„Uvjereni smo da ćemo svojim kapacitetima uspješno odgovoriti izazovima požarne sezone. Svakako da ukoliko bude potrebe možemo računati i na pomoć drugih država. Traženje međunarodne pomoći nije potvrda deficitarnosti sistema, već ustaljena praksa kada su nacionalni kapaciteti nedovoljni“, kazao je Bešović za Borbu.
Bešović naglašava da je u prethodnom periodu fokus stavljen na preventivno djelovanje, i nabrojao sa kakvim kapacitetima raspolaže Direktorat na čijem je čelu, ali i sa kakvim resursima za borbu protiv požarne stihije raspolaže čitava država Crna Gora.
Govoreći o uzrocima za izbijanje požara, Bešović naglašava da je ljudski faktor i dalje najčešći uzrok njihovog izbijanja na otvorenom prostoru te da kontinuirano sprovode kampanje usmjerene na podizanje svijesti građana o značaju odgovornog ponašanja i prevencije požara.
„Apelujem na sve građane da svojim odgovornim ponašanjem doprinesu zaštiti života, imovine i prirodnih dobara. Izazivanje požara predstavlja krivično djelo i podliježe sankcijama u skladu sa važećim zakonima i podzakonskim propisima Crne Gore“, naveo je Bešović.
Koliko je Crna Gora spremna za predstojeću požarnu sezonu i šta će biti najveći izazovi ove godine?
U skladu sa kapacitetima kojima raspolažemo spremni smo da odgovorimo svim izazovima u toku predstojeće požarne sezone. Sistem zaštite i spašavanja spreman je da odgovori na različite vrste scenarija. Uvjereni smo da ćemo svojim kapacitetima uspješno odgovoriti izazovima požarne sezone. Svakako da ukoliko bude potrebe možemo računati i na pomoć drugih država. Traženje međunarodne pomoći nije potvrda deficitarnosti sistema, već ustaljena praksa kada su nacionalni kapaciteti nedovoljni. Ovaj mehanizam primjenjuju i ekonomski bogatije, pravno uređenije i materijalno-tehnički opremljenije države od Crne Gore. Prema tome, mi se spremamo za oba scenarija, a nadamo se da će naši resursi biti dovoljni i funkcionalni.
Važno je napomenuti da su u odnosu na prošlu sezonu uložena značajna sredstva za povećanje kapaciteta Službi zaštite i spašavanja i Dobrovoljnih vatrogasnih društava, a kapacitet avio helikopterske jedinice je znatno veći u smislu mogućnosti isporučivanja vode na požarišta u jednom naletu u cilju gašenja požara iz vazduha.
Poseban fokus u prethodnom periodu stavljen je na preventivno djelovanje. Pojačan inspekcijski nadzor, donošenje naredbi o zabrani paljenja vatre na otvorenom prostoru, konstantno podizanje svijesti građana i ukazivanje na posljedice neodgovornog ponašanja, kontrola planske dokumentacije, sastanci sa predstavnicima mjesnih zajednica, te sveobuhvatna medijska kampanja kojom smo ukazali na bezbjednosna uputstva u cilju postupanja u slučaju požara na otvorenom prostoru samo su neke od mjera koje je Direktorat za zaštitu i spašavanje preduzeo u saradnji sa svim lokalnim samoupravama u Crnoj Gori.
Da li Direktorat zaštite i spašavanja raspolaže dovoljnim brojem ljudi vozila i opreme za efikasan odgovor na eventualne velike požare, posebno imajući u vidu iskustva iz prethodnih godina?
U Crnoj Gori ima oko 650 vatrogasaca-spasilaca, uz pripadnike operativnih snaga Direktorata za zaštitu i spašavanje, te ostalih subjekata u sistemu čine okosnicu odgovora na požare na otvorenom prostoru.
U opštinskim službama za zaštitu i spašavanje ima ukupno 273 vozila, od toga je 151 vatrogasno-spasilačkih vozila ispravno i u punom kapacitetu, a ostalih tehnički ispravnih vozila je 79.
Direkcija – Avio-helikopterska jedinica trenutno nema operativnih helikoptera. Od dva, koja su u floti jedinice, AB 212 je imao tehničku neispravnost i slijetanje u nuždi, u rejonu Grebaje, opština Gusinje, dok je AB 412 pripremljen za petogodišnji pregled.
Očekujemo punu operativnu spremnost sva tri aviona AT 802 (nosivost jednog air tractora je 3 tone vode) iz flote Avio-helikopterske jedinice do početka jula. U toku su obuke pilota i produžavanje licenci, dok se očekuje dolazak tehničara iz Zrakoplovno-tehničkog centra – ZTC Zagreb, 29.06.2026. godine, koji će izvršiti završne radove na preostala dva aviona iz flote Direkcije – Avio-helikopterska jedinica.
