Uvodi se stroži red u poljoprivredi, pa će sredstva za zaštitu bilja ubuduće moći da kupuju “isključivo lica koja posjeduju legitimaciju kao dokaz da su prošla propisanu obuku“, koju je tokom prošle godine završila 81 osoba.ž

Tokom iste godine, realizovano je 17 od 22 planiranih aktivnosti u okviru Nacionalne strategije upravljanja hemikalijama, čime je, ocjenjuju u dokumentu, ostvaren značajan napredak u usklađivanju sa pravnom tekovinom Evropske unije.

“Istovremeno, identifikovani su i određeni izazovi, posebno u pogledu ograničenih administrativnih kapaciteta, razvoja informacionih sistema i potrebe za dodatnim aktivnostima u oblasti informisanja i edukacije zainteresovanih strana. Ostvareni rezultati doprinose daljem usklađivanju nacionalnog sistema upravljanja hemikalijama sa standardima Evropske unije, što predstavlja važan element u procesu pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji u okviru pregovaračkog poglavlja 27 – Životna sredina i klimatske promjene”, navodi se u izvještaju o realizaciji koji je objavila Vlada.

Opšti cilj Strategije je unaprijeđeno upravljanje hemikalijama i smanjenje rizika od opasnih hemikalija i proizvoda koji ih sadrže, uz obezbjeđivanje visokog nivoa zaštite zdravlja ljudi i životne sredine, pa su u skladu sa time ažurirani propisi o zabranjenim hemikalijama, klasifikaciji i označavanju, kao i pravila za uvoz i izvoz opasnih materija.

U skladu sa tim, u maju 2025. godine usvojen je Akcioni plan za sprovođenje Minamata konvencije, dok je kroz reorganizaciju Kliničkog centra osnovan Centar za kontrolu trovanja, što, kako se navodi, predstavlja značajan korak ka jačanju nacionalnih kapaciteta za odgovor na incidente povezane sa izlaganjem hemikalijama.

Iako je stručni kadar prošao brojne obuke u Madridu i Helsinkiju, institucije se suočavaju sa padom broja zaposlenih – u Agenciji za zaštitu životne sredine (AZŽS) broj službenika se smanjio jer je jedan radnik preraspoređen, pa trenutno samo dvoje zaposlenih pokriva ovu oblast.

„Planirano jačanje administrativnih kapaciteta kroz nova zapošljavanja nije realizovano, prvenstveno usljed ograničenja u zapošljavanju u javnoj upravi“, navodi se u izvještaju.

Ovakva situacija usporava i digitalizaciju, jer se nadogradnja softvera za elektronsko podnošenje prijava ocjenjuje kao tehnički i organizaciono zahtjevan proces.

Poseban izazov ostaje upravljanje zaostalim hemikalijama u industrijskim objektima, poput bivše fabrike u Beranama, gdje je proces uklanjanja otpada usporen zbog žalbi na inspekcijska rješenja.

“U odnosu na upravljanje zastarjelim hemikalijama u industrijskim objektima, tokom 2025. godine izvršen je inspekcijski nadzor u bivšoj Fabrici celuloze i papira u Beranama. Kao vlasnik hemikalija identifikovana je Opština Berane, kojoj je rješenjem naloženo da otpadne hemikalije preda ovlašćenom operateru za upravljanje otpadom koji posjeduje dozvolu Agencije za zaštitu životne sredine. Na predmetno rješenje ekološke inspekcije u septembru 2025. godine uložena je žalba, o kojoj drugostepeni organ još uvijek nije donio odluku. Upravljanje zaostalim hemikalijama u bivšim industrijskim postrojenjima predstavlja važan aspekt zaštite životne sredine i smanjenja potencijalnih rizika po zdravlje ljudi”, navodi se u izvještaju.

Na drugoj strani, uvodi se stroži red u poljoprivredi, pa će sredstva za zaštitu bilja ubuduće moći da kupuju „isključivo lica koja posjeduju legitimaciju kao dokaz da su prošla propisanu obuku“, koju je tokom prošle godine završila 81 osoba.

Ukupno je za ove aktivnosti utrošeno 54.000 eura i 53.000 američkih dolara, a sredstva su dominantno obezbijeđena iz međunarodnih izvora poput IPA fondova i UNDP-a.