Ova mjera predstavlja privremeno rješenje dok se ne izgrade planirani nacionalni kapaciteti, a sve u cilju ispunjavanja obaveza iz pregovaračkog poglavlja 12 – Bezbjednost hrane, veterina i fitosanitarna politika.
Kako se navodi u Informaciji koju je pripremila Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove, uspostavljanje funkcionalnog sistema za upravljanje nusproizvodima jedan je od ključnih preduslova za privremeno zatvaranje poglavlja 12.
Nakon što je Hrvatska 6. jula 2026. odustala od potpisivanja Memoranduma o saradnji zbog složene veterinarske situacije u toj zemlji, Crna Gora se našla u situaciji u kojoj mora brzo reagovati kako ne bi ugrozila ispunjenje Akcionog plana.
Predložene mjere uključuju kupovinu specijalizovane opreme, poput mobilnih spalionica i hladnjača, kao i potencijalno osnivanje državnog privrednog društva za upravljanje ovim otpadom.
“Planirana je nabavka dvije mobilne spalionice kapaciteta 300–500 kg/h, četiri specijalizovana kamiona-hladnjače sa hidrauličnom dizalicom za utovar, dva kontejnera-hladnjače, dva kontejnera-hladnjače, dva veterinarska kontejnera za obdukciju uginulih životinja, dva administrativna kontejnera, dva dizel agregata i dvije mobilne jedinice za pranje i dezinfekciju”, navodi se u informaciji.
Objašnjavaju da će ova oprema omogućiti efikasno prikupljanje, transport i spaljivanje nusproizvoda sa cijele teritorije Crne Gore, uz mogućnost brzog reagovanja u slučaju pojave zaraznih bolesti.
Vlada razmatra dva glavna institucionalna modela uključivanje lokalnih samouprava za obezbjeđivanje lokacija, infrastrukture i kadrova, kao i osnivanje državnog privrednog društva za sakupljanje, preradu i odlaganje nusproizvoda Kategorije 1 i 2, što je ionako obaveza po Zakonu o upravljanju nusproizvodima.
“Uključiti Glavni grad Podgoricu i Opštinu Bijelo Polje ili neku drugu opštinu u sjevernom dijelu Crne Gore radi obezbjeđivanja organizacionih, tehničkih i kadrovskih uslova za smještaj, funkcionisanje i održavanje mobilnih jedinica za neškodljivo uklanjanje nusproizvoda životinjskog porijekla, odnosno odgovarajuće lokacije za smještaj mobilnih spalionica i prateće opreme, potrebne komunalne infrastrukture (električna energija, voda, pristupni put i dr.), dovoljnog broja”, navodi se u Informciji.
Drugo rješenje je osnivanje privrednog društva za obavljanje djelatnosti sakupljanja, prerade i odlaganja nusproizvoda životinjskog porijekla Kategorije 1 i 2.
“Napominjemo da je ova obaveza već propisana gore pomenutim zakonom – Vlada je dužna da u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog Zakona, odnosno najkasnije do 27. oktobra 2026. godine osnuje privredno društvo”, kazali su u Informaciji.
Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove raspolaže informacijama da je opština u postupku nabavke spalionice za rješavanje pitanja uklanjanja nusproizvoda na njihovoj teritoriji, kao i da jedno privredno društvo na teritoriji Crne Gore već posjeduje spalionicu kapaciteta 300 kg/h, a koju planira koristiti za sopstvene potrebe tretmana nusproizvoda životinjskog porijekla, a koja zadovoljava EU zahtjeve.
“S tim u vezi, predlaže se da Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, u saradnji sa Ministarstvom finansija, razmotri mogućnost zaključivanja odgovarajućih ugovora iii drugih oblika saradnje sa navedenim subjektima, ukoliko se utvrdi da raspolažu odgovarajucim tehničkim kapacitetima i ispunjavaju uslove propisane važećim propisima, uz obavezni postupak registracije ovih objekata, propisan zakonom”, navodi se u Informaciji.
Pored toga, Uprava istražuje mogućnosti saradnje sa Slovenijom, Srbijom i Kosovom, kao i partnerstva sa postojećim subjektima u Crnoj Gori koji već raspolažu odgovarajućim spalionicama.
Podsjećamo, Vlada je 2. aprila 2026. usvojila Inovativni plan upravljanja nusproizvodima životinjskog porijekla, koji je prihvatila i Evropska komisija. Plan predviđa izgradnju stočnih groblja, regionalnih sabirnih centara i nacionalnog postrojenja do 2031. godine. Međutim, slaba saradnja lokalnih uprava oko stočnih groblja i iznenadno odustajanje Hrvatske doveli su do potrebe za ovim hitnim mjerama. Evropska komisija je na trilateralnom sastanku 7. jula zatražila od Crne Gore da u najkraćem roku dostavi informaciju o namjerama i ažurira Akcioni plan – rok je bio 10. jul 2026. godine. Očekuje se da će Vlada na narednoj sjednici donijeti konkretne odluke o nabavci mobilnih spalionica i modelu upravljanja sistemom, kako bi se izbjeglo kašnjenje u evropskim integracijama i osigurala zaštita zdravlja ljudi, životinja i životne sredine.
