To su neki od desetak ubijenih ili nestalih američkih naučnika u posljednje četiri godine koji su posljednjih mjeseci postali okosnica teorije zavjere Missing scientists (nestali naučnici). I dok se priča o „nestalim naučnicima“, kao i ostale teorije zavjere, u početku širila društvenim mrežama, odnedavno je postala važna politička i bezbjednosna tema o kojoj su Odbor za nadzor Predstavničkog doma SAD-a i FBI najavili istrage.

FBI je objavio da „predvodi napore u traženju veza s nestalim i preminulim naučnicima“ te „sarađuje s Ministarstvom energetike, Ministarstvom odbrane i državnim i lokalnim organima za sprovođenje zakona kako bi se pronašli odgovori“.

„Kongres je zbog ovoga vrlo zabrinut. Naš odbor to sada postavlja kao jedan od prioriteta jer to smatramo prijetnjom nacionalnoj bezbjednosti. Postoji velika mogućnost da se ovdje dešava nešto zlokobno“, rekao je za Fox News Džejms Komer (James Comer), predsjedavajući Odbora za nadzor Predstavničkog doma.

Reakcija Trampa i širenje teorija

Reagovao je i američki predsjednik Donald Tramp.

„Nadam se da su nestanci i smrt naučnika slučajnost, ali znaćemo u sljedećih sedmicu i po“, rekao je Tramp novinarima prošle sedmice.

Nestanak Mekaslanda i Rozvel

Teorija zavjere o nestalim naučnicima buknula je kada je krajem februara svoj dom u Albukerkiju u Novom Meksiku napustio Vilijam Nil Mekasland (68), penzionisani general-major vazduhoplovnih snaga. Mekasland je izašao u šetnju bez mobilnog telefona i nužnih dioptrijskih naočara, ali s pištoljem. Nikad se nije vratio.
Kako je objavio CNN, Mekasland je tokom karijere bio u centru nekih od najnaprednijih istraživanja Pentagona na području vazduhoplovstva te je imao pristup „nekim strogo povjerljivim programima i informacijama“. Stoga su na društvenim mrežama počele bujati tvrdnje da je otet i da je to povezano s tajnama koje je znao o slučaju Rozvel.

Pozadina slučaja i izjava porodice

Podsjetimo, tzv. slučaj Rozvel o vanzemaljcima (NLO) jedna je od najpoznatijih teorija zavjere, a nastala je kad je u julu 1947. godine jedan farmer našao ostatke nepoznatog letećeg objekta 120 kilometara od grada Rozvela u Novom Meksiku. No, Mekaslandova supruga ne vjeruje da je njen suprug, koji je penzionisan prije 13 godina, nestao zbog „vanzemaljaca iz Rozvela“.

„Istina je da je Nil imao kratku povezanost s NLO zajednicom. Ta veza nije razlog da ga neko otme. Čini se prilično malo vjerovatnim da je odveden kako bi od njega izvukli vrlo zastarjele tajne“, navela je u objavi na Facebooku Suzan Mekasland Vilkerson (Susan McCasland Wilkerson).

Naglasila je kako je imala neke naznake da je njen suprug planirao svoj nestanak, a da ga pritom niko ne bi pronašao. Mekasland je patio od anksioznosti, gubitka kratkotrajnog pamćenja i nedostatka sna te je govorio da „ako se zdravlje njegovog mozga i tijela nastavi pogoršavati, ne želi tako živjeti“.

Nestanak Monike Reze

Mekaslandov nestanak skrenuo je pažnju na slučaj Monike Reze (Monica Reza), istaknute naučnice iz NASA Jet Propulsion Laboratoryja u Pasadeni. Monika Reza je tokom 1990-ih učestvovala u otkriću superlegure na bazi nikla koja se koristi u raketnim motorima. Nestala je 22. juna prošle godine nakon što se uputila na planinarenje u nacionalnoj šumi Angeles s dvojicom prijatelja koji su bili iskusni planinari. U pismu upućenom FBI Odbor za nadzor Predstavničkog doma citirao je izvještaj koji povezuje njen rad s nestalim Vilijamom Mekaslandom.

Slučajevi iz Los Alamosa

Melisa Kasijas (Melissa Casias) i Entoni Čavez (Anthony Chavez) radili su u Nacionalnoj laboratoriji Los Alamos (LANL) u Novom Meksiku. Podsjetimo, Los Alamos je mitsko mjesto gdje se tokom Drugog svjetskog rata razvijao projekt Menhetn (Manhattan) koji je doveo do stvaranja atomske bombe.