Napominjemo da je Ministarstvo unutrašnjih poslova zaključilo Ugovor o javnoj nabavci, 26.05.2026. godine sa firmom „Expedition Aviation“ u vezi rentiranja vazduhoplova za gašenje požara. U pitanju je vazduhoplov An32P „Firekiller“ koji posjeduje kapacitet nošenja vode od 8 tona za gašenje požara iz vazduha što ga ubraja među vazduhoplove koji najviše mogu nositi vode za gašenje požara. Vrijednost Ugovora o javnoj nabavci je 2.615.200 eura. Ova cijena uključuje pripravnost vazduhoplova i posade na aerodromu Podgorica u periodu od 1.06.2026. godine do 31.08.2026. godine, uključuje 100 časova leta u ovom periodu i spremnost posade da u roku od 40 min, od dobijanja zadatka, izvrše polijetanje prema mjestu požara. Uspostavljena je procedura izvještavanja i pripravnosti vazduhoplova i posade tako da u stalnom dežurstvu imamo dodatno sredstvo spremno da odbaci 8 tona vode iznad požarišta čime smo dodatno osnažili postojeće kapacitete. Dakle, u narednom periodu ćemo u jednom naletu moći da isporičimo 17 tona vode, što je do sada rekordna količina.
Što se tiče sopstvenih kapaciteta za gašenje požara iz vazduha, njih moramo sagledavati kao cjelinu. Dakle, ono što su kapaciteti Ministarstva unutrašnjih poslova i Vojske Crne Gore.
Kakva je koordinacija između Ministarstva unutrašnjih poslova, lokalnih službi zaštite i spašavanja, Vojske Crne Gore i drugih nadležnih institucija u slučaju velikih požara?
Shodno Zakono o zaštiti i spašavanju svaki subjekt ima svoju nadležnost i saradnja je na najvećem mogućem nivou. Sistem je decentralizovan i prvi odgovor daju lokalne službe, dok po potrebi se uključuju institucije na državnom nivou. Direktorat je u prethodnom periodu snažno podržavao i pomagao lokalne službe u cilju efikasnijeg odgovora na šumske požare i požare na otvorenom.
I pored toga što MUP-Direktorat za zaštitu i spašavanje nije u zakonskoj obavezi da nabavlja ličnu i kolektivnu opremu za pripadnike službi zaštite i spašavanja, u prethodnom periodu službenici Direktorata su kroz implementaciju međunarodnih programa i projekta značajno unaprijedili kapacitete ovih službi.
U sklopu projekta SA RESILIENCE – Jačanje otpornosti na klimatske promjene u južnom Jadranu, koji se realizuje u okviru IPA INTERREG Programa za južni Jadran, nabavljeno je šest specijalizovanih vatrogasnih vozila. Vozila su namijenjena jačanju operativnih kapaciteta opštinskih službi zaštite i spašavanja Prijestonice Cetinje i opština Bar, Danilovgrad i Ulcina, dok su dva vozila privremeno ustupljena Glavnom gradu Podgorica, kao administrativnom i tehničkom korisniku, do formalnog uspostavljanja službi zaštite i spašavanja u opštinama Zeta i Tuzi. Ukupna vrijednost vozila iznosi 399.154,80 EUR, a sva vozila su opremljena namjenskim vatrogasnim modulima visokog pritiska, rezervoarima za vodu, signalizacijom i opremom za intervenciju na teško pristupačnim terenima.
U međuvremenu je opština Tuzi formirala svoju Službu zaštite i spašavanja tako da joj je dodijeljeno nabavljeno vozilo. Takođe, Direktorat za zaštitu i spašavanje je ovoj službi donirao značajnu opremu za zaštitu i spašavanje.
Kroz implementaciju projekta INEREP – Projekat unapređenja prekograničnog odgovora na vanredne situacije, koji se realizije u okviru IPA INTERREG Programa prekogranične saradnje između Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Crne Gore, tokom maja mjeseca raspisan je međunarodni tender za nabavku 13 specijalizovanih vatrogasnih vozila za početno gašenje požara na nepristupačnim terenima koji će takođe biti opremljeni namjenskim vatrogasnim modulima visokog pritiska, rezervoarima za vodu, signalizacijom i drugom dodatnom opremom za brze intervencije. Zbog međunarnodnih tenderskih procedura nabavka ovih vozila se očekuje do kraja 2026. godine.
Takođe, u okviru Pregovaračkog poglavlja 27 – Životna sredina i klimatske promjene i u sklopu saradnje sa Ministarstvom ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera u završnoj fazi je izrada specifikacija za nabavku opreme za zaštitu i spašavanje od šumskih požara, koja uključuje i nabavku vozila za gašenje šumskih požara za ukupno 11 opština uglavnom sjevernog i centralnog dijela Crne Gore. Nabavka ovih vozila bi bila realno do početka požarne sezone 2027. godine. Ukupna vrijednost opreme i vozila je 4. 000.000,00 eura.
