Globalno zagrijavanje i povlačenje arktičkog leda otvorili su mogućnost da pomorski put dug oko 7.400 kilometara, koji prolazi pored Grenlanda, postane svojevrsni “Suecki kanal 21. vijeka”.

Nova linija uspostavljena je 15. avgusta, a kineska kompanija “Si ledžend” (Sea Legend) planira da jednom sedmično prevozi robu iz luke Ningbo-Džoušan prema evropskim lukama.

Putovanje bi trebalo da traje oko 20 dana, što je približno dvostruko kraće od tradicionalnih ruta kroz Suecki kanal ili oko Rta dobre nade.

Do Evrope za 20 dana

Kineski brodari ovu rutu testirali su početkom godine, kada je brod “Istanbul bridž” (Istanbul bridge), uprkos lošem vremenu, stigao do Velike Britanije za 20 dana.

Time su postavljene osnove za novi pomorski koridor koji bi Kini mogao da omogući brži transport robe prema Evropi i istovremeno smanji zavisnost od ruta pogođenih sukobima i nestabilnošću na Bliskom istoku.

Arktička ruta dio je kineskog “Polarnog puta svile”, koji su vlasti u Pekingu još prije gotovo deset godina definisale kao strateški važan pravac za trgovinu sa Zapadom.

Kina, međutim, nije jedina zainteresovana za ovu rutu. I druge brodarske kompanije sve češće razmatraju preusmjeravanje transporta preko Arktika, kojim je prošle godine prošlo dvadesetak teretnih brodova.

Zapadni izvori tvrde da većina tih plovila pripada ruskoj “tajnoj floti” tankera, koja na taj način pokušava da zaobiđe sankcije.

Dozvole za prolazak ovom rutom izdaje ruska kompanija “Rosatom”, koja obezbjeđuje i nuklearne ledolomce za probijanje puta kroz zaleđene dijelove mora.

Tramp upozoravao na kineske i ruske brodove

Razvoj arktičkih pomorskih ruta privukao je i pažnju američkog predsjednika Donalda Trampa, koji je početkom godine tvrdio da su vode oko Grenlanda “preplavljene” kineskim i ruskim brodovima.

Tramp je to naveo kao jedan od razloga zbog kojih smatra da bi SAD trebalo da preuzmu kontrolu nad Grenlandom.

“To je sada strateško pitanje. Grenland je preplavljen kineskim i ruskim brodovima. Grenland nam je potreban zbog nacionalne bezbjednosti, a Danska to ne može da uradi”, rekao je Tramp.

Danska je odbacila njegove tvrdnje, navodeći da nema govora o invaziji kineskih ratnih brodova, ali je poručila da su američke investicije na Grenlandu dobrodošle.

Bitka za Grenland

U raspravu su se uključile i grenlandske vlasti, koje su zatražile da se o budućim odnosima razgovara na trilateralnom sastanku predstavnika SAD, Danske i Grenlanda.

Peking je, s druge strane, pozvao Trampa da prestane da govori o navodnoj kineskoj prijetnji kako bi opravdao američke interese na Arktiku.

Otvaranje redovne kineske linije preko Arktika dodatno povećava strateški značaj tog područja, koje zbog klimatskih promjena postaje sve dostupnije za međunarodnu plovidbu i potencijalno mijenja postojeće trgovačke pravce između Azije i Evrope.