Sa 18 godina, Anina je, pored toga što je tinejdžerka, koja ima dečka i voli fudbal i crtane filmove, iskusan borac sa zastrašujućom reputacijom u svojoj jedinici pokreta otpora sastavljenoj isključivo od muškaraca. Donedavno su joj dani bili osvijetljeni plesom na Tiktoku, a danas ratom. Četiri godine građanskog rata protiv vladajuće hunte obilježile su veći dio Aninine adolescencije.

Tinejdžerka je obučena za snajperistu, boreći se protiv vojske Mjanmara, ali i sa rodnim normama. Kako kaže, ubila je više ljudi nego što želi da prebroji.

“Mrzim kada se ljudi hvale koliko su ljudi ubili. Prestala sam da brojim posle trećeg”, rekla je Anina za “Gardijan”.

U Falamu, zapadnom Mjanmaru, Anina (njeno ratno ime) je jedina žena među stotinama vojnika, a njena preciznost sa snajperom donijela joj je poštovanje u patrijarhalnom društvu u kojem se, kako kaže, devojke odbacuju kao preslabe za borbu, dok se djeca istovremeno masovno regrutuju. Prijatelji je zovu Anina, što na burmanskom znači “blizu”, jer kažu da osećaju njeno prisustvo čak i kada nije tu. Njen pravi identitet ostaje skriven da bi zaštitila svoju porodicu.

Rat u Mjanmaru

Rat u Mjanmaru, prerastao je u jedan od najkompleksnijih sukoba u jugoistočnoj Aziji. Građanski rat u Mjanmaru započeo je 1. februara 2021. godine, kada je vojska Tatmadav izvela državni udar i preuzela vlast, svrgnuvši izabranu vladu Aung San Su Ći.

Puč je izazvao masovne proteste širom zemlje, ali je vojska brutalno suzbila demonstracije, koristeći bojevu municiju, hapšenja i nasilne odmazde. Ubrzo su demonstracije prešle iz mirnih protesta u oružanu borbu, a širom Mjanmara formirane su Narodne odbrambene snage, koje su započele rat protiv vojske.

Iako Tatmadav i dalje drži ključne gradove, pobunjeničke snage kontrolišu veće djelove teritorije, a vojna hunta suočava se sa sve većim unutrašnjim i spoljnim pritiscima. Glavni frontovi rata nalaze se u sjevernim i zapadnim djelovima Mjanmara. Čin država i Sagaing region postali su žarišta otpora, gdje su pobunjenici preuzeli kontrolu nad bitnim teritorijama, dok Tatmadav uzvraća žestokim napadima na civilna područja.

Duga istorija regrutovanja dece

Osvajanje nekadašnje prestonice države Čin unutar Mijanmara, pretežno hrišćanske teritorije na granici s Indijom, predstavljalo bi prekretnicu u oružanoj borbi za demokratiju. Prema riječima njene grupe, ovo bi bio prvi put da su snage otpora zauzele sjedište bez podrške uspostavljenih etničkih armija. Čin borci, najčešće mladi ljudi, žele da potisnu snage hunte nazad u budističku centralnu oblast Mjanmara i tamo ih poraze.

Mjanmar ima dugu istoriju regrutovanja djece u oružane sukobe. Godinama je zemlja bila na međunarodnim listama kao mjesto gdje djecu regrutuju i vladina vojska i etničke milicije koje se bore za autonomiju.

U junu 2022, godišnji izveštaj generalnog sekretara UN o djeci i oružanim sukobima dokumentovao je potvrđene slučajeve regrutacije djece u zemlji: 260 dječaka i 20 djevojčica, od kojih su neka imala samo 12 godina. Većina ovih slučajeva, njih 222, pripisana je vojsci Mjanmara, dok su ostali povezani s različitim etničkim oružanim grupama.

Situacija se pogoršala nakon vojnog puča 2021. godine. Sa ograničenim mogućnostima, mnogi mladi koji su ostali u zemlji odlučili su da se pridruže grupama otpora protiv hunte.

UN komitet je upozorio da je u nešto više od godinu poslije puča, čak 382 djece ubijeno od strane vojske i njenih saveznika, dok je još 142 djece mučeno. Tokom tog perioda, više od 1.400 djece navodno je bilo uhapšeno, uključujući one koji su učestvovali u protestima ili su za to osumnjičeni, piše “Gardijan”.

