušla u Zemljinu atmosferu i izgorjela, zajedno sa ostacima svog jedinog putnika.
Njena smrt izazvala je proteste širom svijeta
Vijest o slanju psa u svemir izazvala je podijeljene reakcije. Dok su jedni slavili naučni napredak, drugi su osuđivali odluku da se životinja pošalje na putovanje bez povratka.
Organizacije za zaštitu životinja protestovale su zbog Lajkine sudbine, a njena priča postala je jedan od najpoznatijih primjera etičkih pitanja koja prate naučne eksperimente.
Čak su i pojedini naučnici koji su učestvovali u misiji kasnije izražavali žaljenje zbog onoga što joj se dogodilo.
Lajka je u međuvremenu postala simbol početka svemirskog doba, a u Moskvi joj je 2008. godine podignut spomenik.
