“Tokom uobičajenog dana iskopavanja, na terenu na obodu grada Sveti Đorđe (Sfântu Gheorghe), tim arheologa iz Nacionalnog muzeja istočnih Karpata (MNCR) otkrio je nešto posebno: malu glinenu figuru, pažljivo oblikovanu prije više hiljada godina. Riječ je o ženskom prikazu – sa široko otvorenim rukama, kao u molitvi”, navodi se u saopštenju ovog rumunskog muzeja.
Otkriće je, dodaje se, napravljeno tokom zaštitnih istraživanja u zoni Arkuš – Tržni plato, gdje je bilo predviđeno proširenje električnih priključaka za potrebe Sepsi Arene.
“Iskopavanja su otkrila tragove neolitskog naselja datiranog između 5800. i 5500. godine prije nove ere, koje pripada starčevačkoj kulturi – jednoj od najstarijih zemljoradničkih kultura u jugoistočnoj Evropi. U kući staroj više od sedam milenijuma, među fragmentima posuda, tragovima pečene zemlje i ćumura, arheolozi su pronašli ovu malu statuu”.
Kako se objašnjava, figurica visoka svega šest centimetara, “oblikovana je od gline pomiješane sa plevom i pijeskom, a zatim pečena na visokoj temperaturi”.
“Svijetle je boje cigle, dok se na prednjoj strani primjećuju tamnosmeđe nijanse, što je znak da ju je vatra na tom mjestu više zahvatila. Lice joj nije detaljno prikazano, ali ključni detalji su urezane oči u obliku slova “V”, mali ovalni nos i fine linije koje predstavljaju dugu kosu, vjerovatno skupljenu u punđu – što je jedan od najstarijih poznatih prikaza ženske frizure u podunavskom regionu. Ruke, oblikovane sa strane, djeluju podignuto, a sprijeda se uočavaju dva mala ispupčenja koja predstavljaju grudi – što je jasan znak da je riječ o ženskom liku. Ovaj položaj sa raširenim rukama bio je specifičan za neolitske prikaze, simbolizujući molitvu, prizivanje ili opštenje sa božanstvom”, objašnjava se u saopštenju i dodaje:
“Ovakve figurine su rijetke u starčevačkoj kulturi, što otkriće iz Arkuša čini utoliko vrednijim. Većina poznatih idola iz istog perioda potiče iz Banata ili oblasti Kriša, a mnogi od njih imaju naglašene oblike, tipa Venera – statue sa izraženim kukovima, simbolima plodnosti. Međutim, ona iz Arkuša je drugačija: nedostaju joj prenaglašene crte, već je prije riječ o tankoj, jednostavnoj, ali veoma ekspresivnoj silueti. Ova mala glinena figura, stara više od 7.500 godina, otvara nam prozor u tadašnji svijet – svijet u kojem su ljudi počinjali da grade sela, obrađuju zemlju i traže duhovni smisao u gestovima i simbolima. Možda je bila dar, možda amajlija, a možda predmet korišćen u ritualima vezanim za plodnost ili zaštitu doma. Sigurno je da se kroz nju danas susrećemo sa mislima, vjerovanjima i osjećajnošću ljudi iz davnina koji su, baš kao i mi, osjećali potrebu da se povežu sa nečim višim od sebe.
Starčevačka kultura je neolitska kultura koja je između 6200. i 5400. prije nove ere obuhvatala veći dio Balkanskog poluostrva. Ime je dobila po lokalitetu Starčevo u Srbiji, a u Rumuniji se koriste nazivi Starčevo-Kriš, a u Mađarskoj Starčevo-Kereš.
