Piše: prof dr Dragan Koprivica
Na Festivalu se svakog puta u izuzetnoj konkurenciji takmiče pobjedničke predstave zemalja regiona, od Slovenije do Sjeverne Makedonije, a i ove godine je dominirao jak dojam bogatstva različitosti, osobenih pozorišnih pristupa, sjajne glume i rediteljskih ostvarenja. Stoga je dobar dio predstava nosio profesionalni pečat, a velika sala trebinjskog Kulturnog centra tokom svake večeri bivala ispunjena do posljednjeg mjesta.
Festival je prigodnom besjedom otvorio predsjednik Opštine mr Mirko Ćurić, poželio srdačnu dobrodošlicu svim učesnicima i ukazao na značaj i pažnju koju Trebinje posvećuje Festivalu kao jednom od kulturnih obilježja ovog lijepog grada, u susret sedamdesetom, jubilarnom Festivalu sljedeće godine. Takođe je istakao da su pokrovitelji Festivala festivala Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske i Grad Trebinje, a izvršni producenti JU Centar za informisanje i obrazovanje Trebinje i JU Kulturni centar Trebinje.
U takmičarskom dijelu učestvovalo je sedam predstava ovim redosledom: Bjelopoljsko pozorište JU Centar za kulturu “Vojislav Bulatović Strunjo” tokom prve večeri predstavilo se komadom “Sporazum” po motivima Nušićeve “Ožalošćene porodice” u režiji Minje Novaković, a sljedećeg dana je izvedena predstava Sjeverne Makedonije Doma kulture “Janko Uzunov” Dramskog studija Valandovo, po motivima TV serije “Prespav” u režiji Darka Božinova. Trećeg dana Festivala trebinjska publika je imala priliku da vidi pobjedničku predstavu iz Srbije, Kulturnog centra Kula, “Sumnja”, po tekstu Džona Patrika Šenlija, u režiji Slobodana Stankovića, a četvrtog komad DIS teatra Banja Luka, po tekstu Šime Majić Josipović i Novice Bogdanovića “Plamen tišine”, u režiji Novice Bogdanovića. U subotu, 25. jula, Gradsko pozorište Trebinje, po zamisli Željka Miloševića, izvelo je adaptaciju tekstova Puškina, M. Pavlove i P. Šefera “Kaput nije tijesan”, u režiji Željka Miloševića, a asistent režije bio je Darko Kurtović. Tokom pretposljednje večeri prikazana je slovenačka predstava Teatra “Magdalena” iz Maribora, po tekstu Rože Vitraka “Viktor ili djeca na vlasti” u režiji Viktora Hrvatina Megliča, a posljednje večeri komad Henrika Ibzena “Aveti”, pozorišta “Janko Veselinović” iz Bogatića, u režiji Ivane Terzić.
Svake večeri nakon predstava, i uvodnog muzičkog dijela u kojem su se predstavljali afirmisani trebinjski muzičari, na platou ispred Kulturnog centra održavan je dobro posjećeni Okrugli sto, na kojem su vođene iscrpne rasprave o porukama i dometima predstava, a uspješno ga je vodio teatrolog Zoran Maksimović.
Autor ovog prikaza, kao član Umjetničkog savjeta Festivala festivala, nakon prve predstave u izvedbi Bjelopoljskog pozorišta imao je na Okruglom stolu riječi hvale za rediteljska rješenja M. Novaković, i posebno za ovaj već godinama najjači dramski amaterski ansambl Crne Gore. Pritom je naveo da su Bjelopoljci dosad čak dva puta bili pobjednici Festivala festivala, 2010. i 2012. godine, predstavama “Jedan dan sa familijom Kiš” i Čehovljevim “Galebom”, da je Slađana Merdović dobitnica zlatne maske za najbolju žensku ulogu, a Jusuf Bajramspahić zlatne maske za mušku epizodnu ulogu u prvoj predstavi, a Ena Numanović dobitnica zlatne maske za najbolju žensku ulogu u “Galebu”.
Dramski ansambl iz Sjeverne Makedonije, čiji sastav čine pretežno mlađi glumci, pokazao je radost scenske igre i maštovite kreacije.
Nakon izvođenja predstave Kule “Sumnja”, gledaocima je bilo jasno da će ovaj komad biti u cjelini visoko kotiran, uz upečatljive uloge Luke Folka, Slobodana Nogavice, Dragice Jotanović i Biljane Mitrić, koja je, inače, porijeklom iz Plužina.
I banjalučki ansambl se dobro utkao u nivo i atmosferu Festivala uz lijepe glumačke i rediteljske domete.
Ansambl Gradskog pozorišta Trebinje, koji već godinama uspješno predstavlja ovaj grad, ovog puta je pojačan učešćem talentovane Ane Miladinović, koja je na scenu unijela dodatnu energiju i kreaciju dajući nove tonove cjelokupnoj dramskoj igri. Na okruglom stolu, uz komplimente ansamblu, iskazane su i određene rezerve zbog kompilacije tri teksta i ritma predstave.
Kao što i na podgoričkom FIAT-u uvijek predstavljaju faktor iznenađenja i inovativnosti po mnogo čemu, tako je ovog puta Teatar “Magdalena” iz Maribora prikazao i u Trebinju novo čitanje jednog od kultnih tekstova, a kolektivnom igrom i pojedinačnim glumačkim kreacijama, uz izvrsnu režiju, stavio do znanja da predstavlja vrh cjelokupnog Festivala, što je i na Okruglom stolu poentirano, i potom dokazano na kraju odlukama Žirija, koji je zaista bio na nivou zadatka i objektivno ocijenio cjelokupne domete svih predstava.
