Nik Džejms, britanski proizvođač namještaja u srednjim četrdesetim godinama, prvi put se ozbiljno zabrinuo za sopstveno zdravlje kada mu je majka preminula od raka. Kasnije su njegov rođeni brat i još nekoliko članova uže porodice oboljeli od raka debelog crijeva. Genetsko testiranje na koje je pristao pokazalo je da Džejms nosi specifičan faličan gen koji izaziva takozvani Linčov sindrom, nasledno stanje koje dramatično i višestruko povećava rizik od razvoja ovog tipa raka, piše BBC.

Pomoć je neočekivano stigla kada se prijavio za inovativno kliničko ispitivanje čiji je glavni cilj bio da se precizno testira da li svakodnevna dnevna doza aspirina – lako dostupnog lijeka protiv bolova, može da pruži adekvatnu dugoročnu zaštitu od obolijevanja. U zavisnosti od same genske mutacije, pokazalo se da od 10 do čak 80 odsto ljudi sa ovim opasnim sindromom dobije rak debelog crijeva. Za Džejmsa su, na sreću, dosadašnje vijesti ohrabrujuće.

“On je kod nas na redovnoj preventivnoj terapiji aspirinom već punih 10 godina i do sada nije dobio nikakav oblik raka”, izjavio je za BBC dr Džon Burn, ugledni profesor kliničke genetike na prestižnom Univerzitetu u Njukaslu koji je vodio proces ispitivanja.

Sve ovo zvuči gotovo nevjerovatno laicima, ali već jako dugo u svijetu medicine postoje vrlo jasne indicije da bi ovaj poznati lijek mogao značajno da smanji šanse za fatalno širenje kolorektalnog raka, pa čak i za njegov sam početni nastanak u organizmu. U protekloj godini, dugačak niz sprovedenih detaljnih ispitivanja ojačao je sve takve naučne dokaze. Određene evropske zemlje su već zvanično promijenile svoje propisane medicinske smjernice, kako bi ovaj lijek uvrstile i direktno uključile kao nezaobilaznu prvu liniju zaštite za najugroženije pacijente.

Najnovija genijalna medicinska otkrića definitivno nude jedan zaista izvanredan preokret u dugoj istorijskoj priči o jednom od najstarijih i najviše korišćenih lijekova današnjice. Dobro je poznato da su još i drevne civilizacije veoma uspješno koristile djelotvorne prirodne supstance dobijene iz običnog drveta vrbe za saniranje bolova. Sama vrba u sebi sasvim prirodno sadrži hemikaliju salicin, materiju koji se u ljudskom tijelu izuzetno brzo pretvara u moćnu salicilnu kiselinu, po strukturi veoma blisku današnjem komercijalnom aspirinu.

Tek krajem 19. vijeka stručni naučnici su konačno uspjeli da efikasno i precizno sintetišu malo manje agresivnu acetilsalicilnu kiselinu, pa su je potom masovno i globalno lansirali pod čuvenim njemačkim brendom Bajer. Vijek kasnije, stručnjaci su primijetili zapanjujuće prednosti ovog lijeka u uspješnoj prevenciji srčanih i kardiovaskularnih bolesti jer odlično sprečava stvaranje opasnih krvnih ugrušaka u tijelu.

Prekretnica u savremenoj onkologiji dogodila se tek nedavne 2010. godine, nakon što je profesor Piter Rotvel ponovo detaljno analizirao stare prikupljene podatke i apsolutno pouzdano zaključio da ovaj svima dostupan lijek osjetno smanjuje samu učestalost i fatalno metastaziranje tumora.

Profesor Burn je 2020. zvanično objavio pozitivne rezultate sprovedenog decenijskog ispitivanja na tačno 861 prijavljenom pacijentu. Jasno je utvrđeno da su hronični pacijenti, koji su apsolutno redovno svaki dan uzimali veliku dozu od 600 miligrama aspirina, uspjeli da prepolove lični rizik od dobijanja raka debelog crijeva. Najnovije dostupno naučno istraživanje još snažnije sugeriše da je i znatno manja dnevna doza ovog medikamenta podjednako nevjerovatno efikasna.

Ta daleko manja doza se svakako i mnogo lakše podnosi u stomaku, što je važno znati jer aspirin često izaziva neprijatne krvareće nuspojave. Postignuti revolucionarni rezultati već uveliko mijenjaju bolnička pravila, a u Švedskoj je profesorka Ana Martling bespogovorno dokazala da aspirin maksimalno smanjuje ukupni rizik od teških tumorskih metastaza kod ljudi sa već uspostavljenom dijagnozom kolorektalnog raka.

Iako zaista mnogi neupućeni pacijenti slijepo vjeruju u masovniju ličnu upotrebu pilula na svoju ruku, ljekari strogo i oštro upozoravaju javnost da aspirin nipošto nije magični univerzalni lijek za sprečavanje i liječenje svih zamislivih bolesti savremenog čovjeka.

“Davanje lijeka teškim oboljelima je opravdano, ali je sasvim druga stvar davati istu terapiju zdravima jer može ozbiljno naškoditi probavnom traktu i izazvati opasna unutrašnja krvarenja”, naglašava na kraju profesorka Martling, uz podsjećanje da terapija mora biti isključivo pod kontrolom ljekara.