Informacije sa tržišta govore o da je potražnja dostigla rekordan nivo od preko osam milijardi tona i da u protekloj godini, i da sada, izbijanjem novog ratnog žarišta, nastavlja da raste, pa neke države odlažu raniji trenda zatvaranja elektrana na ugalj, i čak povećavaju proizvodnju.

Sve to je aktuelizovalo i pitanje aktiviranja jame Petnjik u Beranama, jer je poznato da čitav grad leži na ugljenoj ploči i rudne rezerve “crnog zlata” predstavljaju pravo bogatstvo, ali je zbog problema sa strujom rudnik potopljen podzemnim vodama već četiri godine, i nema nade da bi skorije nešto moglo da se promijeni.

Prema riječima starijih i iskusnih rudarskih inženjera, uglja u Beranama ima toliko da u nekim naseljima do njega može da se dođe čak i površinski.

“Čitav grad, naime,  leži na velikoj ugljenoj ploči debljine četiri i po, do devet metara, pa i više na pojedinim mjestima, kao što je to slučaj u selu Dapsiću. Ploča ispod grada je na dubini od oko dvjesta metara. Upravo na toj dubini su i rudarski hodnici jame Petnjik”, priča jedan od inženjera.

Prema njegovim riječima ukupne rezerve uglja u takozvanom beranskom basenu procijenjene su na 167 miliona tona.

“To su takozvane geološke rezerve. Bilansne rezerve, ili drugim riječima ono što je dostupno,  iznosi oko trideset miliona tona. Od toga, opet, eksploatacione rezerve iznose dvadeset pet miliona tona. Bilansne rezerve samo jame Petnjik su oko šesnaest miliona tona, dok su dubinska nalazišta na Polici devet i po, a u selu  Zagorje oko tri i po miliona tona”, objašnjava taj inženjer.

On dodaje  i da ukupni resursi nisu bukvalo nedostupni, već da kopanje ispod samog grada, koje se u Evropi odavno radi, kod nas nije isplativo, pri činjenici da su i tako velike zalihe lako dostupne.

Jama Petnjik beranskog Rudnika mrkog uglja, s druge strane brda Jasikovac i grada, otvorena je 1980. godine kada je završena eksploatacija u starom rudniku u Budimlji.

“To je jedna od najbezbjednijih jama, sa najboljim uslovima. Pravo bogatstvo. Ima osam polja od kojih su otkopana samo dva. Na žalost, sada joj prijeti propast jer je potopljena”, upozorava ovaj čovjek.

Poslije niza neuspjelih privatizacija u tranziciji, ovaj rudnik je početkom 2014. godine rudnik kupila kompanija “Metalfer” iz Sremske Mitrovice, pokrenula proizvodnju i vrlo brzo, kao u najboljim vremenima, vratila treću smjenu.

Pet godina kasnije, 2019. odlučili su, međutim, da prekinu proizvodnju, navodno zbog nerentabilnosti. Od tada se radilo samo na održavanju jame. Uslijedilo je prvo potapanje zbog nestanka struje, koje je uz veliko zalaganje riješeno.

Sasvim nepredvidivo u novembru 2022. godine zbog kvara na staroj trafostanici došlo je do novog nestanka struje, prestanka rada pumpi za izbacivanje podzemnih voda, i jama se od tada nalazi potopljena.

Rudnik uglja jedina je preostala kompanija iz bivše industrijske zone u ovom gradu koja u tranziciji nije uništena, ali joj zato sada prijeti opasnost zbog izostanka dogovora kako riješiti problem i spasiti jamu Petnjik dok nije previše kasno.

Ova kompanija ima posebnu vrijednost za Berane, jer osim što je u jednom trenutku zapošljavao stotinu i pedeset radnika, za njega je u reprolancu bilo vezano još dvadeset manjih firmi i njihovih zaposlenih.

Nove geopolitičke okolnosti, ekonomska i energetska kriza, aktuelizovale su pitanje aktiviranja ove jame i učinile posao podzemnog kopanja uglja isplativijim nego što je to bio do prije samo nekoliko mjeseci, ali za sada još uvijek nema novih informacija da li se nešto planira u tom pravcu.