“U čitavom spektru osjetljivih kategorija društva, visoko na ljestvici grupa u riziku od diskriminacije već odavno su pripadnici/e romske zajednice. Romi u Crnoj Gori imaju nepovoljan položaj u svim ključnim aspektima života, od socijalnog i ekonomskog statusa, do obrazovanja i isključenosti iz političke participacije. Nemali broj romskih i egipćanskih porodica još uvijek su izolovane od ostatka stanovništva i žive u neformalnim i privremenim naseljima, koja su odvojena od naselja sa neromskim stanovništvom, pa usljed takve fizičke odvojenosti raste i svaki vid socijalne distance i isključivanja”, saopštio je Zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore.
Kako se dodaje, marginalizacija i društvena isključenost dominantno je uzrokovana nedostatkom održivih rješenja u oblasti obrazovanja, zapošljavanja i socio-ekonomskog statusa, što je dovelo do generacijskog siromaštva koje se ne može prevazići bez primjene kontinuiranih i sistemskih mjera. Nedovoljno obrazovno postignuće uzrokuje nepovoljan položaj Roma na tržištu rada, a što dalje dovodi do visoke nezaposlenosti i rizika od siromaštva.
“Sa druge strane, pozdravljamo i podstičemo sve aktivnosti usmjerene na promociji uspješnih primjera obrazovanja, zapošljavanja i uključivanja u život zajednice, što smatramo jednim od najboljih vidova podrške, osnaživanja i promocije prava Roma/kinja, što se pokazalo i veoma podsticajnim unutar same zajednice”, navodi se u saopštenju.
U prethodnoj godini Zaštitnik nije imao znatniji priliv pritužbi od strane Roma i Egipćana, a u predmetima u kojima je postupao pritužbe su pretežno podnosile organizacije koje se bave zaštitom i promocijom prava ove zajednice, uključujući Romski savjet.
“Između ostalog, prigovarano je diskriminatornom, stereotipnom i uvredljivom govoru prema Romima od strane javnih ličnosti, kao i neriješenim pitanjima stanovanja u pojedinim naseljima, te prijetnji od mogućeg iseljenja i apatridije”, dodaju u saopštenju.
Kako ističu, povod vođenja postupka pred Zaštitnikom bio je i požar u Baru, naselju pod Volujicom, u kojem su život izgubile četiri osobe, a improvizovani domovi i barake su uništeni, pa je Zaštitnik radi prevencije beskućništva i stvaranja pretpostavki za dostojanstven život romskih porodica koje su usljed požara ostale bez domova uputio preporuke nadležnim organima.
“Najnoviji primjer i požar u Tivtu upozorio je da su rizici stalno prisutni u većini naselja u kojima žive Romi. Ovom prilikom Zaštitnik poziva nadležne da preduzmu sve mjere na izvršenju datih preporuka”, navode u saopštenju i dodaju:
“Takođe, Zaštitnik je postupao i po inicijativi za unaprjeđenje radno – pravnog statusa medijatora u socijalnoj inkluziji Roma i Egipćana u oblasti obrazovanja, te dao preporuke da se otklone posljedice diskriminacije prema medijatorima/kama u socijalnoj inkluziji, kao i po pritužbi zbog nepovoljnog tretmana Romkinja u pružanju zdravstvene zaštite, kada je data preporuka da se, uvažavajući ranjiv položaj Romkinja i Egipćanki u pogledu reproduktivnog zdravlja, nastavi sa pružanjem zdravstvene zaštite licima koja nemaju zdravstveno osiguranje, odnosno koja još uvijek nijesu riješila pravni status u Crnoj Gori, poštujući prava, slobode, autonomiju i ljudsko dostojanstvo svakog pacijenta/kinje”.
Podsjećaju da je institucija Zaštitnika u aprilu 2023. godine publikovala Izvještaj „Položaj Roma i Egipćana u Crnoj Gori kroz prizmu rada Zaštitnika ljudskih prava i sloboda Crne Gore i stanje sa terenskih posjeta”, a koji je sačinjen na bazi obilazaka romskih i egipćanskih naselja u 13 opština i preko 20 naselja.
“Zaštitnik ostaje posvećen partner na unaprjeđenju ljudskih prava i sloboda romske zajednice i podsjeća da je ova institucija otvorena za svaki vid saradnje, savjetovanja, podrške i postupanja, uključujući i proaktivni i reaktivni mandat”, zaključuje se u saopštenju.