“Devojkama su tražili da kuvaju”

U Falamu, Anina, naoružana indijskom puškom, i ostali Čin snajperisti nalaze se na planinama tražeći neprijateljsku vojsku. Dvije strane su dovoljno blizu da razmjenjuju uvrede. Ali Anina se kreće u tišini, puca sa udaljenosti između 50 i 700 metara, nikada se ne zadržavajući na istom mjestu, jer to predstavlja veliki rizik zbog neprijateljskih snajperista, raketa ili vazdušnih udara.

“Čuli smo za djevojku snajperistu. Rekli su nam da su snajperisti ovdje precizni i zastrašujući i da su u jednoj noći ubili četvoricu naših vojnika“, rekao je jedan zarobljeni vojnik hunte za The Guardian.

Anina je naučila da puca još kao dijete, pridružujući se lovačkim pohodima na jelene sa svojim ocem.

“Ne plašim se zvuka oružja. Otac mi je rekao kako da se fokusiram i koncentrišem na metu“, rekla je Anina.

Pridružila se pobuni sa 14 godina, nakon što je vojska otvorila vatru na mirne demonstrante širom zemlje. Uprkos njenim vještinama pucanja, bila je mlada i ženskog pola, pa su joj dodijeljeni zadaci čišćenja i kuvanja.

“Rekli su nam da će muškarci i žene biti tretirani isto, ali kada smo došli na front, od djevojkama su tražili da kuvaju. Ja ne volim da kuvam. Svi misle da djevojke pripadaju kuhinji. Ja sam sada uvijek na prvoj liniji fronta, a moji saborci me tretiraju kao ravnopravnu”, priča ona.

Njen put do snajperiste započeo je s Azadom, samoprozvanim “ljevičarskim internacionalistom” iz SAD-a, koji je četiri godine proveo boreći se uz kurdske snage u Siriji prije nego što se prije godinu pridružio otporu u Mjanmaru. Tokom njegove obuke u julu 2024. godine, Anina je bila jedna od najboljih među 12 regruta, a sa samo 17 godina bila je i najmlađa.

“Obrisala je krv, pa ponovo namestila nišan”

Azad se prisjetio Aninine odlučnosti tokom obuke. Jednom prilikom, kada joj je trzaj optike rasjekao čelo, pomislio je da je metak eksplodirao u cevi.

“Krv joj je bila na licu. Probudila se nekoliko sekundi kasnije. Metak je pogodio metu. Obrisala je krv, ponovo namjestila nišan i opet pogodila metu”, ispričao je Azad.

Za Aninu, susret sa stranim borcem u ovim zabačenim brdima u početku je delovao “nevjerovatno”.

“On želi da imamo istu slobodu kakvu on ima u svojoj zemlji“, kaže Anina.

Tinzar Sunlei Ji, istaknuta aktivistkinja za demokratiju, kaže da su žene uvijek morale da “guraju duplo više da bi ih shvatili ozbiljno“, ali da sukob primorava čitav Mjanmar da “preispita rodne uloge“. Najnoviji izvještaji kažu da vojna hunta u Mjanmaru planira da regrutuje žene kako bi popunila svoje redove.

“Pravi test je da li će se ove promjene zadržati. Ako su žene dovoljno dobre da se bore i umiru za slobodu, onda bi trebalo da budu dovoljno dobre i da vode novi Mjanmar”, kaže Ji.

Aninin dečko, Vak Vei, dvadesetogodišnji snajperista, kaže da brinu jedno za drugo, ali da im utjehu pruža to što služe zajedno

“Ona je vođa, ja sam taj koji se oslanja na nju”, kaže on.

Iako sa dečkom služi u vojsci, porodicu je distancirala od sebe. Kako kaže, nije ih vidjela već godinu dana i drži telefon u avionskom režimu kako bi izbjegla njihove pozive.

“Nedostaju mi. Ponekad želim da se vratim kući, ali ako se vratim, moji roditelji mi neće dozvoliti da ponovo odem. Ostaću dok ne pobijedimo”, kaže ona. Ima poruku za djevojke i mlade žene, a to je da ne treba da trpe potcjenjivanje.

“Ne trpite da vas potcjenjuju, udaraju ili šta god da vam rade samo zato što ste žene. Uzvratite. Ako dobijete šamar, vratite šamar”, zaključuje ona.