Generalna sekretarka Zajednice opština Crne Gore Mišela Manojlović podsjetila je članove Odbora da je Zajednica opština još 2023. godine, u ime šest primorskih opština, uputila inicijativu za izmjene i dopune Zakona o morskom dobru, Zakona o planiranju prostora i izgradnji objekata i Zakona o lukama, sa ciljem da se upravljanje morskim dobrom vrati u nadležnost opština.

Kako je navela, iako su se u međuvremenu pojedine okolnosti promijenile usljed izmjena navedenih zakona, pitanje upravljanja morskim dobrom ostalo je neriješeno. Zato usvajanje Predloga zakona na sjednici Zakonodavnog odbora predstavlja važan korak ka ispunjavanju ne samo zahtjeva primorskih opština, već i preporuka Kongresa lokalnih i regionalnih vlasti Savjeta Evrope, koji prati primjenu Evropske povelje o lokalnoj samoupravi u Crnoj Gori.

Manojlović je podsjetila da je u Izvještaju o Monitoringu primjene Evropske povelje o lokalnoj samoupravi iz 2024. godine Kongres konstatovao da od 1992. godine JP za upravljanje morskim dobrom upravlja najvrednijim resursima primorskih opština – obalom i plažama, pri čemu su granice morskog dobra različite u svakoj opštini i direktno utiču na planiranje prostora, oporezivanje i mogućnosti lokalnog razvoja.

Kongres je ocijenio da je ovakav model doveo do centralizovanog upravljanja obalom, bez odgovarajućih kompenzacionih mehanizama za opštine koje tokom turističke sezone snose najveći teret povećanog broja stanovnika i korisnika prostora.

Manojlović je istakla da Kongres lokalnih i regionalnih vlasti Savjeta Evrope redovno priprema izvještaje o stanju lokalne demokratije u državama članicama i prati primjenu Evropske povelje o lokalnoj samoupravi. U tom kontekstu, nakon Monitoringa iz 2024. godine, pripremljen je i Postmonitoring izvještaj za Crnu Goru, koji je upućen Vladi Crne Gore i čije se usvajanje očekuje u narednom periodu. I u tom dokumentu preporučuje se da se lokalnim vlastima omogući upravljanje značajnim dijelom javnih poslova na sopstvenu odgovornost i u interesu lokalnog stanovništva.

Manojlović je podsjetila i da je prema Zakonu o morskom dobru iz 1978. godine, koji je bio u primjeni do 1992. godine, upravljanje morskim dobrom bilo u nadležnosti primorskih opština, dok je od 1992. godine uspostavljen potpuno centralizovan model upravljanja. Vraćanje dijela nadležnosti opštinama u pogledu upravljanja ovim resursom, uz jasno definisanu podjelu poslova između državnog i lokalnog nivoa, bilo bi u skladu sa principima Evropske povelje o lokalnoj samoupravi, preporukama Kongresa Savjeta Evrope, ali i praksom brojnih država regiona.

Na kraju, Manojlović je naglasila da usvajanje Predloga zakona na Zakonodavnom odboru predstavlja značajan iskorak i dobru osnovu za nastavak dijaloga između Vlade, Skupštine, primorskih opština i Zajednice opština. Izrazila je očekivanje da će se kroz dalji zakonodavni postupak doći do konačnog rješenja koje će biti rezultat partnerskog dijaloga i uvažavanja interesa države i lokalnih samouprava, u skladu sa evropskim standardima lokalne demokratije.