Oni podsjećaju da je izmjena Ustava jedan od ukupno 130 koraka sadržanih u Reformskoj agendi, koja obuhvata period od kraja 2024. godine do kraja 2027. godine, te da je Skupština Crne Gore odgovorna institucija za ovaj konkretni reformski korak, sa prvobitnim rokom ispunjenja do juna 2025. godine.
“Međutim, regulativom Evropske Unije (EU) za podršku zemljama Zapadnog Balkana sadržan je takozvani mehanizam fleksibilnosti, kojim se u slučaju neispunjenosti koraci kojima je rok dospijeća za primjenu bio kraj 2024. mogu primijeniti tokom naredne dvije godine, a koraci planirani za svaki naredni polugodišnji period mogu primijeniti sa dodatnih godinu produženja (ali se zahtjev za isplatu sredstava podnosi tek po ispunjenju koraka u dodatnom periodu)”, dodaju iz ASP-a.
Kako ukazuju, to znači da je novi rok za ispunjenje reformskog koraka vezanog za izmjenu Ustava jun ove godine, a u slučaju neispunjenja država rizikuje da izgubi dio novca za tu reformu.
Objašnjavaju da se konkretno radi o reformskom koraku pod brojem 4.2.1.2. koji glasi: “Izmijenjeni Ustav, u skladu sa pravnom tekovinom EU i evropskim standardima o nezavisnosti, odgovornosti, integritetu, nepristrasnosti i profesionalnosti sudstva i tužilaštva, uključujući adresiranje već postojećih preporuka Evropske komisije, mišljenja Venecijanske komisije i preporuka Grupa država Vijeća za borbu protiv korupcije (GRECO)”.
Iz ASP-a ističu da je za izmjene Ustava Crne Gore potrebna dvotrećinska većina u parlamentu, uz konstataciju da se partije u Skupštini Crne Gore deklarativno zalažu za evropske integracije i prijem zemlje u EU.
“Vlada je nedavno, u dva navrata, utvrdila predloge za ustavne izmjene, a kojima predlaže izmjenu sastava i načina izbora članova Sudskog savjeta i Tužilačkog savjeta, te ukidanje imuniteta članovima Vlade za krivična djela protiv službene dužnosti”, dodali su.
Evropska komisija, kako navode, usvojila je u novembru 2023. godine Plan rasta za Zapadni Balkan vrijedan šest milijardi eura, sa projekcijom da će reforme i finansijska podrška EU pozitivno uticati na ekonomski rast država kandidata.
“Plan predviđa kombinaciju bespovratnih sredstava i povoljnih kredita za period 2024-2027, pri čemu je za Crnu Goru alocirano 383,5 miliona eura, od čega 110 miliona čine nepovratna sredstva, a 273,5 miliona povoljni krediti. Planirano je da 178,5 miliona eura bude dodijeljeno u vidu budžetske podrške, dok će preostalih 205 miliona eura biti dodijeljeno za finansiranje infrastrukturnih projekata kroz mehanizam Zapadnobalkanskog investicionog okvira.
Na osnovu Plana rasta Vlada je u septembru 2024. godine usvojila Reformsku agendu, koju je nedugo potom potvrdla Evropska komisija. Dokument sadrži 32 prioritetne reformske mjere u okviru četiri oblasti politika, 14 podoblasti politika (sektora) i 130 reformskih koraka neophodnih za ispunjavanje reformi”, zaključuje se u saopštenju.
