Parlamentarni odbor za stabilizaciju i pridruživanje, u skladu sa članom 3 Poslovnika POSP-a i
članom 125 Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju između Evropske unije i Crne Gore, uputio
je sljedeću Deklaraciju i preporuke Savjetu za stabilizaciju i pridruživanje, te institucijama Crne
Gore i Evropske unije koju prenosimo u cjelosti:

1. Ponovno potvrđuje da je članstvo Crne Gore u Evropskoj uniji strateški cilj koji uživa široku
podršku građana i svih parlamentarnih partija. Pozdravlja činjenicu da je Crna Gora zadržala
poziciju najnaprednije države kandidata, što potvrđuje privremeno zatvoreno 21
pregovaračko poglavlje. Istovremeno, konstatuje da je završna faza pregovora u političkom
smislu znatno zahtjevnija od prethodnih, te poziva i Crnu Goru i države članice da zadrže
kredibilan, predvidiv i na zaslugama zasnovan pristup, kako bi ambiciozni cilj ulaska u EU
do 2028. godine ostao realno ostvariv.

2. Naglašava da u završnici pristupnih pregovora treba održati političku odgovornost i širi
društveni konsenzus. Pozdravlja činjenicu da je Vlada Crne Gore usvojila sve pregovaračke
pozicije i Evropskoj komisiji dostavila izvještaj o ispunjenosti završnih mjerila za 33
pregovaračka poglavlja. Podstiče crnogorsko rukovodstvo i države članice da ostanu
usredsređeni na zajednički cilj – zatvaranje preostalih 12 pregovaračkih poglavlja i
pristupanje Crne Gore Evropskoj uniji, tokom trenutnog mandata Evropskog parlamenta.
Pozdravlja činjenicu da evropska agenda ima do sada najsnažniju podršku građana i da
postoji institucionalna spremnost da se proces ubrza. Istovremeno, očekuje od Evropske
unije da zadrži kredibilnu politiku proširenja, jasne kriterijume i pravovremenu političku
podršku. Smatra da bi uspješno okončanje pregovora Crne Gore predstavljalo važan signal
da politika proširenja može biti stroga i zasnovana na zaslugama, ali i politički vjerodostojna.

3. Pozdravlja početak pripreme Ugovora o pristupanju Crne Gore Evropskoj uniji i uključivanje
Crne Gore u predlog sedmogodišnjeg budžeta Evropske unije za period 2028–2034, sa oko
3,2 milijarde eura, što predstavlja važan politički signal i potvrdu dosadašnjeg napretka.
Smatra, ipak, da će konačna ocjena zavisiti od sprovođenja konkretnih i trajnih reformi,
posebno u poglavljima 23 i 24, i ispunjavanja njihovih završnih mjerila, uz preporuku da se
u narednom periodu dodatna pažnja posveti kvalitetu sprovođenja obaveza.

4. Poziva institucije Crne Gore i Evropske unije da nastave intenzivan politički dijalog na svim
nivoima, uključujući parlamentarnu dimenziju procesa pristupanja koja daje puni doprinos
ovom procesu. Naglašava da parlamentarna dimenzija procesa ima posebnu ulogu u
obezbjeđivanju demokratske odgovornosti, transparentnosti i uključivanja građana u proces
evropskih integracija.

5. Pozdravlja napredak u oblasti vladavine prava i činjenicu da je stepen sprovođenja aktivnosti
iz akcionih planova za poglavlja 23 i 24 značajno povećan. Pozdravlja nedavno usvojene
ustavne amandmane, kojima se jača nezavisnost Sudskog i Tužilačkog savjeta, kao i
Centralne banke Crne Gore. Posebno ističe popunjavanje preostalih upražnjenih mjesta u
Ustavnom sudu i drugim pravosudnim tijelima, čime Ustavni sud prvi put nakon pet godina
funkcioniše u punom sastavu. Istovremeno, pozdravlja usvajanje ustavnog amandmana
kojim se ukida imunitet članovima Vlade za krivična djela povezana s korupcijom, kao i
usvajanje predloga za promjenu Ustava u dijelu koji se odnosi na integritet članova Vlade.
Naglašava da napredak u ovoj oblasti treba mjeriti i kroz pravosnažne presude u predmetima
visoke korupcije i organizovanog kriminala po kojima je Crna Gora, nažalost, bila
prepoznata u prethodnim decenijama.

