Ovu globalnu promenu vremena pokreće snažan okeanski Kelvinov talas, koji se poslednjih nedelja dodatno pojačao i time okončao višegodišnji uticaj La Ninje. Kako ova topla anomalija izbija na površinu, pokrenuće i promene u globalnoj mlaznoj struji, a najnoviji dugoročni modeli u prognozi za leto 2026. pokazuju izraženiji potpis El Ninja nego u ranijim proračunima, piše Index.hr.
Glavni pokretač vremenskih obrazaca ovog ljeta je ENSO, skraćenica za “Južnu oscilaciju El Ninjo“. Riječ je o oblasti ekvatorijalnog Tihog okeana koja se otprilike na svake jedne do tri godine smenjuje između tople i hladne faze. Te okeanske faze ne utiču samo direktno na globalno vrijeme, već služe i kao pokazatelj velikih promjena u cjelokupnom klimatskom sistemu.
Hladna faza ENSO ciklusa naziva se La Ninja, a topla El Ninjo. Svaka faza ima drugačiji uticaj na složen sistem povratnih veza između okeana i atmosfere. Te promjene se postepeno prenose na globalnu cirkulaciju i mijenjaju vremenske obrasce širom svijeta.
Određena faza obično se razvija između ljeta i rane jeseni i traje do narednog ljeta. Međutim, neki događaji mogu početi ranije i potrajati i do dvije godine, što se naziva “dvostruka La Ninja“, ili mogu biti izuzetno snažni, poput “Super El Ninja“. Primjer za to je poslednji takav događaj iz 2015. godine, kada su okeanske anomalije bile izrazito rasprostranjene i jake.
Najnoviji podaci pokazuju da se nakon perioda La Ninje dešava brzo slabljenje hladnih anomalija i jačanje toplih, čime ulazimo u narednu veliku prirodnu klimatsku fazu za period od 2026. do 2027. godine ili kasnije. Poslednjih nedelja taj pomak je dodatno ubrzan, što ukazuje na to da se okeani pripremaju da oslobode sljedeći veliki El Ninjo.
Zvanično meteorološko ljeto obuhvata jun, jul i avgust. Za ovu analizu korišćeni su dugoročni modeli Evropskog centra za srednjoročne vremenske prognoze (ECMWF) i sezonska prognoza britanskog UKMO-a.
Prema modelu ECMWF, nad Evropom se očekuju natprosječne temperature na većem dijelu kontinenta. Glavna osa toplijeg vremena proteže se od južne preko centralne Evrope ka sjeveru, što je u skladu sa prognoziranim poljem nižeg pritiska na zapadu koje podstiče južno i zapadno strujanje nad kontinentom.
U Evropi se očekuju veće količine padavina od prosjeka u južnim, jugoistočnim i istočnim djelovima kontinenta, kao i na krajnjem sjeveru. S druge strane, manje ljetnjih padavina prognozira se za sjeverozapadne i centralne oblasti, što u kombinaciji sa višim temperaturama ukazuje na povećan rizik od suše u centralnoj Evropi.
Sveukupno, prognoza ECMWF-a jasno pokazuje uticaj El Ninja na ljetnje vremenske obrasce.
Drugi korišćeni model je UKMO, prognostički sistem Meteorološkog zavoda Ujedinjenog Kraljevstva, koji se poslednjih godina pokazao veoma uspješnim i nedavno je unaprijeđen. I ovaj model nad Evropom pokazuje jasan uticaj zone niskog pritiska u sjevernom Atlantiku, što podstiče južnije strujanje vazduha, dovodi do porasta pritiska i podiže letnje temperature na većem dijelu kontinenta.
Za razliku od Amerike i Azije koje trpe direktne udare, uticaj El Ninja na Evropu je indirektan.
Prema dosadašnjim klimatskim istraživanjima, sjever Evrope krajem zime može očekivati znatno hladnije i suvlje vrijeme. Sa druge strane, Mediteran, uključujući i prostor Balkana, suočiće se sa toplijim i kišovitijim uslovima.
Prema prognozama Evropskog centra za srednjoročne vremenske prognoze (ECMWF), postoji velika vjerovatnoća razvoja umjerenog do jakog El Ninja već početkom leta.
