POSP, zajedničko tijelo crnogorskog i Evropskog parlamenta, zasjedaće danas i sjutra u Skupštini Crne Gore, nakon čega će biti usvojena deklaracija sa preporukama.
U nacrtu tog dokumenta, u koji je Portal RTCG imao uvid, odbor pozdravlja kontinuiranu posvećenost i ambiciju Crne Gore da zatvori preostala pregovaračka poglavlja tokom 2025. i 2026. godine, sa ciljem da bude prva naredna članica EU.
„Ponovo ističe važnost pozitivnog Izvještaja o procjeni ispunjenosti privremenih mjerila za poglavlja 23 i 24 što je ubrzalo pregovarački proces i izražava očekivanje da će trenutna dinamika procesa pristupanja odrediti opštu dinamiku pregovora o članstvu, koja do sada broji sva otvorena i ukupno sedam privremeno zatvorenih poglavlja“, piše u dokumentu.
Parlamentarni odbor Evropske unije i Crne Gore za stabilizaciju i pridruživanje baviće se stanjem pristupnih pregovora i odnosima između EU i Crne Gore, napretkom u oblasti vladavine prava, sa fokusom na sistem vetinga i borbu protiv organizovanog kriminala i korupcije, progresom u reformi izbornog zakonodavstva, te poljoprivreda, ruralni razvoj i održivi turizam.
POSP naglašava da se svaka zemlja kandidat vrednuje na osnovu sopstvenih zasluga i stvarnog napretka u sprovođenju reformi, u skladu sa individualnim pristupom proširenju i ispunjavanjem Kopenhaških kriterijuma, uključujući potpuno poštovanje demokratije, vladavine prava, dobrog upravljanja i temeljnih vrijednosti EU, te usklađenosti sa vanjskom i bezbjednosnom politikom EU.
„Ohrabruje sve političke aktere u Crnoj Gori da ostanu usredsređeni na glavni spoljnopolitički cilj Crne Gore, uzimajući u obzir geostrateške okolnosti koje su omogućile novi zamah proširenju. Ističe da je Crna Gora predvodnik procesa integracija u regionu, čiji rezultati mogu biti važan podsticaj za ostale države kandidate na njihovom evropskom putu, ali i potvrditi vjerodostojnost politike proširenja EU u cjelini“, ukazuje se.
Odbor podstiče EU da ubrza napore za ispunjenje dugoočekivanih obećanja regionu Zapadnog Balkana.
„Naglašava značaj saradnje Vlade i Skupšine, ali i parlamentarnih partija u cilju bržeg i efikasnijeg sprovođenja preostalih reformi. Ohrabruje Skupštinu da nastavi sa vršenjem svoje nadzorne uloge, kao i parlamentarnu većinu i opoziciju da budu konstruktivni i daju doprinos sveupnom procesu pristupanja i ispunjavanju ambiciozno postavljenih rokova za ispunjavanje mjerila, posebno u dijelu usvajanja ključnog zakonodavstva u procesu reformi“, navodi se u dokumentu.
Podrška Crnoj Gori na putu ka EUPodrška Crnoj Gori na putu ka EU (Foto: gov.me/arhiva)
Odbor poziva crnogorske vlasti da nastave sa sprovođenjem ključnih reformi u oblasti pravosuđa, sa akcentom na donošenje novog strateškog okvira i okončanje postupka za imenovanje sudija i popunjavanje preostalih sudskih funkcija na visokom nivou, poštujući standarde EU o nezavisnosti, odgovornosti, nepristranosti, integritetu i profesionalnosti pravosuđa.
„Podsjeća da je Plan rasta EU za Zapadni Balkan osmišljen kao još jedna mogućnost za jačanje socio-ekonomske konvergencije i približavanje Zapadnog Balkana jedinstvenom tržištu EU u mnogim oblastima, te sadrži namjenski Instument za reforme i rast, kako bi se podržao ovaj cilj. Pozdravlja činjenicu da na osnovu kvalitetno pripremljene Reformske agende, Crna Gora je u prilici da potencijalno iskoristi 383,4 miliona eura u cilju sprovođenja reformi i isporučivanja rezultata za dalji napredak u procesu pristupanja. Konstatuje isplatu iz maja 2025. godine u iznosu od 26,8 mil. eura, u okviru prefinansiranja“, dodaje se u dokumentu.
Takođe prepoznaje snažan ekonomski rast Crne Gore. Poziva na dodatne korake kako bi se smanjio budžetski deficit i javni dug i pozdravlja napore za smanjenje fiskalnih slabosti uzrokovanih neusklađenošću sa pravnom tekovinom EU.
„Ukazuje na važnost obezbjeđivanja potpunog poštovanja načela transparentnosti, odgovornosti i vladavine prava u svim javnim infrastrukturnim i razvojnim inicijativama“, ocijenjeno je u nacrtu deklaracija i preporuka.
Dodaje se da odbor posebno pozdravlja donošenje seta izbornih zakona širokom većinom u Skupštini Crne Gore čime je, nakon višegodišnjeg zastoja, napravljen ključni iskorak u unapređenju zakonodavnog okvira za sprovođenje izbora.
„Ovaj pristup još jednom pokazuje kapacitet za konstruktivan dijalog i postizanje dogovora o pitanjima od suštinskog značaja za dalje snaženje demokratskih procesa i napredak zemlje ka članstvu u EU, i trebalo bi ga primjenjivati na druge oblasti reformi. U tom kontekstu, posebno ističe novousvojena rješenja o održavanju lokalnih izbora u jednom danu, profesionalizaciji Državne izborne komisije, kao i povećanju kvote za manje zastupljeni pol na 40%. Poziva na nastavak izbornih reformi i njihovu implementaciju u skladu s preporukama OEBS/ODIHR i Venecijanske komisije“, podvučeno je u dokumentu.
POSP konstatuje da je Vlada donijela Implementacioni plan za uspostavljanje Agencije za plaćanja i uspostavljanje Integrisanog administrativnog i kontrolnog sistema u Crnoj Gori u julu mjesecu, čime se potvrđuje tehnička spremnost pregovaračkog poglavlja 11 – Poljoprivreda i ruralni razvoj – čije se privremno zatvaranje očekuje uskoro.
„Ohrabruje diversifikaciju turističke ponude kako bi se smanjila zavisnost od sezonskih uspona i padova“, navodi se u dokumentu.
POSP je posljednji put zasjedao početkom aprila u Strazburu.
