Svjetska meteorološka organizacija (WMO) upozorila je da će ovaj fenomen značajno uticati na globalne obrasce temperatura i padavina, dok najnoviji podaci sugerišu da će se njegov vrhunac poklopiti sa sredinom zime.

To ne znači da Evropa automatski ide ka istorijskom ledenom dobu. Međutim, to znači da atmosferska cirkulacija ulazi u period pojačane dinamike i da zima 2026/2027. već sada izaziva ogromno meteorološko interesovanje.

A za Balkan i region jugoistočne Evrope to interesovanje je još veće.

El Ninjo se vraća – i to posebno snažan

El Ninjo je jedan od najznačajnijih prirodnih fenomena koji utiču na klimatski sistem Zemlje. Neuobičajeno zagrijavanje površinskih voda u tropskom Pacifiku ne ograničava se samo na područje gdje nastaje. Kroz složen lanac interakcija, on može da promijeni atmosfersku cirkulaciju na ogromnim udaljenostima.

Najnoviji podaci su impresivni. WMO procjenjuje da se El Ninjo brzo razvija ka snažnoj epizodi, pri čemu se prosječna temperaturna anomalija u tropskom Pacifiku kretala oko +2°C za period jul-septembar. Još zanimljivije je to što se očekuje da se ovo jačanje tu ne zaustavi.

Najnovije analize pokazuju da fenomen može dostići izuzetno visok intenzitet tokom jeseni i zime, dok britanski Met Office navodi da bi ovo mogao biti najjači El Ninjo u posljednjih nekoliko decenija, a vjerovatno i najjači od 19. vijeka. To je razlog zašto je predstojeća zima već stavljena pod mikroskop.

Velika bitka vodiće se na Atlantiku i Arktiku

Sam El Ninjo nije dovoljan da bi se predvidjelo vrijeme u Evropi i našem regionu. Ključni element je način na koji će se ova termička anomalija “povezati” sa atmosferskom cirkulacijom sjeverne hemisfere. Tu na scenu stupaju mlazna struja (jet stream), Sjevernoatlantska oscilacija (NAO) i polarni vrtlog.

Polarni vrtlog predstavlja ogromnu cirkulaciju hladnog vazduha oko Arktika. Kada ostane snažan i kompaktan, veoma hladne vazdušne mase ostaju u velikoj mjeri zarobljene u polarnim predjelima. S druge strane, kada je poremećen ili oslabljen, rastu šanse za značajne promjene u cirkulaciji i spuštanje ledenih vazdušnih masa prema Evropi.

Upravo tu leži jedan od najzanimljivijih scenarija za zimu 2026/2027. Portal “Severe Weather Europe” već primjećuje znakove izuzetno dinamične zimske cirkulacije, pri čemu je snažan El Ninjo povezan sa potencijalnim poremećajima polarnog vrtloga i promjenama u toku mlazne struje.

Ukoliko se ovaj razvoj događaja poklopi sa upornim poljima visokog pritiska na sjevernom Atlantiku, slika se može drastično promijeniti. Zapadni vjetrovi, koji obično donose relativno blage i vlažne vazdušne mase sa Atlantika prema Evropi, mogli bi da oslabe ili promijene smjer. U takvom scenariju, hladnije vazdušne mase iz sjeverne i istočne Evrope mogle bi da se pomjere južnije. Tu počinje prava drama za naš dio kontinenta.

Šta to znači za naš region?

Jugoistočna Evropa u velikoj mjeri zavisi od tačne pozicije baričkih sistema kada je u pitanju prodor hladnog vazduha. Ukoliko se tokom zime stvore pravi uslovi, hladne vazdušne mase sa sjevera Balkana i istočne Evrope mogu se spustiti na jug, izazivajući nagle i značajne padove temperature.

Ovaj efekat može biti posebno snažan kada se hladni prodor kombinuje sa vlagom i organizovanim ciklonima na Mediteranu. Tada vrijeme može preći iz relativno blagih uslova u teški zimski scenario za samo nekoliko dana, sa snijegom čak i na manjim nadmorskim visinama.

Ipak, to ne znači da će svaki hladni prodor donijeti snijeg u gradove. Za značajniji snijeg u nižim predjelima potreban je specifičan spoj temperature, vlage, smjera vjetra i položaja ciklona – što je nemoguće precizno predvidjeti mjesecima unaprijed putem sezonskih prognoza.

Ovdje je potreban oprez. Posljednjih dana kruže scenariji koji zimu 2026/2027. predstavljaju kao siguran “istorijski snijeg” za Evropu. Stvarnost je znatno složenija.

Sezonski modeli ne mogu unaprijed reći gdje će se tačno nalaziti ciklon u januaru niti da li će padati snijeg u određenom gradu. Oni mogu da ukažu na velike klimatske trendove i vjerovatnoće, ali ne i na tačnu prognozu za određeni događaj. Trenutni modeli ne pokazuju jedinstvenu sliku za cijelu Evropu. Ono što se čini izvjesnim jeste zima sa intenzivnom dinamikom i velikim razlikama od regije do regije.

Analize pokazuju da će zima biti prepuna kontrasta između zapadne, centralne i istočne Evrope. Evropski kontinent vjerovatno neće biti ujedinjen u ledu. Umjesto toga, gledaćemo stalno premještanje vazdušnih masa između Atlantika, Arktika i kontinentalne Evrope.

Za jugoistočnu Evropu od ključnog je značaja i stanje Sredozemnog mora. Poslije izuzetno toplog ljeta, more je akumuliralo ogromnu količinu toplote. Kada se hladnije vazdušne mase sudare sa veoma toplim morem, dostupna energija za stvaranje snažnih oluja značajno raste.

Ovo može rezultirati obilnim padavinama i grmljavinskim olujama, posebno tokom jesenjeg prelaznog perioda. Jesen bi na Balkanu mogla biti veoma turbulentna, donoseći povećan rizik od poplava, prije nego što prava zima uopšte pokaže svoje zube.

Najveća enigma: Decembar i januar

Najvažniji detalji počeće da se razjašnjavaju kako se budemo približavali decembru. Tada će biti jasno da li polarni vrtlog ostaje kompaktan ili puca i kako se postavlja mlazna struja iznad Evrope.

Ukoliko se poklope snažan El Ninjo, poremećaj polarne cirkulacije i povoljan pritisak na Atlantiku, šanse za snažne udare zime i snijeg na Balkanu rastu. Očekuju nas drastične smjene vremena: od jakih kiša i oluja, do naglih zahlađenja, olujnih sjevernih vjetrova i obilnih sniježnih padavina.

Zima 2026/2027. još nije “zapisana”, ali jedno je sigurno: biće sve samo ne dosadna. Pitanje nije da li će padati snijeg, već da li će atmosfera širom otvoriti vrata sjevernim vjetrovima ka Balkanu. Ako se to dogodi, čeka nas izuzetno dinamičan, a možda i veoma težak zimski period.