Zaštitniku se u periodu od 15-20.maja 2026. godine usmenim putem obratilo više učenika, (koji nijesu željeli da se imena otkriju u postupku) primjedbama koje se odnose na zaštitu ličnih podataka. Naime, istakli su da je na maturskoj proslavi JU Gimnazije “Slobodan Škerović” u Podgorici, bio angažovan fotograf (nije navedeno njegovo ime ni da li je riječ o profesionalnom fotografu ili ne), te da na lični zahtjev nijesu mogli da dobiju – otkupe fotografije na kojima se oni nalaze, već im je to lice usmeno saopštilo da samo školi na zahtjev može dati fotografije, ali ne i pojedincu koji ih traži.
Učenici su istakli da se radi o njihovim ličnim podacima – fotografijama na kojima se oni nalaze, te da njima neovlašćeno raspolaže pojedinac koji ih je sačinio i ne dozvoljava da ih preuzmu – kupe, što smatraju da nije po propisima.
Na osnovu sprovedenog ispitnog postupka i utvrđenih činjenica, Zaštitnik je ustanovio da je obraćanje učenika bilo opravdano te da je prilikom proslave mature koju je organizovala Gimnazija “Slobodan Škerović”, neovlašćeno lice vršilo prikupljanje njihovih ličnih podataka – fotografija i/ili video zapisa koje potom pojedini učenici nijesu mogli da preuzmu.
“Ovakvo postupanje dovelo je do neovlašćenog rukovanja ličnim podacima te povrede njihovog prava na zaštitu ličnih podataka”, ističe Ombdusman.
Škola je, međutim, navela da nije angažovala fotografa, niti organizovala fotografisanje učenika, kao i da nije učestvovala u preuzimanju, distribuciji ili naplati fotografija.
“Gimnazija je u izjašnjenju istakla da nije angažovala fotografa, niti je organizovala fotografisanje učenika povodom maturskih aktivnosti, kao i da nije učestvovala u preuzimanju, distribuciji niti naplati fotografija, već da se radi o privatnom odnosu između punoljetnih učenika i trećeg lica – fotografa, koji je realizovan van organizacije i nadležnosti škole. U konkretnom slučaju radilo se o maturskoj proslavi, ali iz prakse se uočava da se na sličan način pripremaju i polumaturske proslave kada su na njima djeca”, navodi se u mišljenju.
Zaštitnik takvo obrazloženje nije prihvatio kao dovoljno, ukazujući da je riječ o događaju koji organizuje obrazovno-vaspitna ustanova, odnosno škola i Savjet roditelja, u prostoru koji se za tu namjenu zakupljuje i u kojem bi trebalo da se nalaze samo učenici, zaposleni, organizatori i prethodno odobrena lica.
Zaštitnik podsjeća da shodno Zakonu o zaštiti podataka o ličnosti škole su u obavezi da traže saglasnost roditelja za obradu ličnih podataka.
“Uobičajeno je da se ova saglasnost traži na početku školske godine. Međutim, u konkretnom slučaju, pri obradi ličnih podataka na maturskim/polumaturskim proslava obradu ličnig podataka ne vrši isključivo Škola, koja sami događaj organizuje, već prikupljanje i rukovanje ličnim podacima vrši drugo/a lice/a i za iste radnje nema nikakav međusobni odnos sa školom”, navodi se u mišljenju.
Međutim Zaštitnik naglašava, da maturske proslave nijesu obavezne niti besplatne, da učenici nijesu organizatori proslava već Škola odnosno Savjet roditelja da ih učenici odnosno roditelji plaćaju, da se organizuju u zakupljenim, zatvorenim prostorima (svečane sale, hoteli/restorani) te da, kako bi se osigurali adekvatni bezbjednosti uslovi, ulazak treba biti dozvoljen isključivo osobama koje „slave“ i koje su na spisku zvanica (učenici, profesori, uprava škole, akreditovani mediji).
Po mišljenju Zaštitnika upitno je da se na ovakvim događajima koji organizuje škola, nalaze i neovlašćena lica (fotografi) i prikupljaju lične podatke učenika. Iako u mnogim slučajevima pojedini učenici i roditelji koji žele imaju pravo da angažuju lica koja će sačiniti snimke i fotografije njihovog djeteta, međutim, za ulazak i kretanje u prostoru priredbe, odgovoran je organizator događaja, odnosno škola.
Mediji ne mogu slobodno fotografisati učenike u zatvorenom prostoru
U mišljenju se posebno razmatra i prisustvo medija na maturskim i polumaturskim proslavama.
Zaštitnik smatra da mediji mogu prisustvovati i izvještavati sa takvih događaja ukoliko je uprava škole odobrila njihovo prisustvo, ali da to ne znači automatsko pravo na neograničeno fotografisanje učenika i kasnije korišćenje njihovih fotografija.
Kako se navodi, iako je događaj u određenom smislu javan, riječ je o prostoru zatvorenog tipa. Kada škola zakupi salu, hotel ili restoran za održavanje proslave, taj prostor za vrijeme događaja, prema mišljenju Zaštitnika, ima karakter privatnog prostora.
Zbog toga novinari i fotografi, čak i kada dobiju dozvolu za prisustvo, po mišljenju Zaštitnika, ne bi trebalo slobodno da se kreću među stolovima i snimaju učenike bez odgovarajućeg odobrenja. Dozvola za praćenje događaja, kako se ističe, ne podrazumijeva i pravo na komercijalno ili javno korišćenje fotografija djece.
Zaštitnik preporučuje i da se prije početka događaja jasno istakne obavještenje da će proslava biti fotografisana ili snimana, kako bi učenici koji ne žele da budu snimani mogli unaprijed da se izjasne.
Škole da angažuju službenog fotografa
“Smatramo da neregistrovanim odnosno neovlašćenim licima, bilo amterima i/ili profesionalnim fotografima ne bi trebalo apriori omogućiti ulazak u glavni prostor gdje se odvija (polu)maturska proslava. Umjesto toga, škola/ustanova (uprava i savjet roditelja) mogla bi angažovati službenog fotografa (po ugovoru) za obradu svih scenskih i grupnih fotografisanja i portretisanja učenika. Na taj način bi se ograničio opšti pristup neovlašćenim licima, što je nesporno adekvatnije i kod održavanja sigurnosti i reda”, ocijenio je Ombdusman.
Zaštitnik je preporučio Ministarstvu prosvjete, nauke i inovacija da preduzme aktivnosti, a po potrebi i konsultuje Agenciju za zaštitu ličnih podataka, kako bi obrazovno-vaspitne ustanove prilikom organizovanja priredbi i drugih vannastavnih aktivnosti na odgovarajući način štitile lične podatke učenika.
