Posljednji potvrđeni slučaj obolijevanja od morbila laboratorijski je dijagnostikovan 25. marta 2025. godine u laboratoriji Instituta za javno zdravlje Crne Gore (IJZCG), i to kod osobe starosti 52 godine sa prebivalištem u Gusinju.
Prema podacima IJZCG, od 1. januara do 25. marta 2025. od morbila je oboljelo 12 osoba, dok je godinu ranije zabilježeno ukupno 47 slučajeva.
Crna Gora se već godinama nalazi u samom evropskom i svjetskom vrhu po niskom obuhvatu djece MMR vakcinom protiv malih boginja, zaušaka i rubeole. Podaci zdravstvenih institucija i organizacija poput UNICEF-a Crna Gora ukazuju na alarmantan pad pravovremene imunizacije, što zemlju, kako je u više navrata upozoreno, dovodi u direktan rizik od izbijanja ozbiljnih epidemija.
Tokom ove godine objavljeno je da je pravovremeni obuhvat prvom dozom MMR vakcine kod djece rođene 2024. godine iznosio svega 13 do 14 odsto u prvoj polovini godine.
Prema podacima iz avgusta i septembra, nakon uvođenja strožih kontrola i uslovljavanja za upis u vrtiće, procenat vakcinisane djece rođene 2024. godine porastao je na oko 23 odsto, dok opšti obuhvat za djecu rođenu od 2020. do 2024. iznosi oko 60 odsto.
Iz IJZCG su saopštili da je obuhvat vakcinacijom prvom dozom MMR-a 71,80 odsto, što svakako nije dovoljno da bi se prevenirala moguća epidemija zaraznih bolesti od kojih vakcina štiti, za šta bi obuhvat trebalo da bude preko 95 odsto.
“Pad obuhvata MMR vakcinom započeo je 2013. godine, kada je sa oko 90 odsto te godine zabilježen pad na 50 odsto 2016. godine, a uprkos naporu zdravstvenog sistema i profesionalaca, koji i sada, kao i tada rade u IJZCG, u toku 2020. godine dosegao nivo nešto iznad 20 odsto, koliko bilježimo i u toku 2022 godine. Ovakav trend je u skladu sa situacijom u regionu i svijetu. Prema zajedničkom izvještaju Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) i američkog Centra za kontrolu i prevenciju bolesti (CDC) iz decembra 2019. godine, stope vakcinacije protiv malih boginja na globalnom nivou stagnirale su skoro deceniju”, istakli su iz IJZCG.
Kako su dalje naveli, smatra se da se učinak manje pokrivenosti vakcinacijom protiv malih boginja još nije odrazio na povećanje broja slučajeva obolijevanja i umiranja u svijetu zahvaljujući mjerama koje se koriste za smanjenje širenja kovida-19, koje su smanjile prenošenje virusa, uključujući i virus malih boginja.
“Međutim, nema mjesta za opuštanje jer su se velike epidemije malih boginja dogodile u 26 zemalja u 2020. i manji broj slučajeva koji se registruju u svijetu mogao bi biti posljedica smanjenog nadzora i ograničenja zbog kovida-19, što može da maskira iznenadno javljanje epidemije obolijevanja i umiranja kao posljedicu neadekvatne zaštite stanovništva imunizacijom. Crna Gora kao zemlja orijentisana ka turizmu pod dodatnim je rizikom, s obzirom da je tokom čitave godine posjećuje značajan broj turista iz zemalja koje imaju niske stope pokrivenosti vakcinacijom protiv malih boginja”, objašnjavaju iz IJZ CG.
Po novom Zakonu o zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti, vakcinacija obaveznim vakcinama uslov je za boravak djece u vrtićima, zbog čega 1. septembra u predškolske ustanove nije došao veliki broj mališana. Ustavni sud Crne Gore, kojem su upućene tri inicijative za povlačenje sporne zakonske odredbe, zakazao je javnu raspravu za 15. septembar, uz najavu da će ubrzo biti donesena i odluka.
