piše: prof. dr Dragan Koprivica

I zaista, Slobodan Vujović tako ide kroz život, ali sve vrijeme ostavlja moćan trag tihog kulturnog poslenika, koji baštini naglašen osjećaj ljudskosti i posvećenosti kulturi, uz brigu kojau današnjem potrošačkom društvu biva pomalo strana ustupajući mjesto površnim i neplanskim zbivanjima u društvu u cjelini.

Spajanjem tri riječi u jednu u narodskom maniru „Bezgdećemo“, Vujović vaspostavlja stare mudre jezičke matrice, postavlja sudbinsko pitanje svom srpskom rodu i savremenom društvu, upravo u trenucima kad dolazi do krize i devastacije osnovnih ljudskih vrijednosti u stalnoj trci za uspjehom preko noći, često bez temelja i pravog pokrića.

Vujović je rođeni Bilećanin, završio je Pravni fakultet u Beogradu i snažno se utkao u kulturne tokove, prvo u AKUD-u „Španac“ kao upravnik Dramskog eksperimentalnog studija, uz saradnju s brojnim medijima, a bio je i uspješan voditelj omladinskih emisija i estradnih zbivanja, i potom se posvetio novinarstvu i radu u vodećim institucijama kulture Beograda i šire.

Vodio je veliki broj festivala, TV-emisija, bio direktor AKUD „Španac“, a njegovi nastupi u javnosti u vrijeme agresije na Srbiju 1999. ostaju zapamćeni po snazi riječi i patriotskom iskazu. Godine 2002. u Trebinju je jedan od glavnih pokretača Festivala najboljih predstava sa ex-ju prostora, gdje je i danas glavni organizator, i scenarista i reditelj „Dučićevih večeri poezije“.

Bio je i član Nacionalnog saveta za kulturu Srbije, a među njegovim brojnim priznanjima izdvajaju se se „Vukova nagrada“, Zlatna značka – KPZ Srbije kao najveće priznanje za doprinos kulturi Srbije, Plaketa Beogradskog Univerziteta u sferi kulture, itd.

Ovakva svijetla stranica biografije Vujovića istovremeno je i dokaz više da je on i uspješan književnik, koji progovara glasom svog srpskog naroda u ovoj knjizi, kao pjesnik u prozi, kojeg sve rane svoga roda bole.

Svojim stilizovanim, u narodskom ruhu ispisanim pitanjem „Bezgdećemo“ pokazuje snagu duhovnosti svog etnosa, koja se očituje i u naslovu kao znak sinergije izraza pisca, koji uzore pronalazi u narodnom narativu kao dijelu svog duhovnog bića.

Istovremeno, autor se u toj zapitanosti sebe i etnosa vraća staroj rimskoj sentenci „Quo vadis, domine?“, pitanju koje je Sveti Petar, pri bijegu iz Rima, postavio Isusu Hristu.

U svom Predgovoru prof. dr Slobodan Reljić visoko vrednuje ovu knjigu Vujovića i autorovu zapitanost o putevima čovjeka i naroda u pronalaženju onog što je u svima najsvetije i sačuvano za daleka neka pokoljenja.

Već u svojoj prvoj pripovijeci autor nastavlja svoju zapitanost samim naslovom „Čija je ovo zemlja“, i iz ugla časnog patriote iz Hercegovine daje jasan i obavezujući zaključak: „Zemlja bez identiteta je samo geografija, bez suvereniteta. Čovek bez porekla je samo beslovesna masa, bez digniteta.“

U sljedećoj priči „Tapija“ Vujović u maniru majstora seoske pripovijetke Glišića govori o brojnim nepravdama prema srpskim korijenima i pravima na zemlju, što je ostalo još jedino u knjigama starostavnim, od kojih je većina već davno bestragom propala. Tako se jednoj porodici posrećilo da u staroj kući pronađe skrivenu tapiju, koja je pokazivala njeno pravo na zemlju, što je donijelo preokret svim ukućanima. Autor ovu priču nadograđuje temom o Rezoluciji 1244 Savjeta bezbjednosti, kao svojevrsnoj tapiji kad je riječ o Kosovu i pravima Srbije.

U priči „Lični stav“ afirmiše se mudrost, pokupljena iz sjećanja, i ističe imperativ da treba biti „Protiv ismevanja osećaja za istoriju“, u kojoj nam je sadjeveno sve ono najvažnije i najdragocjenije.

U sljedećoj pripovijeci analizira se i pitanje koje stoji pred svima nama: kuda ide Crna Gora svojom politikom, od stavova prema Ukrajini, Rusiji i Zapadu?! Zatim se sagledava „grijeh“ Srbije što je okrenuta Rusiji i slovenskim vrijednostima i podsjeća na 1999. godinu i tzv. „milosrdnog anđela“, koji je bio sve samo ne to, jer jer je iza njega ostala uništena srpska privreda, ubijeno dvije i po hiljade nedužne djece, ljudi, žena i vojnika.

U priči „Ko ubija srpsku kulturu“ autor se zaustavlja na tom krucijalnom pitanju za srpski narod pitajući se šta je „trulo u državi Danskoj“ i gdje su ishodišta iz savremenog političkog lavirinta u koji guraju Srbiju kao vječitog krivca za sve. A u pripovijeci „Ave Serbie“ gorčinom rasnog satiričara daje krucijalni zaključak: „Naše poreklo se izgubi u tranziciji. Nema ga na tezgama, a sve manje ga je i u glavama. Mozak je na sušenju posle dobrog ispiranja.“

Vujović nadalje sagledava političku ulogu Borisa Tadića u Srbiji, lik kralja Petra, Dimitrija Tucovića, piše o Hagu, a u tekstu jednog svog govora ističe i da „Sadašnjost koja se odriče prošlosti nema budućnosti. Kuća bez dobrih temelja ne traje dugo. A kuća na tuđim temeljima gubi i ime i adresu. Zemlja bez identiteta je samo geografija bez suvereniteta. Čovek bez porekla je samo beslovesna masa, bez digniteta.“

Zatim, kao svjedok svog turbulentnog vremena sagledava sudbinu i perspektive Srbije uz bolnu temu o Kosovu i srpskom narodu na njemu, dajući humanistički obojen zaključak: „Ovo nije poziv u rat, već poziv za jedinstvom da do rata ne dođe.“

I sami naslovi sljedećih pripovijedaka Vujovića, „Jesmo li ovo mi“, „Osvajanje slobode“, „Američki ‘milosrdni anđeo’“, i serijom priča pod istim naslovom „Ubijaju jedan narod – protivstav“, govore u prilog ljudskoj zapitanosti autora o mjestu Srbije u današnjim globalnim kretanjima, tim prije što je osuđena da bude vječiti krivac na balkanskoj vjetrometini.

Ova knjiga, kao humanistički obojena paleta priča Slobodana Vujovića, predstavlja i književni i publicistički stav, poziv da se svi na nemirnom Balkanu zapitamo kuda idemo, da tragamo za stazama mira, koji nema alternativu za budućnost svih zemalja i naroda u našem okruženju. Da mnoge gorke stranice i ove novije istorije možda možemo oprostiti, ali ih nikad ne smijemo zaboraviti.

A i sama korica knjige sa duhovitom, indikativnom fotografijom čovjeka sa štapom pred izrovanim seoskim putem, sa čije jedne strane piše „Ne gazi travu“, a s druge „Pazi, mine“, dovoljno govori o našoj raspolućenosti vremena i o trnovitim stazama koje stoje pred balkanskim narodima na razmeđu između rata i mira, nekulture i kulture, koja je i danas so soli zemljine i naše duhovnosti u cjelini.