Kako se navodi u dokumentu koji su iz “Preokreta” proslijedili medijima, u trenutnoj političkoj situaciji u Podgorici u ne postoji stabilna većina za nesmetano funkcionisanje lokalne vlasti. S druge strane, ukazuje se da postoji realna opasnost od uvođenja odbora povjerenika i raspuštanja Skupštine.

U platformi tog pokreta ističe se da nude model za uspostavljanje institucionalnog okvira koji će omogućiti normalan nastavak rada organa Glavnog grada do narednih lokalnih izbora 2027. godine.

Ostatak dokumenta prenosimo integralno:

Uvođenje prinudne uprave predstavljalo bi ozbiljno slabljenje lokalne samouprave i koncentraciju odlučivanja van institucija koje imaju neposredan demokratski legitimitet. Naglašavamo i da bi na taj način bilo izvjesno ugroženo normalno funkcionisanje Glavnog grada. Umjesto sistema u kojem postoji institucionalna kontrola, podjela odgovornosti i politička odgovornost izabranih predstavnika, došlo bi do modela u kojem se ključne odluke koncentrišu u rukama jednog centra moći ili jednog čovjeka, bez efektivnih mehanizama nadzora, kontrole i korekcije.

Takvi modeli upravljanja nijesu nepoznati u političkoj praksi Crne Gore. Bez obzira na to ko ih sprovodi, njihova posljedica je uvijek ista: slabljenje institucija, jačanje partijskog ili personalnog uticaja i povećan rizik od netransparentnog odlučivanja i korupcije.

Upravo iz te odgovornosti proizilazi model Preokreta, koji javno upućujemo svim odbornicima koji su zainteresovani da se politička nestabilnost u Podgorici, a koja je na štetu građana, prevaziđe bez daljeg slabljenja institucija. Cilj ovog modela je očuvanje institucionalne ravnoteže, sprječavanje blokade sistema i obezbjeđivanje demokratske kontrole nad funkcionisanjem grada, u skladu sa našim dosljednim zalaganjem za borbu protiv partitokratije na svim nivoima vlasti.

Preokret djeluje u skladu sa svojim predizbornim obećanjima da će insistirati na funkcionisanju institucija, transparentnosti i depolitizaciji sistema.

Ukoliko bilo koji drugi politički akter svojim djelovanjem uspije da stvori pretpostvke za izbor predsjednika/ce Skupštine, a što bi spriječilo dalje produžavanja vanrednog političkog stanja u Podgorici, ovaj model Preokreta postaje suvišan.

SVRHA MODELA

 Svrha ovog pristupa je:

• da se spriječi uvođenje prinudne uprave koja bi suspendovala političku odgovornost pojedinaca i lokalnih institucija, a čime bi se omogućilo povećanje nesrazmjerno velike nekontrolisane moći izvršnih organa ;
• da se obezbijedi nesmetan kontinuitet rada Skupštine i gradskih službi;
• da se sačuva stabilnosti u funkcionisanju grada;
• da se izbjegne produbljivanje političke i institucionalne krize na štetu građana.

OSNOVNE MJERE

Preokret inicira da Skupština Galvnog grada u skladu sa svojim nadležnostima pokrene radnje koje omogućuju:

