Sijaloadenitis (sijaladenitis) je upala jedne ili više pljuvačnih žlijezda, koje zbog toga mogu da prestane da rade. Izazivaju ga infekcije, autoimune bolesti i kamen u pljuvačnim žlijezdama. Obično traje oko nedelju dana, ali ako se razviju teški simptomi, kao što su otežano disanje ili gutanje, bol, otok lica i temperatura duže od tri dana, odmah se treba obratiti ljekaru.
Ako se ne liječi na odgovarajući način, sijaloadenitis može da se proširi u duboka tkiva glave i vrata, i da uzrokuje tešku infekciju.
Šta je sijaloadenitis?
Sijaloadenitis je medicinski termin za upalu jedne ili više pljuvačnih žlijezda, koje proizvode pljuvačku, koja pomaže da se guta, vari hrana i štite zubi od štetnih bakterija.
Postoje tri glavne pljuvačne žlijezde:
Parotidne žlijezde – koje se nalaze ispred svakog uha
Submandibularne žlijezde – nalaze se u zadnjem dijelu usta, ispod vilice
Sublingvalne žlijezde – nalaze se ispod jezika na dnu usta.
Pored glavnih pljuvačnih žlijezda, ima na stotine manjih pljuvačnih žlijezda, koje se nalaze u usnama, na unutrašnjoj strani obraza i po cijeloj sluzokoži usta i grla.
Sijaloadenitis uglavnom pogađa parotidne i submandibularne žlijezde.
Može da bude:
akutan
hroničan – dugotrajan
rekurentan – da se ponavlja
Osobe u riziku od sijaloadenitisa
Svako može da dobije sijaloadenitis, ali je najčešći kod odraslih osoba starijih od 50 godina, posebno kod onih koji imaju kamence u pljuvačnim žlezdama.
Sijaloadenitis se može javiti i kod drugih starosnih grupa:
Kod odojčad tokom prvih nekoliko nedjelja života
Ljudi koji su bolesni ili se oporavljaju od operacije
Ljudi sa dehidracijom, neuhranjenošću ili imunosupresijom
Simptomi sijaloadenitisa su:
Uvećanje, osjetljivost i promjena boje jedne ili više pljuvačnih žlijezda
Visoka tjelesna temperatura – u slučaju da do njega dovodi infekcija
Smanjena pljuvačka – simptom i akutnog i hroničnog sijaloadenitisa
Bol tokom jedenja
Suva usta – kserostomija
Otok u predjelu obraza i vrata
Zbog bilo kog od ovih simptoma, odmah se treba obratiti zdravstvenom radniku.
Uzroci sijaloadenitisa su:
Bakterijska ili virusna infekcija
Dehidracija
Nedavna bolest
Određeni ljekovi, kao što su diuretici, antihistaminici i beta-blokatori
Sjogrenov sindrom – autoimuna bolest
Loša oralna higijena
Da li je sijaloadenitis zarazan?
Ako je sijaloadenitis rezultat infekcije, onda može da se proširi infekcija na druge putem kijanja, kašljanja ili kontakta sa zaraženom pljuvačkom.
Ako ga je izazvao kamen u pljuvačnoj žlezdi, onda ne postoji rizik od prenošenja stanja na druge.
Dijagnostikovanje sijaloadenitisa
Pored anamneze simptoma i fizičkog pregleda, zdravstveni radnici pregledaju pljuvačne žlijezde endoskopom. Da bi pronašao blokade, može da koristi i ultrazvuk ili kompjuterizovanu tomografiju.
U nekim slučajevima, ljekar može pacijenta da uputi i kod otorinolaringologa na dalju evaluaciju.
Liječenje zavisi od težine stanja, a postoji nekoliko načina, među njima su:
Antibiotici
Kućni ljekovi
Nehirurški tretmani
Hirurgija
Antibiotici su obično prva linija liječenja sijaloadenitisa. Najčešći antibiotici koji se koriste su dikloksacilin, cefalosporin ili klindamicin.
Kućni ljekovi
Ljekar može da preporuči kućne ljekove koji pomažu u smanjenju bola i povećanju protoka pljuvačke, a to su:
hidriranost
pijenje limunovog soka ili sisanje kiselih bombona
korišćenje toplih obloga
masiranje pljuvačnih žlijezda
bolja oralna higijena.
Nehirurški tretmani
U nekim slučajevima, ljekar može intravenozno da ubrizga lekove – fiziološki rastvor ili dekstrozu za hidriranost, i antibiotike za borbu protiv infekcije.
Hirurški tretmani
Ukoliko se razvio apsces – gnojni džep, drenira se infekcija i uklanja kamenje ili druge blokade.
Vrijeme oporavka od sijaloadenitisa
U većini slučajeva, infekcija pljuvačnih žlijezda nestaje nakon nedjelju dana konzervativnim liječenjem.
Ukoliko je rađena operacija, potrebno je oko dvije nedjelje za potpuni oporavak.
Ako se ne liječi, infekcija pljuvačnih žlezda može da se proširiti na tkiva glave i vrata, što je opasno po život.
Savjeti za smanjenje rizika od sijaloadenitisa
Pijenje puno vode
Dobra oralna higijena
Zdrava ishrana
Izbjegavanje pušenja