Jednoglasne odluke Žirija, u sastavu Vladimir Arsić, dramaturg i dramski pisac, Miroslav Benka, reditelj, i Aleksandar Volić, reditelj, bile su sljedeće: Predstava “Viktor ili djeca na vlasti” Teatra “Magdalena” iz Maribora pobjednik je 69. “Festivala festivala” sa osvojenih pet “Zlatnih maski” – za najbolju predstavu u cjelini, Viktor Horvatin Meglič dobio je priznanje za najbolju režiju “Bora Grigorović”, a Janez Ivačič proglašen za najboljeg glumca festivala, za tumačenje Viktora. “Zlatna maska” za najbolju žensku epizodnu ulogu dodijeljena je Katarini Berčič, za lik Ester Manjo, a slovenačka predstava je nagrađena i za najbolju scenografiju.
Za najbolju predstavu, po ocjeni žirija publike, proglašena je predstava “Sumnja” Kulturnog centra Kula uz četiri “Zlatne maske”: za najbolju kolektivnu igru, Dragica Jotanović proglašena za najbolju glumicu festivala, Slobodanu Nogavici je pripalo priznanje za najbolju mušku epizodnu ulogu, a “Zlatnu masku” za najbolju kostimografiju dobio Slobodan Stanković.
Komadu “Plamen tišine” DIS teatra Banjaluka pripala je “Zlatna maska” za najbolji izbor muzike, uz dvije Diplome festivala, za rediteljsko-glumačko istraživanje i suptilno nijansiranje tragične sudbine.
Diploma za uspješan rediteljski i glumački doprinos dodijeljena je Mladenu Jurišiću (“Aveti”, Pozorište “Janko Veselinović” iz Bogatića).
Ako se postavi pitanje o dometima Bjelopoljskog ansambla, koji ovog puta nije dobio nijedno priznanje, razlozi su prvenstveno u tome što su se posebno izdvojile dvije izuzetne predstave iz Maribora i Kule, a cio Festival imao najviši mogući nivo koji potire razlike između amaterskog i profesionalnog. Kad je riječ o konkretnim sugestijama, u predstavi bi obavezno trebalo štrihovati završni monolog jedne od junakinja koja drži predugu i kontraproduktivnu lekciju društvu, tokom čega cio sjajni ansambl ima potpuno pasivnu, posmatračku ulogu, pa je bespotrebno oštećena odlična završnica komada. Pritom se činilo da je bilo uputnije “prepjevati” cio tekst “Ožalošćene porodice” nego joj imputirati početak i kraj “po naški”. Ali, uz neka odlična rediteljska rješenja M. Novaković, ne treba zaboraviti srdačne i velike aplauze koje je bjelopoljski ansambl dobio nakon izvedbe predstave, u kojoj su i na ovom Festivalu dominirali Slađana Merdović, Predrag Vukojević, Vlado Tomović, Jusuf Bajramspahić, Sanja Ćirović i drugi.
U samoj završnici posljednje večeri, prije proglašenja nagrada, publika je vidjela i monodramu “Dosije Dositej”, po tekstu Eleonore Gavrilović, u izvedbi poznatog dramskog umjetnika, Vladimira Cvejića.
U okviru pratećih sadržaja Festivala, čiji je direktor bio Đorđe Vučinić, u galeriji Kulturnog centra organizovana je i izložba fotografija predstava, “Festival u objektivu”, u organizaciji članova Foto kino-kluba Trebinje. Takođe je uspješno predstavljena Izložba “Gojko Šantić, glumac moćne scenske pojave” (Postavka Pozorišnog muzeja Srbije), zatim promocija knjige “Ni život nije sve”, Vladimira Arsića, promocija monografije “Sedamdeset godina Dječjeg pozorišta Banja Luka” autora Luke Kecmana; promovisane su i brošura “Zbornik Matice srpske za scenske umetnosti i muziku”, koju je uredio Zoran Maksimović, i Monografija Pozorišnog muzeja Srbije, kao i “Zapisnik o životu i pozorištu” Sanje Milosavljević.
Tokom trajanja Festivala redovno su u podne organizovani muzički i scenski performansi u centru grada u Dučićevoj ulici (Pučki teatar “Ibijevo ćoše”, koji je vodio glumac Darko Kurtović, u režiji Ane Grigorović) gdje su se predstavljali glumci i drugi umjetnici ansambala, učesnika Festivala.
Festival je zatvorila načelnica Odjeljenja za kulturu Grada Trebinja Slađana Skočajić, koja je i predsjedavala žirijem publike. U svojoj završnoj riječi istakla je da spuštanje zavjese na 69. Festival već znači i početak priprema za naredni, jubilarni, 70-ti, koji predstavlja i najznačajniju smotru pozorišnog amaterizma u cijelom regionu od Slovenije do Makedonije.
Festival su redovno pratili lokalni i republički mediji, filmske novosti i biltene uspješno je organizovala Vlatka Musić, a cjelokupan Festival predstavlja dio manifestacije “Trebinjsko kulturno ljeto”.