Melisa Kasijas nestala je 26. juna 2025. godine iz grada Ranchos de Taos u blizini Santa Fea. Ujutro je odvezla supruga na posao u LANL, a zatim se vratila raditi od kuće jer je zaboravila svoju zaposleničku propusnicu.

Kad se njena kći vratila kući taj dan, majčin automobil bio je ispred kuće, ali Melisa je iščezla. Njen telefon, torbica i novčanik bili su kod kuće.
Entoni Čavez nestao je početkom maja 2025. godine, a njegov najbolji prijatelj je to nazvao „izuzetno neobičnim“ jer su njegov novčanik, ključevi od auta i lične stvari ostali u kući. Prema CNN-u, Čavez je 2017. godine napustio LANL, gdje je radio kao predradnik nadgledajući gradnju na gradilištima, i otišao u penziju.

Ubistva i razjašnjeni slučajevi

Ipak, između većine umrlih ili nestalih naučnika teško je naći vezu, a i članovi njihovih porodica odbacili su teorije zavjere.

Na primjer, slučaj astrofizičara Karla Grilmajra (Carl Grillmair) čini se potpuno jasan: ubijen je februara u svom domu u Llanu u Kaliforniji. Za njegovo ubistvo optužen je 29-godišnji mještanin Fredi Snajder (Freddy Snyder) koji bi se ovih dana trebalo da pojavi na sudu.

„Mislim da bi se moj suprug nasmijao teorijama zavjere o njegovom ubistvu. To je apsolutna besmislica. Postoje činjenice i one su poznate“, izjavila je za BBC Luiz Grilmair (Louise Grillmair), udovica Karla Grilmajra, koji je od 1997. godine radio na Caltechu (Kalifornijski institut za tehnologiju) gdje je istraživao egzoplanete i tamnu materiju.

Ostali slučajevi i zaključci

Širenje teorija zavjera svakako su podstakle i nasilne smrti nekoliko poznatih naučnika. U decembru prošle godine ubijen je ugledni profesor Nuno F. G. Loureiro (47) koji je vodio Centar za nauku o plazmi i fuziji na prestižnom MIT-u (Massachusetts Institute of Technology).

Njegov ubica Klaudio Manuel Neveš Valente (Claudio Manuel Neves Valente) takođe je proglašen odgovornim za masovnu pucnjavu na Univerzitetu Brown koja se dogodila dva dana prije Loureirovog ubistva. Valente i Loureiro zajedno su studirali između 1995. i 2000. godine u Portugalu. Valente je pronađen mrtav u skladištu u Nju Hempširu (New Hampshireu) 19. decembra. Njegov motiv za ubistvo Loureira nikada nije utvrđen, ali nagađa se da bi u pitanju mogla biti ljubomora zbog profesionalnog uspjeha bivšeg kolege.

Smrt Ejmi Eskridž i stav stručnjaka

Smrt istraživačice antigravitacije Ejmi Eskridž (Amy Eskridge), iz Instituta za egzotične nauke u Huntsvilleu u Alabami, u junu 2022. godine proglašena je samoubistvom. No, njen bliski prijatelj na društvenim je mrežama proširio priču da je Ejmi vjerovala da je meta zbog svog rada. Ipak, Ejmin otac Ričard Eskridž (Richard Eskridge), bivši radnik NASA, odbacio je teorije zavjere o smrti svoje kćeri.

„Naučnici takođe umiru, baš kao i drugi ljudi“, rekao je Eskridž za NewsNation.

Stručnjaci: Teorija zavjere

I dok FBI sada istražuje svaki pojedinačni slučaj nestalih ili ubijenih naučnika i traži vezu među njima, u raspravu se uključio Majkl Šermer (Michael Shermer), američki naučni pisac, istoričar nauke i osnivač časopisa Skeptic, usmjerenog na istraživanje pseudonaučnih i natprirodnih tvrdnji.
Šermer je na portalu Skeptica, u podcastima i na društvenim mrežama razotkrio priču o „nestalim naučnicima“ kao teoriju zavjere. Naglasio je da su teoretičari zavjere počeli „kopati okolo kako bi pronašli bilo koga ko je umro iz bilo kojeg razloga ili je nestao, a zatim su pretraživali njihove biografije kako bi vidjeli imaju li ikakve veze s NLO, vojskom, odbranom, svemirom, vazduhoplovstvom, mlaznim pogonom itd.“, neizbježno otkrivajući „obrasce u slučajnoj buci“.