Izložba, organizovana u Galeriji grada Praga u saradnji sa Nacionalnom galerijom u Pragu, pod pokroviteljstvom dvojice predsjednika, otvorena je u godini kada Crna Gora obilježava dvadeset godina od obnove nezavisnosti i uspostavljanja diplomatskih odnosa sa Češkom.
Predsjednik Češke Petar Pavel posebno je istakao istorijski značaj Crne Gore za češki narod i njenu ulogu kao inspiracije u borbi za slobodu i nezavisnost.
„Crna Gora je svoju nezavisnost izborila 40 godina prije nas i zato nam je predstavljala veliku inspiraciju”, poručio je Pavel.
Obraćajući se prisutnima, Milatović je podsjetio da je Jaroslav Čermak prvi put došao u Crnu Goru 1862. godine, u vrijeme kada se njena borba za slobodu odvijala pred očima Evrope.
Istakao je da Čermak nije bio samo umjetnik koji je Crnu Goru posmatrao izdaleka, već čovjek koji je upoznao njen narod, dijelio njegove teškoće i svjedočio njegovoj hrabrosti.
„U vremenu kada je Crna Gora još tražila međunarodno priznanje, umjetnost je pomogla da se za nju čuje i da je Evropa bolje razumije”, poručio je Milatović.
Naglasio je da Čermakovo stvaralaštvo svjedoči o izuzetnoj snazi kulture da povezuje narode, prevazilazi granice i ostavlja nasljeđe koje traje generacijama.
„Kultura može da prelazi granice i prije nego što to učini diplomatija. Može da povezuje ljude uprkos razlikama u jeziku, geografiji i istoriji i da stvara prijateljstva koja nadživljavaju generacije”, istakao je predsjednik.
Posebnu vrijednost izložbi daju dva Čermakova djela iz zbirke Narodnog muzeja Crne Gore, „Crnogorska straža” i „Knjeginja Darinka Petrović Njegoš”, koja su sa Cetinja stigla u Prag i ponovo predstavljena evropskoj publici.
Govoreći o Čermakovom nasljeđu, Milatović je ukazao i na širi značaj umjetnika, pisaca, naučnika i intelektualaca koji su kroz istoriju dolazili u Crnu Goru, upoznavali njene ljude i doprinosili njenom kulturnom i društvenom razvoju.
„Nijedna država se ne razvija u izolaciji. Napredujemo kroz susrete, radoznalost i otvorenost prema drugima. To je važilo u XIX vijeku, a jednako važi i danas”, naglasio je Milatović.
Ukazao je da je Čermakova umjetnost još u XIX vijeku potvrdila pripadnost Crne Gore evropskom kulturnom prostoru, dok danas dvije države, kao prijatelji i partneri, nastavljaju da razvijaju te veze u susret punopravnom članstvu Crne Gore u Evropskoj uniji.
Milatović je zahvalio Galeriji grada Praga, organizatorima izložbe i češkim institucijama na očuvanju i predstavljanju ovog vrijednog dijela zajedničkog kulturnog nasljeđa.
Izrazio je očekivanje da će izložba podstaći nove generacije da upoznaju Čermakovo stvaralaštvo, ali i istoriju i kulturu naroda koje je njegova umjetnost povezala.
„Najveća snaga Evrope oduvijek je bila njena sposobnost da povezuje različite kulture, ideje i tradicije i da tu raznolikost pretvara u izvor napretka. Evropa u kojoj svaki narod, bez obzira na svoju veličinu, ima jednak glas. To je Evropa u koju vjerujemo i čiju budućnost želimo da oblikujemo kao punopravna članica Evropske unije”, zaključio je predsjednik.
Izložba „Jaroslav Čermak: Mitovi evropske stvarnosti” biće otvorena za javnost od 4. novembra ove godine do 28. februara 2027. godine.
