Rješenje je: konj, dvije koze i tri ovce.
Pa zašto nekima matematika ide od ruke, dok drugima predstavlja veliku muku?
Iako genetika može da ima određenu ulogu, ona je samo dio mnogo šire slagalice koja podrazumijeva složenu kombinaciju bioloških i psiholoških činilaca i okruženja.
Studije o blizancima
Profesorka Julija Kovas sa Goldsmits koledža Univerziteta u Londonu, genetičarka je i psihološkinja koja proučava razloge različitih matematičkih sposobnosti ljudi.
Učestvovala je u velikoj studiji koja je pratila oko 10.000 parova jednojajčanih i dvojajčanih blizanaca od rođenja, radi istražavanja načina na koji genetika i okruženje oblikuju sposobnosti učenja.
„Jednojajčani blizanci su sličniji jedni drugima nego dvojajčani u svim psihološkim osobinama koje smo proučavali. To znači da su sličniji i po matematičkim sposobnostima što ukazuje da porodično okruženje ne objašnjava te razlike. Izgleda da i geni igraju ulogu”, objašnjava ona.
U srednjoj školi i odraslom dobu, genetska predispozicija izgleda da čini oko 50 do 60 odsto sposobnosti za učenje i savladavanje matematike, kaže profesorka Kovas.
„To potvrđuje teoriju da su i geni i okruženje važni”.
Okruženje
U obzir je važno uzeti i ono čemu smo izloženi, što ne podrazumijeva samo kvalitet škole koju pohađamo i koliku pomoći dobijamo za rješavanje domaćih zadataka.
Uticaji mogu da budu i „nasumični”, na primjer, neka emisija na radiju može da probudi interesovanje za određenu oblast, kaže Kovas.
Ali napominje da genetske predispozicije mogu da izvrše određeni uticaj.
Iako neće svi postati stručnjaci za matematiku, dobra vijest je da svako može da unapredi matematičke sposobnosti, kaže dr Iro Ksenidu-Dervu, koja proučava mentalne sposobnosti sticanja, razumijevanja i upotrebe znanja u matematici na Univerzitetu u Lafboru u Ujedinjenom Kraljevstvu (UK),
Postoje dokazi da naše misli, uvjerenja, stavovi i osjećanja igraju važnu ulogu u razvoju naših numeričkih i matematičkih vještina, objašnjava ona.
Dr Ksenidu-Dervu ističe da fobija ili strah od matematike može da utiče na postignuća i da je važno da ljudi koji žele da budu bolji u matematici vjeruju da to zaista i mogu.
Fobija ili strah od matematike
Negativna iskustva, kao što su komentari da ste loši u matematici ili slabiji rezultati na testovima u poređenju sa vršnjacima, mogu da uzrokuju fobiju ili strah od matematike, kaže ona.
„Strah of matematike vodi ka izbjegavanju matematike, što zatim dovodi do slabijih rezultata koji dodatno povećavaju anksioznost”, objašnjava dr Ksenidu-Dervu.
To opterećuje našu radnu memoriju koja nam omogućava učenje i rješavanje problema.
„Kada smo anksiozni, te negativne misli zauzimaju mnogo dragocjenog prostora u našoj radnoj memoriji, pa ostaje vrlo malo kapaciteta koji može da se iskoristi za rješavanje problema”, kaže ona.
Navodi studiju koju je sproveo Univerzitet u Lafboru na deci uzrasta od devet i deset godina, koja je istraživala vezu između radne memorije i straha od matematike.
Djeca su dobila zadatak mentalne aritmetike sa dvocifrenim brojevima, ali su im prije zadatka pročitane riječi koje je trebalo da zapamte, a kasnije da ih izgovore.
Rezultati djece koja su imala izraženu fobiju od matematike bili su znatno lošiji, navodi ona.
Urođeni osjećaj za brojeve
Profesor Brajan Batervort sa Univerzitetskog koledža u Londonu bavi se kognitivnom neuronaukom.
Njegova istraživanja pokazuju da ljudi imaju urođeni osjećaj za brojeve, čak i djeca koja nikada nisu učila da broje.
Međutim, kaže da kod nekih ljudi taj „urođeni mehanizam ne funkcioniše baš najbolje”.
Diskalkulija je poremećaj sposobnosti računanja.
Smatra se da je diskalkulija jednako rasprostranjena kao disleksija i da je ima oko pet odsto ljudi, kaže Batervort.
Ljudi koji imaju diskalkuliju često imaju poteškoće sa osnovnim aritmetičkim zadacima, kao što su „pet puta osam” ili „šest plus šesnaest”.
Batervort i njegov tim su razvili igru koja pomaže djeci, naročito mališanima koji imaju diskalkuliju, da savladaju osnovnu aritmetiku.
Ali kaže da nije jasno kakvi su dugoročni efekti ovakvih intervencija.
„Potrebna je rana intervencija i kasnije praćenje razvoja te djece tokom narednih nekoliko godina”, objašnjava on.
Zašto je matematika drugačija od ostalih predmeta?
Dr Ksenidu-Dervu poredi učenje matematike sa „zidanjem mentalnog zida od cigala” gdje je potreban čvrst temelj da bi se napredovalo ka višim nivoima.
„U matematici ne možete da preskačete cigle. Na primjer, u istoriji možda ne poznajete najbolje određeno razdoblje, ali to nije veliki problem. Ali u matematici to jednostavno nije moguće”, kaže ona.
Iskustva u svijetu
Profesorka Kovas navodi istraživanje PISA (Međunarodni program procene učeničkih postignuća) iz ranih 2000-ih, koje procjenjuje obrazovne sisteme širom svijeta testiranjem znanja matematike, čitanja i nauka 15-godišnjaka iz različitih zemalja.
„Na vrhu međunarodnih rang-lista bili se učenici iz Kine i još nekoliko istočnoazijskih zemalja, kao i iz Finske. Tako je Finska označena kao neka vrsta evropskog paradoksa, jer se po rezultatima svrstala u zemlje istočne Azije”, kaže profesorka Kovas.
Da li nešto može da se nauči od zemalja koje postiže dobre rezultate?
Džendžen Mjao, vanredna profesorka matematike na Univerzitetu u Đjangsiju, kineskoj pokrajini, kaže da je nastava matematike u Kini usredsređena na „osnovna znanja, osnovne vještine, osnovna matematička iskustva i osnovno matematičko razmišljanje”.
Dr Mjao dodaje da se u Kini veoma poštuju nastavnici i obrazovanje, a da predavači često drže samo jedan do dva časa dnevno, što im ostavlja dovoljno vremena da se temeljno pripreme za nastavu.
Peka Resanen, profesor ekonomske sociologije na Univerzitetu u Turkuu u Finskoj, objašnjava da sistem matematičkog obrazovanja u zemlji takođe najveću pažnju posvećuje osnovnom znanju.
„Glavna filozofija finskog obrazovnog sistema bila je da svi steknu osnovno znanje i vještine”, kaže on.
Profesor Resanen ističe da obrazovanje nastavnika u Finskoj traje pet godina, a broj kandidata koji se prijave je deset puta veći od broja slobodnih mjesta, što pokazuje koliko su nastavnici u toj zemlji cijenjeni.
Ali naravno, kao i svim drugim zemljama postoje razlike u znanju, što profesorka Kovas smatra dokazom „složenosti” matematike.
