Kako su saopštili iz Društva, u uvodnom dijelu pristnima je Miodrag Karadžić iz DMENa, predstavio projekat i kazao da je prevashodni zadatak projekta da prikupi i obradi podatke koji se odnose na ptice gnjezdarice rijeke  Zete.

Dalje je kazao da dolina rijeke Zete predstavlja područje izuzetne vrijednosti za ornitofaunu.

“Raznolikost staništa uslovljava visok prehrambeni diverzitet, što rezultira prisustvom velikog broja ptičjih vrsta. Područje je prepoznato kao značajan migratorni koridor, čiji značaj prevazilazi nacionalni nivo, a za više ptičjih vrsta ima ključnu ulogu u nacionalnom kontekstu, kako za gniježđenje, tako i za migraciju. Upravo zbog ovih vrijednosti, brojna istraživanja sprovedena u prethodnom periodu svrstala su dolinu rijeke Zete u područja od međunarodnog značaja za ptice (IBA – Important Bird Area)”, istakao je on.

Socio-ekonomska analiza Parka prirode Rijeka Zeta  dodatno ukazuje na značaj ovog područja u kontekstu evropskih integracija i uspostavljanja Natura 2000 mreže.

“Međutim, i pored ovog priznanja, stanje zaštite ptica gnjezdarica u Crnoj Gori ukazuje na potrebu za dodatnim i sistematičnijim prikupljanjem podataka, posebno na lokalnom nivou. Crvena lista ptica Crne Gore  jasno ukazuje na postojanje značajnih praznina u znanju o statusu pojedinih vrsta ptica gnjezdarica, koje su svrstane u kategoriju „Nedovoljno podataka“, što onemogućava pouzdanu procjenu njihovog stanja i trendova.

Ovakav nedostatak podataka dodatno naglašava potrebu za ciljanim lokalnim istraživanjima i monitoringom, u skladu sa obavezama koje proizilaze iz nacionalnog zakonodavstva i Direktive 2009/147/EC o očuvanju divljih ptica”, zaključio je Karadžić.

Jovana Drobnjak, diplomirani biolog i ornitolog, istakla je da je fokus izvještaja na pregledu ornitofaune doline rijeke Zete, analizi izazova i pritisaka na ovom području i predlogu mjera za adekvatniju zaštitu i bolje upravljanje.

“Crna Gora predstavlja zemlju sa velikom raznovrsnošću i bogatstvom biodiverziteta. Kada je u pitanju diverzitet ptica, u Crnoj Gori su registrovane 353 vrste , što u odnosu na 533 vrste na nivou Evrope čini 65% ornitofaune  koja je zabilježena na ovom kontinentu”, navela je ona.

Što se tiče teritorije opštine Nikšić naglasila je da je registrovano 196 vrsta , dok je u Bjelopavlićima zabilježeno  265 vrsta što čini 75% faune ptica Crne Gore. U slučaju teritorije opštine Danilovgrad, registrovano je da životni ciklus gniježđenja provodi 113 vrsta, dok njih sedam imaju status potencijalnih gnjezdarica.

“Kao dominantne oblasti pritisaka i prijetnji izdvojile su se: energetska infrastruktura sa fokusom na solarne elektrane; promjena prirodnog režima plavljenja plavnih livada usljed izmjena vodnog režima, upravljanja akumulacijama i regulacije vodotoka; planirani projekat prevođenja dijela voda rijeke Zete u akumulacije Krupac i Slano i projekat povezivanja akumulacija Krupac i Slano; deponije, nepravilno odlaganje otpada i ispuštanje otpadnih voda; intenzivna urbanizacija, koja je u velikoj mjeri neplanskog karaktera ili čak i ilegalna u pojedinim djelovima; krivolov, za koji se generalno može reći da je veliki problem sa kojim se susreće cijela zemlja, te stoga ni područja u dolini rijeke Zete nisu izuzetak; neriješena upravljačka struktura parka prirode „Rijeka Zeta“ u opštinama Danilovgrad i Podgorica i poljoprivreda, koja kroz prekomjernu upotrebu mineralnih đubriva doprinosi pogoršanju kvaliteta zemljišta i zagađenju podzemnih i površinskih voda, te samim tim do gubitka biodiverziteta mikroorganizama u zemljištu”, naglasila je Dorbnjak, ukazavši da je dolina rijeke Zete izuzetno vrijedno stanište sa aspekta i gnijezdećih i migratornih vrsta ptica.

Iz Društva mladih ekologa Nikšić ističu da je, uprkos internacionalnim statusima zaštite poput IBA područja i potencijalnih SPA područja, te nacionalne zaštite donjeg toka doline rijeke Zete u nivou parka prirode, ova rijeka sa svojom okolinom izložena velikom broju pritisaka i prijetnji. Takođe, kako upozoravaju, iako je u strateškim dokumentima poput strateških planova opština Nikšić i Danilovgrad navedeno da zaštita biodiverziteta i prirodnih vrijednosti predstavljaju prioritet, realizacija konkretnih mjera i koraka za njenu zaštitu ili unaprjeđenje sadašnjeg stanja nijesu vidljivi i na odgovarajućem nivou.

Stoga je, prema njihovim riječima, potrebno popraviti sadašnje stanje i u budućnosti zaštitu ovog izuzetno važnog područja podići na veći nivo, kako bi se smanjili uticaji pritisaka i prijetnji.

Projekat „Ptice gnjezdarice doline rijeke Zete, stanje, izazovi i perspektive zaštite“, u okviru kojeg je izrađen izvještaj, finansiran je od Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera.