Za putnike širom svijeta, pasoš predstavlja ključni dokument – dozvolu za kretanje, ali i jasan znak pripadnosti određenoj naciji.
Zašto pasoši imaju različite boje
Pasoši danas najčešće dolaze u četiri osnovne boje: crvenoj (bordo), plavoj, zelenoj i crnoj. Izbor nijanse najčešće je povezan sa istorijskim okolnostima, vjerskim simbolima, političkim sistemima ili ekonomskim savezima kojima država pripada. Iako ne postoje međunarodna pravila koja propisuju boju pasoša, države se često vode tradicijom ili regionalnim obrascima.
Zelena i crna – vjera, tradicija i praktičnost
U velikom broju zemalja religija ima snažan uticaj na nacionalni identitet, što se odražava i na izgled pasoša. Zelena boja je posebno zastupljena u islamskim državama, gdje se povezuje sa vjerom, životom i prirodom, ali i sa istorijskim i vjerskim značenjem. Pasoše u zelenim nijansama imaju, između ostalih, Saudijska Arabija, Pakistan i Maroko. Ovu boju koriste i zemlje članice Ekonomskog zajedništva zapadnoafričkih država (ECOWAS). Zanimljivo je da zelene pasoše imaju i Meksiko, Vatikan i Tajvan, ali iz razloga koji nisu povezani sa religijom.
Crna boja je znatno rjeđa, ali se bira zbog svoje neutralnosti i praktičnosti. Tamne korice manje su podložne vidljivim oštećenjima, a istovremeno daju dobar kontrast državnim simbolima. Crne pasoše imaju, između ostalih, Bocvana, Zambija, Angola, Malavi, Kongo, palestinske teritorije, Trinidad i Tobago i Tadžikistan. Poseban primjer je Novi Zeland, gde crna predstavlja nacionalnu boju i snažan simbol identiteta.
Plava boja i ideja “Novog svijeta”
Plavi pasoši često se vezuju za zemlje tzv. “Novog svijeta”, ali i za države koje su dio određenih ekonomskih ili regionalnih saveza. Najpoznatiji primjer je pasoš Sjedinjenih Američkih Država.
Plavu boju koriste i mnoge zemlje Južne Amerike, Kariba, kao i teritorije povezane sa SAD. Osim toga, nekoliko država u Africi i Aziji odlučilo se upravo za ovu nijansu, često kako bi naglasile ekonomske veze ili političku orijentaciju.
Crvena i bordo – simbol povezivanja i integracija
Bordo ili crveni pasoši najčešće ukazuju na članstvo u ekonomskim i političkim unijama. Sve države članice Evropske unije koriste bordo pasoše, čime se naglašava zajednički identitet unutar Unije.
Velika Britanija je, nakon izlaska iz EU, promijenila boju pasoša iz bordo u plavu, što je imalo snažnu simboličku poruku.
Švajcarska se, s druge strane, odlučila za crvenu boju u skladu sa nacionalnom zastavom, dok je Turska, kao kandidat za članstvo u EU, prešla na crvenu nijansu pasoša.
Kako će izgledati pasoši u budućnosti
Pasoši se neprestano menjaju i prilagođavaju savremenim tehnologijama. Biometrijski podaci već su standard, a u budućnosti se sve češće govori o mogućnosti potpune digitalizacije ovog dokumenta.
Iako će se njihov izgled i tehničke karakteristike mijenjati, pasoši će i dalje ostati mnogo više od putne isprave – oni će nastaviti da simbolizuju identitet, državljanstvo i pripadnost jednoj državi.
