Plan je dio budućeg evropskog zakona “EU Kids Act”, koji bi predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen i izvršna potpredsjednica Komisije zadužena za tehnološki suverenitet, bezbjednost i demokratiju Hena Virkunen trebalo da predstave u četvrtak, dok bi pojedini detalji mogli biti objavljeni već u govoru o stanju Unije.
Od društvenih mreža do AI četbotova
Prijedlog ne bi obuhvatio samo društvene mreže poput Facebooka, Instagrama i TikToka, već i platforme za razmjenu video-sadržaja poput YouTubea, AI četbotove među kojima je ChatGPT, kao i platforme za onlajn igre.
Zabrinutost evropskih zvaničnika raste zbog mogućih posljedica koje digitalne platforme imaju po zdravlje i bezbjednost djece, uključujući izloženost štetnom sadržaju, sajber nasilju, iskorištavanju i mehanizmima koji podstiču prekomjerno korištenje usluga.
“Pristup Unije trebalo bi da omogući maloljetnicima da koriste ogroman potencijal digitalnih usluga, istovremeno ih štiteći od zloupotrebe i iskorištavanja. Potrebno je ograničiti pristup tehnoloških kompanija našoj djeci, a ne obrnuto”, navodi se u dokumentu Evropske komisije u koji je Reuters imao uvid.
Različita pravila zavisno od uzrasta
Prema planu, pristup različitim vrstama digitalnih usluga bio bi postepen i zavisio bi od uzrasta djeteta, dok bi se obaveze tehnoloških kompanija razlikovale u zavisnosti od vrste platforme i starosti korisnika.
Djeca uzrasta od 13 do 14 godina mogla bi da imaju početni nalog uz roditeljski nadzor, dok bi nalozi mlađe djece morali da budu u potpunosti pod kontrolom roditelja.
Kompanije koje pružaju obuhvaćene digitalne usluge morale bi da plaćaju i naknadu za nadzor, a Evropska komisija za sada nije zvanično komentarisala detalje dokumenta koji je dospio u javnost.
Sve više evropskih država traži ograničenja
Prijedlog dolazi u trenutku kada sve veći broj članica EU razmatra ili uvodi vlastita ograničenja za korištenje društvenih mreža među djecom, zbog čega se pojavila potreba za jedinstvenim evropskim pravilima umjesto različitih nacionalnih sistema.
Nizozemska i Španija već su zatražile uspostavljanje minimalne starosne granice na nivou cijele Evropske unije, uz prijedlog da se pravila prošire i na video-igre, AI četbotove i druge potencijalno rizične digitalne usluge.
Francuski predsjednik Emanuel Makron takođe snažno zagovara zabranu društvenih mreža za mlađe od 15 godina i pozvao je Evropsku uniju da što prije uskladi pravila na nivou svih država članica.
Francuska ponovo pokušava uvesti zabranu
Novinite navodi da je francuski parlament ranije usvojio zakon kojim se mlađima od 15 godina zabranjuje pristup društvenim mrežama, ali je Ustavni savjet sredinom avgusta oborio dio tih propisa, ocijenivši da predstavljaju nesrazmjerno ograničenje slobode izražavanja.
Makron je potom saopštio da je francuska vlada pripremila novu verziju prijedloga koja bi trebalo da bude usklađena sa primjedbama Ustavnog savjeta i evropskim pravom, te je novi tekst dostavljen Evropskoj komisiji.
“Od prvog dana obavezao sam se da ćemo zaštititi našu djecu na internetu. Ići ćemo do kraja”, poručio je Makron, naglašavajući da takva zaštita treba da postane standard za svu djecu u Evropskoj uniji.
Problem sa provjerom godina korisnika
Jedan od ključnih izazova budućeg sistema biće pouzdana provjera starosti korisnika, jer postojeći mehanizmi često omogućavaju djeci da jednostavno navedu lažan datum rođenja prilikom otvaranja naloga.
Evropska komisija je ranije preliminarno zaključila da Meta nije učinila dovoljno da spriječi djecu mlađu od 13 godina da koriste Facebook i Instagram, navodeći upravo mogućnost unošenja netačnog datuma rođenja bez djelotvorne provjere kao jedan od problema.
