Panel je, kako je saopšteno iz Juventasa, otvorio prostor za razgovor o tome zašto tranziciona pravda u regionu ne može biti potpuna bez jasnog i sistemskog uključivanja rodne perspektive.
Učesnice Marija Stajović (Juventas), Marija Blagojević (UNDP) i Ervina Dabižinović (ANIMA), uz moderaciju Nine Marković ukazale su da iskustva rata nijesu bila ista za muškarce i žene, te da su žene tokom konflikata bile izložene specifičnim oblicima nasilja, posebno seksualnom i rodno zasnovanom nasilju, koje je korišćeno kao sredstvo rata.
“Tokom diskusije naglašeno je da formalni zakonski okvir nije dovoljan ukoliko se ne mijenjaju društvene norme i vrijednosti koje oblikuju percepciju nasilja i položaj žena u društvu. Predstavljeni su i podaci istraživanja koji pokazuju snažnu prisutnost rodnih stereotipa i nerazumijevanje određenih oblika nasilja, čak i među zaposlenima u javnoj upravi, što ukazuje na duboko ukorijenjene obrasce koji nadilaze pravne mehanizme”, saopštili su iz Juventasa.
Učesnice su ukazale i na problem dominantnih narativa o ratovima devedesetih, koji često izostavljaju svakodnevne posljedice rata i odgovornost počinilaca, dok se žene uglavnom prikazuju isključivo kao žrtve, bez priznanja njihove društvene i političke uloge. Istaknuto je da kontrola javnog narativa direktno utiče na to kako društvo razumije prošlost i kakve vrijednosti prenosi novim generacijama.
“Poseban akcenat stavljen je na obrazovanje i mlade, uz ocjenu da nedostatak pouzdanih informacija, banalizovanje tema iz devedesetih i nevidljivost žena u istorijskom pamćenju doprinose reprodukciji stereotipa i diskriminacije. Ukazano je da su žene i dalje suočene sa neravnopravnošću u oblastima zapošljavanja, nasljeđivanja i porodičnih odnosa, što potvrđuje da tranziciona pravda mora obuhvatiti i savremene društvene strukture”, dodaje se u saopštenju.
Zaključeno je da bez uključivanja rodne perspektive, jasne institucionalne odgovornosti i promjene obrazovnih i društvenih politika nema sveobuhvatnog i održivog procesa suočavanja s prošlošću.
Učesnice su poručile da je kombinacija zakonskih rješenja, edukacije i transformacije vrijednosnih okvira ključna za izgradnju pravednijeg i odgovornijeg društva.
Događaj je organizovao Juventas, u okviru projekta „Suočavanje s prošlošću, kroz umjetnost, edukaciju i društvenu diskusiju“. Projekat se realizuje uz podršku regionalnog projekta „Podrška EU izgradnji povjerenja na Zapadnom Balkanu“, koji finansira Evropska unija (EU), a sprovodi Program Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP). Sadržaj ovog saopštenja ne odražava nužno stavove Evropske unije niti UNDP-a i isključiva je odgovornost Juventasa.
