Prema podacima Eurostata, prosječna cijena električne energije za domaćinstva u EU iznosi 28,7 centi po kilovat-satu. U istom periodu, prosjek šest zemalja Zapadnog Balkana – Crne Gore, Srbije, Bosne i Hercegovine, Sjeverne Makedonije, Albanije i Kosova iznosi oko 10 centi po kilovat-satu, što znači da je region u prosjeku gotovo tri puta jeftiniji od EU. Ipak, analiza koju je uradio portal Bankar pokazuje da nominalna razlika u cijeni ne znači i proporcionalno manji teret, jer udio računa za struju u odnosu na prosječne neto zarade ostaje na sličnom nivou u regionu i u većem dijelu Evrope.
Razlike unutar Evrope su velike. Najskuplju struju plaćaju domaćinstva u Njemačkoj, gdje cijena dostiže 38,4 centa po kilovat-satu. Iza Njemačke slijede Belgija sa 35,7 centi i Danska sa 34,9 centi, dok su iznad 30 centi i Irska, Italija, Češka i Nizozemska. U tim zemljama značajan dio krajnje cijene čine porezi, mrežne naknade i troškovi energetske tranzicije.
Na drugom kraju ljestvice nalaze se zemlje sa najnižim cijenama. Najjeftiniji kilovat-sat u Evropi bilježi Turska sa 6,2 centa, zatim Kosovo sa 7,7 centi, dok Bosna i Hercegovina sa 9,3 centa i Crna Gora sa 9,7 centi spadaju među najpovoljnija tržišta na kontinentu. Srbija sa 11 centi, Sjeverna Makedonija sa 11,4 centa i Albanija sa 11,6 centi takođe su značajno ispod evropskog prosjeka.
Dok prosječna cijena u Evropskoj uniji iznosi 28,7 centi po kilovat-satu, prosjek zemalja Zapadnog Balkana – Crne Gore, Srbije, Bosne i Hercegovine, Sjeverne Makedonije, Albanije i Kosova – kreće se oko 10 centi po kilovat-satu, što znači da je kilovat region u prosjeku gotovo tri puta jeftiniji od EU.
Međutim, analiza koju je uradio portal Bankar pokazuje da nominalna razlika u cijeni ne znači i proporcionalno manji udar na kućni budžet. Ako se uzme prosječna potrošnja od 400 kilovat-sati mjesečno, domaćinstvo u Crnoj Gori plaća oko 38,8 eura za struju. Uz prosječnu neto zaradu od oko 1.000 eura, to predstavlja približno 3,9 odsto mjesečnih primanja.
U Njemačkoj, gdje kilovat-sat košta 38,4 centa, račun za 400 kilovat-sati iznosi oko 153,6 eura, što predstavlja približno 5,4 odsto prosječne neto plate od oko 2.850 eura. U Belgiji, sa cijenom od 35,7 centi, isti račun iznosi oko 142,8 eura i čini oko 5,5 odsto prosječnih primanja. Danska, uprkos visokoj cijeni od 34,9 centi po kilovatu, bilježi nešto niži relativni teret od oko 4,4 odsto zahvaljujući višim zaradama. U Irskoj i Nizozemskoj udio računa kreće se između četiri i 4,5 odsto plate, dok u Italiji prelazi šest odsto, a u Češkoj dostiže čak oko 8,5 odsto, što pokazuje da visina zarada presudno utiče na stvarni teret troškova energije. U tom poređenju, Crna Gora sa udjelom od približno 3,9 odsto ostaje ispod većine navedenih zemalja, uprkos znatno nižim nominalnim cijenama.
U Albaniji i na Kosovu udio računa prelazi šest do skoro osam odsto prosječne plate, dok je u Sjevernoj Makedoniji iznad šest odsto. Bosna i Hercegovina je oko 5,3 odsto, a Srbija oko 4,9 odsto. Crna Gora, sa približno 3,9 odsto, ima jedan od nižih relativnih tereta u regionu kada je riječ o odnosu prosječnog računa za domaćinstva i prosječne zarade.
Ovi podaci pokazuju da je jaz između Zapadnog Balkana i zapadne Evrope dubok kada se posmatraju apsolutne cijene, ali da se razlike ublažavaju kada se uključi odnos prema prihodima. Građani regiona plaćaju znatno manje po kilovatu nego građani Njemačke ili Belgije, ali razlika u opterećenju budžeta nije proporcionalna nominalnoj razlici u cijeni energije.
