Herceg Novi je početkom septembra 2026. godine ušao u jedan od najzahtjevnijih perioda vodosnabdijevanja posljednjih godina. Dotok vode sa Plata obustavljen je 6. septembra u 22 časa, a sistem je do ponovnog uspostavljanja dotoka morao da funkcioniše oslanjajući se na Opačicu, izvorište Ljuta u Konavlima i Regionalni vodovod Crnogorsko primorje.

Restriktivni režim trajao je duže nego prethodne godine – devet dana, u odnosu na sedam dana tokom 2025. godine.

Septembarska kriza u vodosnabdijevanju Herceg Novog pokazala je koliko je gradski sistem zavisan od Plata, ali i koliko problema nastaje kada alternativni izvori, rezervoari i distributivna mreža moraju da preuzmu teret višednevnog prekida dotoka. Podaci iz izvještaja pokazuju da problem nije bio samo u nedostatku vode, već i u tome što dio raspoložive vode nije mogao dovoljno brzo da stigne do potrošača.

Za građane su to bili dani prilagođavanja svakodnevnog života terminima u kojima je voda dolazila, dok su hoteli, restorani i drugi turistički objekti morali da organizuju poslovanje u uslovima neizvjesnog dotoka. Za Vodovod i kanalizaciju to je značilo svakodnevno balansiranje između količine vode koja ulazi u sistem, raspoloživih zaliha i mogućnosti distribucije.

Doklestić u izvještaju podsjeća da su problemi sa raspoloživim količinama vode počeli  znatno ranije od najavljene obustave dotoka sa Plata, iscrpljivanje Opačice  počelo je već u drugoj polovini maja, što je tokom ljeta dovelo do konstantnog pada nivoa vode.

Početkom avgusta situacija je postala alarmantna. Jedna od četiri pumpe ispala je iz rada kada je nivo vode dostigao određenu dubinu. Do kraja avgusta radilo se sa tri pumpe, uz maksimalnu moguću izdašnost od oko 126 litara u sekundi. U pojedinim danima nivo Opačice padao je i do 80 centimetara. Zbog toga su u avgustu uvedene restrikcije u tri faze.

Cilj je bio da se smanji potrošnja i sačuva voda u Opačici za period kada sa Plata neće biti dotoka.

Opačica je tokom perioda prekida obezbijedila oko 85.187 kubnih metara vode, uz prosječan protok od oko 109 litara u sekundi.  Iz Ljute je stiglo oko 25.648 kubnih metara, odnosno prosječno 41 l/s.

Regionalni vodovod je u sistem Herceg Novog isporučio 67.738 kubnih metara vode, sa protokom od približno 49–50 l/s.

Na prvi pogled, alternativni izvori su obezbijedili značajne količine. Međutim, dotok sa Ljute nije bio kontinuiran. Zbog potreba Konavoskog vodovoda, isporuka Herceg Novom tokom dana je prekidana u trajanju od dva do pet sati.

To je dodatno otežavalo organizaciju sistema. Ukupna prosječna dnevna raspoloživa količina vode tokom restriktivnog perioda iznosila je oko 21.820 kubnih metara.

Prva dva dana trošene su zalihe a kada su one potrošene, sistem je morao da funkcioniše samo sa količinama koje su svakodnevno uspijevale da uđu u njega. Tu je počeo jedan od ključnih problema septembarske krize. Nije bio problem samo koliko vode postoji – već koliko je može stići do građana

Podaci iz izvještaja pokazuju da su se u sistemu pojavili ozbiljni problemi sa distribucijom.

Kao ključni problemi navode se vazdušni čepovi u cjevovodima i fizičke barijere koje su usporavale punjenje rezervoara. Posljedica je bila da se voda zadržavala u cjevovodima i nije dovoljno brzo stizala do rezervoara i potrošača.

To je posebno došlo do izražaja u posljednja četiri dana restrikcija. Prema podacima iz izvještaja, tada je prema potrošačima odlazilo svega 28, 19, 27 i 15 odsto vode. Drugim riječima, sistem je imao vodu, ali je distribucija bila toliko usporena da raspoložive količine nisu mogle biti efikasno iskorišćene.

Upravo taj podatak jedno je od najvažnijih upozorenja za buduće upravljanje sistemom, navedeno je u izvještaju.

Doklestić u izvještaju navodi i da su gubici vode dostigli zabrinjavajuće nivoe. Poređenje telemetrijskih podataka iz 2022. sa podacima iz 2025. i 2026. godine pokazuje povećanje neprihodovane vode na pojedinim područjima. Za zapadni dio opštine, prema podacima iz izvještaja, prosječni gubici iznose 63,9 odsto, dok su u ljetnjem periodu 2022. godine bili oko 49,6 odsto. To predstavlja povećanje od približno 14,3 procentna poena.  Istovremeno je potrošnja povećana za oko 18,2 odsto.

Pojedini rezervoari imaju posebno visoke procente neprihodovane vode. Kod Zmijica je evidentirano 92,20 odsto, kod Kanli kule 78,52, a kod Španjole 69,75 odsto.

U uslovima normalnog vodosnabdijevanja ovakvi podaci predstavljaju ozbiljan izazov. U vrijeme restrikcija njihov značaj je još veći, jer svaki izgubljeni kubik znači dodatni pritisak na izvorišta i potrošače.

Izvještaj pokazuje i izraženu neravnomjernost potrošnje po djelovima opštine. Na Rivijeru otpada oko 38,5 odsto ukupne potrošnje vode, dok sam rezervoar Kumbor troši gotovo četvrtinu ukupne dnevne potrošnje. Istovremeno, zapadni dio opštine, od Sutorine do Zelenike, sa tri visinske zone, hotelima i restoranima, koristi oko 61,5 odsto ukupne dnevne isporuke.

Poseban problem predstavlja rezervoarski prostor. Kumbor i Bijela imaju oko 1.500 kubnih metara kapaciteta, a sa Zmijicama ukupno oko 3.500 kubika. To je približno 30 odsto ukupnog rezervoarskog prostora.  Istovremeno, na Rivijeri živi oko trećine stanovništva i nalazi se približno trećina hotelskih kapaciteta opštine.

Podaci tako ukazuju na nesklad između potrošnje, raspoloživog rezervoarskog prostora i potreba pojedinih zona.

Septembarska kriza pokazala je da Herceg Novi nema samo problem sa količinom vode. Problem je i način na koji se voda proizvodi, doprema, skladišti i distribuira. Zato iskustvo iz septembra 2026. nameće nekoliko ključnih pitanja: koliko Herceg Novi zaista gubi vode na mreži, gdje su kritične tačke sistema, da li postoje dovoljni rezervoarski kapaciteti i može li se raspoloživa voda ravnomjerno i brzo distribuirati prema potrošačima kada glavni izvor nije u funkciji. Doklestić u izvještaju navodi da priprema za 2027. mora početi odmah jer će se Herceg Novi se sa sličnim izazovom ponovo suočavati.

Zato ovogodišnje iskustvo, smatra Doklestić,  može poslužiti kao osnova za pripremu detaljnog plana za 2027. godinu.

Takav plan trebalo bi da obuhvati stanje svih izvorišta, precizan pregled rezervoarskih kapaciteta, kritične tačke na mreži, vazdušne čepove i probleme sa pritiscima, smanjenje tehničkih gubitaka, način punjenja rezervoara, raspored distribucije po zonama i organizaciju alternativnog snabdijevanja cisternama.