Riječ je o poznatom video snimku u kojem čuveni američki ekonomista Milton Fridman, koristeći primjer obične olovke, objašnjava složenost globalne proizvodnje i moć tržišnog mehanizma. „Hiljade ljudi su sarađivale kako bi ova olovka nastala“, govori Fridman. Objašnjavajući „magiju cjenovnog sistema“, dodaje: „Zato je funkcionisanje slobodnog tržišta ključno – ne samo za podsticanje efikasnosti, već i za uspostavljanje sklada i mira među narodima.“
Ilon Mask nije dodao komentar uz objavu, ali njen vremenski kontekst šalje jasnu poruku – video je objavljen upravo u trenutku kada su Trampove carinske mjere naišle na oštre reakcije tržišta, a mnogi ekonomisti ih ocjenjuju kao direktan udarac slobodnoj trgovini i globalnoj povezanosti.
Mask i Tramp – kompleksan odnos s povremenim distanciranjem
Odnos Ilona Maska i Donalda Trampa oduvijek je bio kompleksan. Iako su se više puta javno podržavali, Mask je znao da napusti Trampova savjetodavna tijela – između ostalog, nakon što su SAD izašle iz Pariskog klimatskog sporazuma.
Iako je u novije vrijeme pokazivao podršku Trampu, Mask sve češće nastupa autonomno, bez eksplicitnog svrstavanja. Objavljivanje ovog videa – i to bez komentara – mnogi tumače kao suptilno distanciranje od carinske politike koja ugrožava globalne lance snabdijevanja, od kojih i Maskovi biznisi u velikoj mjeri zavise.
pic.twitter.com/azqwPMa0om— Elon Musk (@elonmusk) April 7, 2025
Fridmanovo nasljeđe – oštar protivnik carina i protekcionizma
Milton Fridman, dobitnik Nobelove nagrade za ekonomiju i jedan od najuticajnijih ekonomista 20. vijeka, bio je zagovornik monetarizma, deregulacije i minimalne uloge države u privredi. Smatrao je da slobodno tržište omogućava najefikasniju raspodjelu resursa i podstiče mir među državama.
