Zalihe bi dostigle prekretnicu u junu ako Evropa ne bi bila u stanju da zamijeni barem polovinu uvoza sa Bliskog istoka, navodi se u izvještaju organizacije ove nedjelje.

Ormuski moreuz, ključnu rutu za mlazno gorivo iz Zaliva, Iran efikasno blokira više od šest nedjelja kao odgovor na napade SAD i Izraela, što je dovelo do naglog rasta cijene i izazvalo strah od nestašice.

Moglo bi doći do otkazivanja letova ako zalihe ostanu blokirane, rekao je Mirol za agenciju AP.

U mjesečnom izvještaju o tržištu nafte, agencija – koja savjetuje 32 zemlje članice o snabdijevanju energijom i bezbjednosti – saopštila je da je izvoz iz Zaliva najveći izvor mlaznog goriva za globalno tržište.

Rafinerije u drugim velikim zemljama izvoznicama, kao što su Južna Koreja, Indija i Kina, bile su i same u velikoj mjeri zavisne od uvoza sirove nafte sa Bliskog istoka.

Kao rezultat toga, kriza je „dovela do neočekivanog poremećaja funkcionisanja tržišta avionskog goriva“, stoji u saopštenju.

U prošlosti, Evropa se oslanjala na Bliski istok za oko 75 odsto uvoza mlaznog goriva, primijetila je IEA.

Trenutno, evropske zemlje se bore da zamijene zalihe iz Zaliva uvozom iz drugih zemalja.

Analitičari kažu da nove količine mlaznog goriva dolaze iz SAD i Nigerije.

IEA je saopštila da je posljednjih nedjelja došlo do značajnog ubrzanja izvoza američkog mlaznog goriva.

Međutim, u izvještaju je upozorila da čak i ako su sve ove pošiljke namijenjene Evropi, one bi nadoknadile samo nešto više od polovine izgubljenih zaliha.

Analizirajući različite scenarije, ističe se da ako Evropa ne bude zamijenila više od 50 odsto uvoza sa Bliskog istoka, „mogu da dođe do nestašice na nekim aerodromima, što će rezultirati otkazivanjem letova i manjom potražnjom“.

Čak i ako bi se nadoknadile tri četvrtine zaliha, ista situacija bi mogla da se desi, ali nešto kasnije, ne prije avgusta.

Amar Kan, šef odjeljenja za određivanje cijena mlaznog goriva za Evropu u kompaniji Argus Media, vjeruje da čak i ako se isporuke iz zemalja Zaliva nastave u bliskoj budućnosti, i dalje bi moglo doći do nestašice uoči ljetnjeg turističkog špica.

„Nije sigurno, ali ipak, sve je vjerovatnije da će doći do nestašice u određenom obimu u nekim djelovima Evrope. Naravno, aerodromi kao što je londonski Hitrou će vjerovatno imati prioritet u odnosu na druge manje centre“, rekao je.

Mnoge avio-kompanije širom svijeta morale su da preduzmu hitne mjere kako bi se suprotstavile rastućim cijenama goriva, koji obično čine 20-40 odsto njihovih operativnih troškova.

Referentna cijena kerozina u Evropi dostigla je rekordnih 1.838 dolara početkom aprila, u poređenju sa 831 dolarom prije početka rata.

Ranije ove nedjelje, Evropska komisija je saopštila da „nema dokaza o nestašici goriva“ u EU, ali je priznala da bi moglo da bude problema sa snabdijevanjem „u bliskoj budućnosti“.

Portparol EK je na konferenciji za novinare rekao da su isporuke sirove nafte rafinerijama EU „stabilne i da trenutno nema potrebe za dodatnim puštanjem zaliha“.

Komisija je saopštila da se grupe za koordinaciju nafte i gasa sastaju nedjeljno i da će predsjednica EK sljedeće nedjelje objaviti energetske mjere.

Trgovinska organizacija za evropske aerodrome, Međunarodni savjet aerodroma, napisala je pismo Komisiji upozoravajući da bi kontinent mogao da se suoči sa nestašicom mlaznog goriva ako se Ormuski moreuz ponovo ne otvori u sljedeće tri nedjelje.

Industrijska grupa „Avio-kompanije za Evropu“ pozvala je EU da razjasni pravila o nadoknadi štete putnicima kako bi se osiguralo da se nestašica goriva ili zatvaranje vazdušnog prostora koji su rezultat sukoba tretiraju kao „vanredne okolnosti“.

To bi značilo da kada dovedu do otkazivanja letova, avio-kompanije ne moraju da isplaćuju značajne nadoknade.

U izvještaju o poslovanju ranije, kompanija easyJet je saopštila da je u martu imala dodatnih 28 miliona eura troškova za gorivo zbog sukoba na Bliskom istoku.

To se dogodilo uprkos tome što je avio-kompanija obezbijedila više od tri četvrtine mlaznog goriva po fiksnoj cijeni prije nego što su troškovi porasli zbog trenutnog sukoba – proces poznat kao hedžing.

Navedeno je da je sukob izazvao „kratkoročnu neizvjesnost oko troškova goriva i potražnje kupaca“.

Holandska avio-kompanija KLM saopštila je da će otkazati 160 letova u Evropi u sljedećem mjesecu zbog rastućih troškova goriva.

Tvrde je da je to manje od jedan odsto evropskih letova KLM-a.