Centralna banka Crne Gore će povodom 35 godina od usvajanja Deklaracije o ekološkoj državi Crnoj Gori, u septembru, izdati ovaj jubilarni kovani novac posvećen endemskoj biljci Petrolamium crnojevicii koju su 2019. godine otkrili naučnici dr Snežana Dragićević (Crnogorska akademija nauka i umjetnosti), dr Snežana Vuksanović (Prirodnjački muzej Crne Gore) i dr Boštjan Surin (Prirodoslovni muzej, Rijeka – Hrvatska).

Najbolje rješenje Vučkovića

Iz Centralne banke su obrazložili da je dizajnersko rješenje jubilarnog kovanog novca izabrano na javnom konkursu, a autor najboljeg rješenja, po izboru komisije, je akademski slikar i vajar Darko Vučković. Međutim, Pobjedi nije dostavljeno odabrano dizajnersko rješenje, uz navode da je u toku postupak izrade kovanice.

Vučković je kazao za Pobjedu da mu je velika čast što je njegovo rješenje izabrano na konkursu Centralne banke Crne Gore, posebno zato što ova jubilarna kovanica donosi nešto novo i u tehničkom smislu – prva je u Crnoj Gori koja se radi sa kolornom stranom, pa mu je posebno zadovoljstvo što je imao priliku da učestvuje u njenom stvaranju.

“Motiv i tema su mi bili posebno bliski i to je glavni razlog što sam odlučio da radim na prijedlogu rješenja, prema smjernicama konkursa. Zbog interesovanja prema prirodi i živom svijetu još dok sam bio dječak, mnogi su vjerovali da ću jednog dana postati biolog. Na kraju sam se ipak pronašao u sferi umjetnosti, a uz to i u grafičkom dizajnu. Biljka Petrolamium crnojevicii nije samo izuzetno rijedak endem Crne Gore. Njeno ime nosi i snažnu istorijsku simboliku, jer je posvećeno Ivanu Crnojeviću, a otkrivena je na području koje je povezano sa njegovim nasljeđem i ostacima Soko grada. Ta veza prirode i istorije učinila mi je ovaj motiv još značajnijim”, kazao je Vučković.

On je precizirao da je na drugoj strani kovanice predstavljen grb Crnojevića – verzija koja se nalazi u Oktoihu, prvoj štampanoj knjizi u Crnoj Gori.

“Posebnu pažnju i vrijeme sam uložio da nađem dovoljno jasnu tu stranicu knjige sa grbom da bih ga mogao iscrtati i što autentičnije prenijeti u digitalnom formatu, jer ono što je bilo dostupno nije zadovoljavalo standarde”, rekao je on.

Izazov

Istakao je da je najveći izazov bio prenijeti tu priču na mali metalni reljef.

“Dizajn kovanice zahtijeva mnogo više od lijepe ilustracije, svaki detalj mora imati funkciju kako bi nakon kovanja motiv ostao jasan, skladan i prepoznatljiv. Sa nestrpljenjem očekujem fizički primjerak iste i ne sumnjam u kvalitet tehničke izvedbe izabrane livnice”, zaključuje Vučković.

Iz Centralne banke su precizirali da će jubilarni kovani novac biti izdat u obliku zlatnika, srebrnjaka i kovanice od nordijskog zlata, nominalne vrijednosti 35 perpera, čime se simbolički obilježava 35 godina ekološke države Crne Gore.

“Centralna banka Crne Gore i na ovaj način želi da skrene pažnju na prirodna bogatstva i biodiverzitetsku vrijednost Crne Gore, kao i na trajno opredjeljenje da se razvoj zasniva na principima održivosti, odgovornosti i zaštite životne sredine. Endemska biljka Petrolamium crnojevicii, koja raste samo na tlu Crne Gore, simbol je izuzetnog prirodnog bogatstva naše zemlje, dok Deklaracija o ekološkoj državi predstavlja važan podsjetnik na obavezu očuvanja prirodnih resursa i razvoja zasnovanog na principima održivosti”, poručili su iz Direkcije za komunikacije Centralne banke Crne Gore.

Zlatna nagrada

Napominju da će, takođe, povodom Dana ekološke države Crne Gore, u septembru biti dodijeljena Zelena nagrada CBCG, za najbolji rad iz oblasti uticaja klimatskih promjena na finansijski sistem.

Nagradu, ustanovljenu 2023. godine, sa ciljem podsticanja naučnog istraživanja i jačanja društvene svijesti o značaju zelenog finansiranja i uticaju klimatskih promjena na finansijsku stabilnost, čine plaketa i novčani dio od 3.000 eura. Istakli su da pravo na prijavu imaju crnogorski državljani koji su stekli visoko obrazovanje, najmanje nivo VI, odnosno 180 CSPK, na nekom od univerziteta, fakulteta ili visokih škola u Crnoj Gori ili inostranstvu. Rok za dostavu radova je 14. avgust 2026. godine.

Prijavljeni radovi treba da zadovolje kriterijume inovativnosti, teorijskog i empirijskog doprinosa afirmaciji najbolje prakse za djelovanje centralnih banaka i drugih regulatora i supervizora finansijskog sistema, međunarodnih organizacija i institucija, kreditnih institucija i/ili drugih institucija finansijskog sistema, na izazove klimatskih promjena i njihov uticaj na stabilnost finansijskog sistema.

Kažu da kroz Zelenu nagradu CBCG i druge aktivnosti utvrđene Mapom puta finansijskog sektora ka održivim finansijama, koju je 2025. godine usvojio Savjet za finansijsku stabilnost, Centralna banka nastavlja da doprinosi podizanju društvene svijesti o izazovima koje nose klimatski rizici, ali i da podstiče kreditne institucije i druge učesnike finansijskog sistema da intenziviraju napore na prepoznavanju i minimiziranju ovih rizika u poslovanju.

“Izdavanjem prigodnog kovanog novca, dodjelom Zelene nagrade i podrškom konceptu zelenog finansiranja, Centralna banka Crne Gore potvrđuje društvenu odgovornost i posvećenost temama koje su od dugoročnog značaja za građane, ekonomiju i održivu budućnost Crne Gore”, naveli su oni.

Podsjećaju da je, osim predstojećeg izdanja jubilarnog novca za 35 godina ekološke države, CBCG tokom 2026. godine izdala još dvije serije jubilarnog kovanog novca – povodom obilježavanja 25 godina rada Centralne banke Crne Gore i 20 godina nezavisnosti Crne Gore.

Za biljku Petrolamium crnojevicii, čiji je pronalazak objelodanjen prošle godine u martu, radi se studija zaštite lokaliteta koja bi trebalo da bude gotova u decembru ove godine. Iz Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera kazali su nedavno Pobjedi da mogu pretpostaviti da će obuhvat staništa ove vrijedne biljke biti uključeno u zonu gdje će pristup biti strogo kontrolisan.

U martu prošle godine je objelodanjen pronalazak biljke, a naučnica Snežana Dragićević, samostalna savjetnica u ENEKO centru CANU, koja je pronašla biljku, smatra da se do sada postupilo odgovorno i promišljeno u zaštiti ove biljke.

Dragićević je pohvalila potez što je biljka dobila svoju poštansku markicu, na čemu duguju zahvalnost Pošti Crne Gore, te što će uskoro biti predstavljena i na prigodnoj kovanici Centralne banke Crne Gore, kojoj su, takođe, zahvalni što je prepoznat naučni i nacionalni značaj ove izuzetne biljke.