• izbor predsjednika Skupštine Glavnog grada radi deblokade rada parlamenta;
• razmatranje i odlučivanje o prihvatanju izvještaja o radu gradonačenika (koji obuhvata i rad sekretarijata) i o radu predeuzeća čiji je osnivač Glavni grad;
• raspisivanje izbora za članove organa mjesne zajednice u najmanje pet mjesnih zajednica u narednih šest mjeseci;
• izmjene Poslovnika Skupštine u pravcu:
  • ostvarivanja preduslova za punu prohodnost lokalnih inicijativa tako da se efektivno u kratkom roku teme za koje interes pokaže lokalna zajednica mogu uvrstiti u dnevni red sjednice Skupštine;
  • efektivnog korišćenja mogućnosti organizovanja gradskog referenduma;
  • omogućavanja predsjednicima savjeta mjesnih zajednica da kada su teme od značaja iz njihove mjesne zajednice uzmu, pod posebnom tačkom dnevnog reda, učešće u radu Skupštine gdje bi imali mogućnost direktnog adresiranja problem građana;
• uspostavljanje efektivnih institucionalnih mehanizama kontrole:
  • pri zapošljavanju i/ili imenovanju rukovodećeg kadra kroz javno objavljivanje biografija, predstavljanje programa rada i obavljanje javnih intervjua, uz jasno obrazloženje izbora kandidata, a sve u cilju suzbijanja partijskog zapošljavanja i kadriranja na tzv. „nepolitičkim” funkcijama i pozicijama;
  • troškova administracije, uz jasnu namjeru donošenja propisa i podzakonskih akata koji bi ograničili troškove reprezentacije i broj službenih vozila za rukovodeći kadar;
• uvođenje obavezujuće prakse da se za svaki materijal (osim u izuzetnim okolnostima) koji se razmatra na sjednici Skupštine, nezavisno od obaveze organizovanja javnih rasprava, inicira i organizuje konsultacija sa zainteresovanim građanima, stručnom javnošću i civilnim sektorom, kako bi odluke bile zasnovane na stručnosti i održivosti;
• uvođenje stvarnog participativnog budžeta za mjesne zajednice kao obaveznog dijela procesa usvajanja Budžeta Glavnog grada,
• pokretanje sveobuhvatne javne rasprave sa ciljem izrade novog strateškog plana razvoja Podgorice, s ciljem identifikovanja ključnih problema u funkcionisanju grada i definisanja dugoročnih razvojnih smjernica, uz aktivno učešće stručne i akademske zajednice, civilnog sektora, lokalne zajednica i građana;
• iniciranje izrade analize, izrade i usvajanje izvještaja o stanju u realizaciji dokumenata o prostornom planiranju, sa posebnom akcentom na projekat Velje Brdo, posebno u dijelu koji se odnosi na nadležnosti i moguće troškove koji nastaju po budžet Glavnog grada.

Ovim modelom je podrazumijevano prioritetno razmatranje odluka koje su nužne za fukcionisanje sistema Glavnog grada.

Iz razloga preuzimanja pune odgornosti za sporovođenje ovog modela i kontrole procesa, ovaj model podrazumijeva da Preokret preuzme funkciju predsjednika Skupština Glavnog grada.

NAČELO NEUTRALNOSTI I ODGOVORNOSTI

Preokret neće preuzeti izvršnu vlast, ne učestvuje u podjeli funkcija i ne ulazi u političke koalicije. Uloga Preokreta u ovom modelu je ograničena na podršku rješenjima koja omogućavaju institucionalno funkcionisanje sistema i sprečavaju blokadu grada.

Ovaj model je nastao iz potrebe da se lokalna samouprava vrati svojoj suštinskoj ulozi: rješavanju komunalnih i razvojnih pitanja, a ne bavljenju ideološkim i nacionalno-političkim temama. Zbog toga je nužno da se saradnja svih političkih aktera usmjeri na zajedničke, praktične ciljeve koji direktno utiču na kvalitet života građana.

Na tim osnovama, model podrazumijeva otvoren poziv svim odbornicima da ga podrže ukoliko dijele stav da se politika lokalne vlasti mora fokusirati na komunalne i razvojne funkcije, a ne na politička i identitetska nadmetanja.

ZAKLJUČAK

Ovaj model je privremeno, institucionalno i minimalno rješenje koje ima za cilj da Podgorica nastavi da funkcioniše u interesu građana, uz očuvanje demokratskog legitimiteta i izbjegavanje administrativne blokade.

Preokret ostaje dosljedan svojoj politici da ne učestvuje u partijskim aranžmanima, ali i jednako dosljedan stavu da se institucije ne smiju ostaviti da se uruše zbog političkih neslaganja.