To se navodi u mišljenju Vlade na predlog odluke o otvaranju skupštinske istrage i obrazovanju anketnog odbora o operaciji “Orlov let”, koji je zakonodavnom domu podnijela grupa od 38 poslanika.

“U odnosu na dostavljeni predlog odluke, imajući u vidu da parlamentarna istraga predstavlja jedan od mehanizama ostvarivanja parlamentarnog nadzora nad radom državnih organa i drugih subjekata čiji rad može biti predmet parlamentarnog nadzora, nemamo primjedbi na potrebu da se u okviru ustavnih i zakonskih ovlašćenja Skupštine prikupe i razmotre relevantne informacije i činjenice…”, piše u mišljenju Vlade, objavljenom na njenom sajtu.

Predlog o otvaranju parlamentarne istrage i obrazovanju anketnog odbora podnijeli su 1. juna poslanici nekoliko vladajućih partija (i koalicija): Albanskog foruma, Albanske alijanse, Pokreta Evropa sad, Nove srpske demokratije i Demokratske Crne Gore.

Predlagači su naveli da je anketni odbor dužan da obavi parlamentarnu istragu o “Orlovom letu”, pripremi izvještaj o tome i dostavi ga Skupštini u roku od 90 dana od stupanja odluke na snagu. Ukoliko se ukaže potreba, kako piše u dokumentu koji su poslanici dostavili zakonodavnom domu, odbor može donijeti odluku o produženju roka za dostavljanje izvještaja, ali ne duže od 15 dana.

Vlada kaže u mišljenju da su predlagači odluke rekli da okolnosti u vezi s operacijom “Orlov let” nijesu u potpunosti razjašnjene, te da postoji potreba za prikupljanjem informacija i činjenica o postupanju nadležnih državnih organa i drugih subjekata prema pripadnicima albanske zajednice tokom 2006.

“Kao cilj parlamentarne istrage navodi se potreba da Skupština, na osnovu prikupljenih informacija, dokumentacije i izjava datih pred anketnim odborom, ocijeni postupanje nadležnih državnih organa i drugih subjekata i utvrdi eventualne činjenice od značaja za ocjenu odgovornosti za postupanja ili propuste u vezi s operacijom ‘Orlov let’”, piše u dokumentu izvršne vlasti.

Poslanici koji su podnijeli predlog ističu da je prisutna opravdana sumnja da je rad nadležnih – prije svega tadašnjeg Ministarstva unutrašnjih poslova Crne Gore i Službe državne bezbjednosti, kao i pojedinaca iz vrha tih institucija – bio protivzakonit.

“Postoje indicije da isti nijesu preduzimali mjere, radnje i aktivnosti koje su zakonom bili dužni preduzeti, već su svoj položaj i uticaj koristili kako bi ometali istragu, sve u cilju da odgovorni za kršenja ljudskih prava i progon ne budu otkriveni i procesuirani”, navode potpisnici predloga.

Anketni odbor će, kako su obrazložili, u okviru sprovođenja parlamentarne istrage zahtijevati da mu se dostavi odgovarajuća dokumentacija o pitanjima koja su predmet istrage i za koju procijeni da je potrebno pribaviti radi neposrednog uvida, “s ciljem objektivnog sagledavanja i utvrđivanja istine na osnovu stvarnog činjeničnog stanja”.

U predlogu piše da će anketni odbor pozvati da pred tim tijelom daju izjave i odgovaraju na pitanja osobe koje mogu biti od značaja za predmet istrage i druge za koje procijeni da raspolažu relevantnim informacijama, te da će, na osnovu prikupljenog dokaznog materijala, utvrđivati da li je postojao opravdan razlog za sprovođenje “Orlovog leta” i za postupanje prema ljudima koji su bila dio te akcije.

Ona se odigrala 9. septembra 2006, dan pred parlamentarne izbore, prve nakon obnove nezavisnosti Crne Gore.

U toj operaciji uhapšeno je 17 osumnjičenih za planiranje terorističkih akcija.

Policija je na području Malesije tada uhapsila članove grupe osumnjičene da je planirala da “ugrozi ustavni poredak i bezbjednost Crne Gore”.

Svi optuženi za terorizam i oružane pobune koji su uhapšeni u akciji, pravosnažno su proglašeni krivim i osuđeni na zatvorske kazne od dvije i po do šest i po godina, odnosno – ukupno na 51 godinu zatvora.

Sedmorica crnogorskih, albanskih i američkih državljana koji su uhapšeni u akciji, tužili su Crnu Goru pred Sudom u Strazburu, jer ih je, kako su tvrdili, policija mučila i maltretirala.

Evropski sud za ljudska prava je 24. novembra 2015. utvrdio povredu odredbi Evropske konvencije (zabrana mučenja) u slučaju Pjetra Dedvukaja i dosudio mu pravično zadovoljenje zbog utvrđene povrede, dok su se ostali podnosioci predstavki žalili, između ostalog, na zlostavljanje, pravo na pravično suđenje i druga prava iz konvencije.

Akcija “Orlov let” odigrala se 9. septembra 2006, dan pred parlamentarne izbore, prve nakon obnove nezavisnosti Crne Gore. U toj operaciji uhapšeno je 17 osumnjičenih za planiranje terorističkih akcija.