Pored navedenih donacija MUP-Direktorat za zaštitu i spašavnje je u sklopu projekta „FFS – ŠUMSKI POŽAR U STRUGI“, koji se realizuje u okviru Mehanizma Unije za civilnu zaštitu za Avio-helikoptersku jedinicu, u maju 2026. godine, nabavio 2 bazena od 12000 litara i 25000 litara i 5 radio stanica radi bolje komunikacije i koordinacije zemlja-vazduh, što će umnogome poboljšati operativni odgovor u slučaju požara na otvorenom prostoru.
Takođe, u 2026. godini Direktorat za zaštitu i spašavanje donirao je opremu za zaštitu i spašavanje službama zaštite i spašavanja Glavnog grada Podgorice i opštini Danilovgrad, DVD Crna Gora, NVO SAR Dogs Montenegro i Lovačkom društvu Bratogošt-sekcija za vanredne situacije. Takođe, oprema je dijeljena i ugroženom stanovnistu u Nikšiću početkom godine, kada su bili pogođeni poplavama.
Iz sredstava fonda sredstava za zaštitu i spašavanje za 2025. godinu opštinama odnosno službama zaštite i spašavanja raspoređeno je 74.818,85 eura za realizaciju 6 projekata. Opštine kojima su dodijeljena sredstava za 2025. godinu su: Opština Kolašin za projekat „Unapređenje kapaciteta za hitne tehničke intervencije u planinskim i saobraćajnim uslovima u Kolašinu“, 14.000,00 eura; Opština Pljevlja za projekat „Proširenje TETRA sistema veze za potrebe Službe zaštite i spašavanja Opštine Pljevlja“, 10.726.65 eura; Opština Herceg Novi za projekat „Nabavka aparata za disanje za potrebe Službe zaštite i spašavanja Opštine Herceg Novi“, 9.000,00 eura; Opština Žabljak za projekat „Podizanje stepena opremljenosti Službe zaštite i spašavanja Opštine Žabljak – faza II“, 13.092.20 eura; Opština Danilovgrad za projekat „Nabavka lične i kolektivne zaštitne opreme“, 14.000,00 eura i Opština Berane za projekat „Brži odgovor Službe zaštite i spašavanja – veća bezbjednost građana“, 14.000,00 eura.
Šta biste poručili građanima- koje greške se najčešće prave tokom ljetnjih mjeseci i koliko upravo ljudski faktor doprinosi izbijanju požara?
Sveobuhvatna analiza prethodne požarne sezone, kao i višegodišnji statistički podaci, pokazuju da je ljudski faktor i dalje najčešći uzrok izbijanja požara na otvorenom prostoru. Zbog toga kontinuirano sprovodimo kampanje usmjerene na podizanje svijesti građana o značaju odgovornog ponašanja i prevencije požara.
Tokom ljetnjih mjeseci najčešće greške odnose se na neodgovorno paljenje vatre na otvorenom, spaljivanje biljnog otpada, ostavljanje vatre bez nadzora, kao i odbacivanje opušaka na mjestima gdje postoji povećan rizik od izbijanja požara. U uslovima visokih temperatura, niske vlažnosti vazduha i pojačanog vjetra, i najmanji izvor plamena može izazvati požar sa ozbiljnim posljedicama.
Podsjećamo da su u svim opštinama na snazi naredbe o zabrani paljenja vatre na otvorenom prostoru, te da je svako postupanje suprotno tim naredbama strogo zabranjeno i kažnjivo. Ukoliko postoje opravdani razlozi za paljenje vatre, potrebno je prethodno obratiti se nadležnoj lokalnoj Službi zaštite i spašavanja, koja će, na osnovu procjene rizika, sprovesti ili odobriti kontrolisano paljenje.
Apelujem na sve građane da svojim odgovornim ponašanjem doprinesu zaštiti života, imovine i prirodnih dobara. Izazivanje požara predstavlja krivično djelo i podliježe sankcijama u skladu sa važećim zakonima i podzakonskim propisima Crne Gore.
Koliko je značajna komunikacija s državama regiona u pružanju pomoći, kao i aktiviranje Mehanizma civilne zaštite EU?
Crna Gora je članica Mehanizma civilne zaštite Evropske Unije i shodno tome može računati na pomoć drugih država članica u slučaju večih požara koje nije moguće ugasiti redovnim snagama naših operativnih jedinica. Opet ponavljamo da traženje međunarodne pomoći nije potvrda deficitarnosti sistema, već ustaljena praksa kada su nacionalni kapaciteti nedovoljni. Ovaj mehanizam primjenjuju i ekonomski bogatije, pravno uređenije i materijalno-tehnički opremljenije države od Crne Gore.
Važno je napomenuti da je u prethodnom periodu Crna Gora kao članica Mehanizma civilne zaštite EU uputila pomoć Republici Turskoj nakon razornog zemljotresa, Republici Albaniji, Bosni i Hercegovini nakon događaja u Jablanici, Republici Srbiji nakon katastrofalnih poplava koje su zadesile tu zemlju i brojne druge vidove pomoći drugim državama kako operativne tako i humanitarne.