6. Pozdravlja dosadašnje rezultate u borbi protiv organizovanog kriminala, korupcije i pranja
novca, uključujući jačanje saradnje sa Europolom, Eurodžastom, Fronteksom i drugim
evropskim partnerima. Posebno preporučuje dalje jačanje kapaciteta Specijalnog državnog
tužilaštva, jačanje kapaciteta i nezavisnosti Agencije za sprečavanje korupcije, efikasnije
oduzimanje imovine stečene kriminalom i jasnije disciplinske mehanizme za kršenje pravila
o prijavljivanju imovine. Poziva da se pozitivan normativni napredak u javnim nabavkama,
lobiranju i zaštiti zviždača nastavi kroz dosljednu primjenu u praksi.

7. Smatra da proces evropskih integracija Crne Gore predstavlja ključnu priliku za dalje
unapređenje zaštite prava nacionalnih manjina, uključujući autohtone nacionalne manjine.
Naglašava važnost obezbjeđivanja njihove efikasne zastupljenosti i učešća u svim nivoima
vlasti.

8. Pozdravlja dosljednu punu usklađenost Crne Gore sa zajedničkom vanjskom i
bezbjednosnom politikom EU (ZVBP) i restriktivnim mjerama EU, te smatra da ova
usklađenost predstavlja jednu od jasnijih prednosti Crne Gore u procesu pristupanja.
Pozdravlja puno uklađivanje Crne Gore sa viznom politikom EU. Naglašava da otvorena
pitanja sa susjedima treba rješavati kontinuiranim dijalogom i bilateralno, odvojeno od
procesa evropskih integracija, uz puno poštovanje državnog suvereniteta, međunarodnog
prava i načela dobrosusjedskih odnosa. U tom smislu, pozdravlja i ohrabruje napore
usmjerene na podsticanje pomirenja, priznavanje zločina iz prošlosti i sprovođenje rješenja
u cilju dobrosusjedskih odnosa, te poziva sve zemlje u regionu da se uzdrže od postupaka
koji bi mogli da ugroze pristupanje Crne Gore Evropskoj uniji.

9. Konstatuje zabrinutost koju je izrazila Vlada Crne Gore u vezi sa povećanim rizikom od
stranog miješanja i dezinformacija usmjerenih na podrivanje strateškog opredjeljenja države
ka EU. Poziva EU i njene države članice da nastave da pružaju podršku Crnoj Gori u
suprotstavljanju takvim hibridnim prijetnjama i destabilizujućim narativima.

10. Pozdravlja napredak u korišćenju Plana rasta i Instrumenta za reforme i rast, uključujući
činjenicu da je uspostavljen institucionalni okvir za upravljanje sredstvima, i ispunjenje 34
od 41 koraka u Reformskoj agendi. Konstatuje da crnogorska ekonomija bilježi rast i
pozdravlja napore na unapređenju poslovnog ambijenta, digitalizaciji i približavanju
jedinstvenom tržištu EU, uključujući koristi od učešća u SEPA sistemu. Istovremeno,
upozorava da rast sam po sebi neće biti dovoljan ukoliko se ne nastave strukturne reforme,
fiskalna disciplina i poboljšanje produktivnosti. Preporučuje dodatne mjere za diverzifikaciju
ekonomije, smanjenje zavisnosti od sezonskog turizma, razvoj vještina i stručnog
obrazovanja, kao i transparentnije upravljanje državnim preduzećima i velikim
infrastrukturnim projektima.

11. Pozdravlja napredak Crne Gore u usklađivanju sa politikama Evropske unije u oblasti životne
sredine i klimatskih promjena, kao i učešće u programu LIFE i napore usmjerene ka
energetskoj efikasnosti i zelenoj tranziciji. Posebno pozdravlja usvajanje zakona o zaštiti
prirode i zaštiti vazduha, kao i izmjene i dopune zakona o zaštiti od nejonizujućeg zračenja i
zaštiti od buke u životnoj sredini. Smatra da napredak u poglavlju 27 treba mjeriti
prvenstveno kroz konkretne rezultate u zaštiti prirode, upravljanju otpadom i vodama,
kvalitetu vazduha, zaštiti biodiverziteta i sprovođenju klimatske politike, a ne samo kroz
usvajanje propisa i strateških dokumenata.

Poziva Crnu Goru da dodatno unaprijedi kapacitete za sprovođenje i nadzor nad propisima u oblasti životne sredine, uključujući inspekcijske kapacitete, procjene uticaja na životnu sredinu i efikasno sankcionisanje kršenja ekoloških standarda, te naglašava značaj trajne političke posvećenosti kako bi se obezbijedilo djelotvorno sprovođenje reformi u oblasti životne sredine.