“Takav čin nije samo revizionizam, to je otvoreno slavljenje zla. Ovaj sramotan pokušaj da se ubijanje, klanje, silovanje i etničko čišćenje pretvori u opravdano djelo, a da se zločinac uzdigne kao heroj neće uspjeti da izbriše činjenice koje svi znamo. Spomenik zločincu je spomenik mržnji prema drugima. Pavle Đurišić ostao je upamćen po monstruoznim zločinima nad muslimanskim civilnim stanovništvom sjevera Crne Gore, uključujući ubistva najmanje 8.000 žena, djece i staraca, te sistematska silovanja, mučenja i paljenje sela. Podizanje spomenika takvom čovjeku ne predstavlja čin sjećanja, već otvoreno slavljenje fašističke ideologije i brutalnih zločina koji su se dogodili u ime etničke i vjerske mržnje, a samim tim i najdublje moguće moralno posrnuće Crne Gore”, navedeno je u saopštenju.
Kako su poručili, time se ne vrijeđaju samo žrtve i njihove porodice, već se direktno podriva građanski i antifašistički karakter savremene Crne Gore, zasnovane na tekovinama 13. jula i borbi protiv fašizma.
“Slaviti čovjeka odgovornog za masovne zločine znači slaviti mržnju, normalizovati zločine i poništiti vrijednosti na kojima počiva crnogorsko društvo – čojstvo, junaštvo i borbu za slobodu”, saopšteno je.
Grupa NVO pozvala je Ministarstvo kulture i medija da hitno preduzmu mjere za uklanjanje nezakonito postavljenog spomenika i da javno, jasno i nedvosmisleno osude ovakav čin. Pozvali su i Vrhovno državno tužilaštvo da “prekine sa politikom ignorisanja ovakvih slučajeva slavljenja mržnje”.
Stav Vrhovnog državnog tužilaštva, naveli su, da dosadašnje slavljenje Pavla Đurišića kao heroja i junaka ne predstavlja govor mržnje je moglo samo da ohrabri postavljanje spomenika.
Podsjetili su i da su još 20. maja 2025. godine sedam nevladinih organizacija zvanično upozorile Vrhovnog državnog tužioca Milorada Markovića na sve učestalije javno veličanje Pavla Đurišića i četničkog pokreta.
“Tada smo jasno ukazali da takvo djelovanje produbljuje podjele u društvu, podstiče govor mržnje, ruši antifašističke temelje Crne Gore, i rehabilituje ideologiju odgovornu za masovne zločine. Ukazali smo da javno veličanje četničkog pokreta u Crnoj Gori, a naročito Pavla Đurišića, koji je predvodio etničko čišćenje masovnim ubistvima civila na prostoru Bijelog Polja i Pljevalja, Foče i Čajniča, predstavlja govor mržnje u smislu člana 9a i člana 34a Zakona o zabrani diskriminacije, i da njegovo slavljenje neminovno podstiče mržnju prema bošnjačkom stanovništvu i građanima islamske vjeroispovijesti. Takvo ponašanje, prema Krivičnom zakoniku (član 370 stav 1), predstavlja krivično djelo za koje je propisana kazna zatvora od šest mjeseci do pet godina”, ustvrdili su.
Kako je navedeno, institucionalne reakcije nije bilo.
“Atmosfera nekažnjivosti i nedjelovanja institucija, koju godinama posmatramo, direktno je doprinijela tome da se danas u Crnoj Gori, u 21. vijeku, diže spomenik čovjeku koji je simbol kolaboracije sa nacistima i ustašama. Punu odgovornost za to nosi i aktuelna vlast u Beranama, parlamentarna većina i Vlada Crne Gore, koje su svojim ćutanjem, relativizacijom i političkim kalkulacijama otvorile prostor za povampirenje ideologija koje prijete da ugroze samu supstancu građanske, demokratske i evropske Crne Gore”, saopšteno je iz civilnog sektora.
Saopštenje su potpisali:
Daliborka Uljarević, Centar za građansko obrazovanje (CGO)
Tea Gorjanc Prelević, Akcija za ljudska prava (HRA)
Ervina Dabižinović, Centar za žensko i mirovno obrazovanje ANIMA
Miloš Vukanović, Udruženje profesora istorije Crne Gore HIPMONT
Filip Kuzman, Antifašisti Cetinje
Demir Ličina, Udruženje Štrpci – Protiv zaborava
Velija Murić, Crnogorski komititet pravnika za zaštitu ljudskih prava
Maja Raičević, Centar za ženska prava (CŽP)
Milica Kovačević, Centar za demokratsku tranziciju (CDT)
Jovana Marović, građanska aktivistkinja
Dina Bajramspahić, građanska aktivistkinja
